آفتاب: مذاکرات شش کشور دنیا برای احیای مذاکرات هستهای با ایران، روز چهارشنبه بدون نتیجه به پایان رسید. بحث بین کشورها این بود که بسته پیشنهادی برای تهران چگونه باید باشد. در همین حین، رییس جمهور ایران هم اعلام کرده بود که مشکلی با مذاکرات محدود ندارد.
نشست پنج عضو اصلی شورای امنیت سازمان ملل - آمریکا، روسیه، چین، بریتانیا و فرانسه - به علاوه آلمان و نماینده اتحادیه اروپا در شانگهای برگزار شد. این اولین رویداد از نوع خود در چین بود. این کشور سعی کرده خود را از این مناقشات دور نگه دارد.
بعد از ساعتها بحث و مذاکره بین طرفهای این نشست، «هه یافی» معاون وزیر امور خارجه چین اعلام کرد که دیپلماتها نتوانستند بر سر ارائه یک بسته جدید به ایران به توافق برسند. ایران در سال 2006، بسته مشوقهای پیشنهادشده را رد کرده بود.
یافی گفته است: «میتوانم بگویم که بر سر کلیات ارائه یک طرح به ایران برای از سر گیری مذاکرات به توافق رسیدیم، اما تمام مشکلات حل نشد.» قرار بود که دیپلماتها به وزیران کشورهای متبوعشان گزارش بدهند تا توافق در آن سطح حاصل شود. یافی میگوید: «هنگامی که برنامه از سر گیری مذاکرات به ایران فرستاده شود، به ایران اصرار خواهیم کرد که واکنشی مثبت نشان دهد.»
تهران اصرار می کند که حق غنیسازی اورانیوم را دارد و آن را برای مقاصد صلحآمیز میخواهد. اما، ایالات متحده آمریکا، قدرتهای اروپایی غربی و طرفدارانشان میترسند که غنیسازی ایران امکان ساخت سلاحهای هستهای را به ایران بدهد.
شورای امنیت سه قطعنامه تحریم علیه ایران صادر کرده و از این کشور خواسته که به بازرسان بینالمللی اطلاعات بیشتری درباره مسئله هستهای بدهد و غنیسازی را متوقف سازد.
در سال 2006 که بسته مشوقها به ایران ارائه شد، این کشور اعلام کرد که قصد توقف یا محدود کردن کارهای هستهای خود را ندارد و تنها با «آژانس بینالمللی انرژی اتمی»، ناظر سازمان ملل، مذاکره خواهد کرد.
پیشرفتی حاصل نشد
چین میزبانی اجلاس شش کشور برای بحث بر سر مسئله هستهای کره شمالی را به عهده داشت. چین برای این کار و کمک به وضع توافقنامه بین پیونگیانگ و واشنگتن بر سر گامهای اولیه خلع سلاح هستهای در ازای پاداشهای اقتصادی و دیپلماتیک مورد ستایش جهان قرار گرفت.
اما ایجاد توافق بین ایران و قدرتهای غربی، کاری است که هنوز از عهده چین برنمیآید. این کشور هم بر ایران نفوذ کافی ندارد. به گفته تحلیلگران چینی، پکن همچنین باید مواظب قراردادهای انرژی و اقتصادی خود در ایران هم باشد.
گوو شیان گانگ، دیپلمات سابق چین در ایران در اشاره به اجلاس شش کشور میگوید: «چین میخواست نشان دهد که عضوی اصلی در فرآیند پنج به علاوه یک است. اما حالا، از یک طرف قیمتهای بازار انرژی بالاست و از ایران محافظت میکند و از سوی دیگر آمریکا روی انتخابات ریاست جمهوری خود متمرکز است. من که بعید میدانم هر برنامهای برای مذاکره شرایط را در کوتاهمدت تغییری اساسی دهد.»
یافی حاضر نشد که درباره جزئیات بحثها حرفی بزند. او همچنین چیزی درباره این نگفت که در بستهها، چه موادی برای راضی ساختن ایران گنجانده میشود. پیشتر به ایران پیشنهاد ارائه انرژی غیرنظامی هستهای و توسعه اقتصادی، به همراه افزایش اعتماد سیاسی شدهبود.
در واشنگتن، شان مککورمک سخنگوی وزارت کشور گفته است که جلسه خوبی در شانگهای برگزار شد اما هنوز بحث درباره مشوقهای ایران به سرانجام نرسیدهاست: «حداقل نتیجه حاصل این بود که این کشورها قصد دارند به مذاکرات ادامه بدهند.»
از سوی دیگر در وین، اتحادیه اروپا از ایران خواستهاست که به کنوانسیون امنیت هستهای (CNS) بپیوندد. این حرکت باعث خواهد شد که اطلاعات بیشتری درباره برنامه انرژی هستهای ایران به دست آید.
اتحادیه اروپا چنین درخواستی را در نشستی درباره امنیت هستهای با دوازده کشور دارای برنامه هستهای مطرح کرده است. طبق اعلام این اتحادیه، ایران تنها کشوری بوده که دارد نیروگاه هستهای میسازد و قرارداد CNS را امضا نکرده است.
آمریکا و قدرتهای غربی خواهان تحریم بیشتر ایران هستند، چیزی که چین و روسیه نشان دادهاند علاقه زیادی به آن ندارند. ایران بعد از آنگولا و عربستان سعودی، سومین صادرکننده نفت به چین است.