مسعود دهنمکی: در «اخراجیها» برای ملی کردن دفاع فریاد میزدم که به درد امروز میخورد
مسعود دهنمکی، کارگردان سهگانه «اخراجیها»، به همشهری از این گفت که نگران دوران پساجنگ است و کارهایی که باید برای مردم انجام شود؛ کارهایی که باید در عرصه ثبت و ضبط وقایع جنگ انجام داد و ضرورت ملی کردن و فراگیر کردن دفاع. صحبتهای او را در ادامه میخوانید.
خدا کند مسئولان از مسائل پساجنگ غفلت نکنند
در این ۴۰ روز، از یک طرف، ما فیلمبرداری سریال «دیوار دفاعی» را زیر بمباران و موشکباران منطقهای که حولوحوش شهرک غزالی است ادامه دادیم. همه همکاران در شرایط جنگی سر صحنه بودند و انشاءالله این سریال به آنتن برسد. به هر حال تجربه خاصی بود. از طرف دیگر، حضور مردم در خیابانها در این ۴۰ روز نشان داد که چقدر این مردم عزیزند و چقدر کم قدرشان دانسته شده. غیر از بحث جنگ و دفاع، دغدغه من در این ۴۰ روز بیشتر تفکر بر روی دوران پساجنگ بود. مسئولان، چون درگیر جنگ و مسائل روزمره آن هستند، خدا کند از مسائل بعد از جنگ غفلت نداشته باشند. باید طرحی نو در انداخت و کارهایی کرد که جبران زحمات و فداکاریهای مردم باشد.
دو کار مهمی که باید در عرصه رسانه انجام داد
دو موضوع در این جنگ جای کار دارد؛ یکی بازتاب لحظهای و روزانه اتفاقاتی که در جنگ افتاده و نتوانستهاند آن را جهانی کنند. هر جای دیگر دنیا بحث مدرسه میناب پیش آمده بود، خیلی بیشتر از اینها میتوانست کارکرد عملیات روانی داشته باشد. بسته بودن فضای مجازی بخشی از این قضیه است. میشد قطعات مستندی از این فاجعه را برای هنرمندان یا چهرههای شناختهشده ضد جنگ دنیا به صورت دایرکت ارسال کرد. این کار میتوانست آنها را برانگیزاند که در مجامع بینالمللی موضعگیری کنند. به نظرم این خلاء وجود داشت یعنی عدم ارتباط با چهرههای مشهور دنیا یا عدم بمباران خبری مخاطبان یا فالوئرهایشان که میتوانست آنها را مجاب کند که غرب و سازمان ملل را به خاطر سکوتش و آمریکا را به واسطه جنایتش محکوم کنند. از طرف دیگر، آنقدر لحظات بکر خاصی در حماسه حضور و دفاع مردم هست که شاید الان نشود به تولید برسد، ولی آرشیو کردن اینها حتماً سر بزنگاه به درد خواهد خورد. ما در دوران جنگ ۸ ساله حسرت میخوردیم کهایکاش به جای تفنگ تعداد زیادی دوربین هم در دست بچههای رزمنده بود تا لحظات حملهها و شهادتها را ثبت و ضبط کنند. حالا هم با توجه به گوشیهایی که در دست مردم وجود دارد، باید جایی باشد که برای دریافت ویدئوها و عکسهای آنها فراخوان بدهد و تصاویر آنها را ذخیره کند. در تصاویر مردم چیزی هست که از عهده گزارشهای رسمی برنمیآید. اگر رسانهها بتوانند چنین فراخوانی بدهند خیلی به درد تاریخ خواهد خورد.
ضرورت ملی کردن دفاع
من در کارهای خودم از همان «اخراجیها» به نوعی بر ملی کردن دفاع و همهگیر کردن آن تأکید داشتم. در «اخراجیها» آدمهای متفاوت در کنار همدیگر برای دفاع از ایران حضور داشتند. در «اخراجیها» و حتی «معراجیها» فریاد زده میشد که به درد امروز میخورد. آن موقع که این آثار ساخته میشد این حرفها برتابیده نمیشد، ولی به هر حال این فیلمها نشان دادند که ما هرچه بیشتر بتوانیم اقشار مختلف را درگیر دفاع کنیم، یارگیری گستردهتری برای جبهه خودی، جبهه انقلاب و جبهه کشور کردهایم.
تبعیت از فرمانده کل قوا
در خصوص ادامه جنگ و دفاع، نباید فکر کنیم که کف خیابان و میدان و عرصه دیپلماسی در تعارض با هم قرار دارند. اینها باید همپوشانی داشته باشند و هر کس باید کار خودش را کند. نباید فکر کرد که عرصه دیپلماسی در کف میدان رقم میخورد یا مثلا وجهه میدان و نظامی متمایز و متفاوت از عرصه دیپلماسی است. باید به مردم نشان دهیم که یک قرارگاه داریم که فرمانده کل قوا دارد و تصمیمگیریها درباره اینکه کجا حمله شود، کجا عقبنشینی تاکتیکی شود، کجا پیشروی شود، کجا پدافند شود و کجا آفند در این سطح انجام میشود. در دوران دفاع مقدس هم آنهایی که برای تکلیف مبارزه میکردند، برایشان تبعیت و تمایز وظایف مشخص بود. امیدوارم در دفاع مقدس سوم هم این روحیه فراگیر شود که هر کس در هر جایگاهی که هست، خودش کار درست را انجام بدهد.
نشانههای محافظهکاری و منفعتطلبی و عافیتطلبی
در همه جنگهای دنیا همیشه اکثریتی کنار هم بودند و اقلیتی جزئی گریزان یا خائن یا ساکت. در دوران دفاع مقدس هم چنین آدمهایی داشتیم و آدمهایی که درگیر جنگ میشدند. امام میگفتند مملکتی که ۲۰ میلیون جوان دارد باید ۲۰ میلیون تفنگدار داشته باشد، ولی متاسفانه در همان ۸ سال بیشتر از ۳ میلیون نفر مشارکت مستقیم در خطوط نبرد نداشتند و این به بسیج ملی ما لطمه زد. نباید بگذاریم که این مسئله در دفاع سوم هم اتفاق بیفتد. هر کس به وسع خود باید در این جنگ حضور داشته باشد و هزینه بدهد. فقط اینجور نباشد که منتفع شود. در خیلی از این پستها و توییتهای که میگذارند انگار بچه میناب سرما خوردهاند، حرفی از شهید شدندشان نیست و اصلا از دشمن نامی نمیبرند. اینها همه نشانه محافظهکاری و بعضا منفعتطلبی و عافیتطلبی است. افکار عمومی باید از آدمهایی که از منافع این کشور به شهرت و نام و مقام و ثروت رسیدهاند بخواهد در سختیها کنار مردم باشند.
