در بازار سیاه اینترنت چه میگذرد؟ کدام رسانهها از رانت استفاده میکنند؟
کسبوکارهای اینترنتی در پی قطع اینترنت و محدودیتهای اعمال شده ناشی از ناآرامیهای اخیر، در پیامهای ارسالی از زیانهای وارد شده به خود گفتند و اینکه ادامه این روند، برای آنها چیزی جز زیان و ورشکستگی نخواهد داشت.
در هفتههای اخیر، محدودیت دسترسی سرورهای رسانهای به اینترنت بینالملل، ضربهای جدی به فعالیت رسانههای خصوصی و مستقل وارد کرده است. نتیجه این محدودیت، حذف تدریجی این رسانهها از چرخه دیدهشدن، افت شدید ترافیک ارگانیک و در نهایت تهدید مستقیم بقای کسبوکار آنها بوده است.
به گزارش صبح فوتبالی، بررسی نتایج جستجوی گوگل نشان میدهد که این محدودیت برای همه یکسان اعمال نشده است.این گزارش بر پایه هیچگونه دسترسی داخلی، پنل مدیریتی یا ابزار تخصصی محرمانه نوشته نشده است. مبنای بررسی، صرفاً صفحه جستجوی عمومی گوگل و قابلیتی است که در اختیار همه کاربران قرار دارد. در ویدیوی منتشرشده در این صفحه، روندی نمایش داده میشود که هر کاربر میتواند آن را شخصاً تکرار کند:
محدودسازی نتایج جستوجو به یک دامنه مشخص
اعمال فیلتر زمانی «۱ ساعت گذشته»
و مشاهده نمایش کامل و فوری تمامی مطالب تازه منتشرشده
نتیجه این بررسی کاملاً روشن است:
در حالی که بسیاری از رسانههای خصوصی حتی پس از گذشت روزها، هیچ اثری از محتوای جدیدشان در گوگل مشاهده نمیکنند، برخی رسانهها تمامی مطالب تازه خود را بدون تأخیر، دقیقاً مانند دوران اینترنت آزاد، در نتایج جستوجو میبینند.
یک واقعیت فنی، نه تفسیر شخصی
ایندکس فوری و منظم محتوا در بازههای زمانی کوتاه، از منظر فنی، بدون دسترسی پایدار سرور به اینترنت بینالملل امکانپذیر نیست. این موضوع یک اصل شناختهشده در حوزه وب و سئو است و نیاز به تفسیر سیاسی یا رسانهای ندارد.
از معامله سیمکارتهای عراقی تا پروکسیهای نیمگیگابایتی
سایت زومیت نیز در گزارشی با عنوان "در بازار سیاه اینترنت چه میگذرد؟"، نوشت: در بازار سیاه اینترنت، حجم اینترنتی که پای معامله میرسد، هر روز کم و کمتر میشود، اما نرخها ته ندارد.
یک نفر مینویسد نیازش فوری است و برای کانفیگ ۱۰ مگابایتی هم حاضر است هزینه کند. بعضی از فروشندههای پروکسی هم گاهی رمزارز میگیرند. اقتصادیترینشان این است: «کانفیگ ۱۰ گیگابایتی، ۱۵ دلار با پرداخت کریپتو.»
این کانفیگها از کجا میآیند؟ بررسیهای زومیت نشان میدهد که در روزهای گذشته رنج آیپیهایی از برخی دیتاسنترها و پرووایدرها نه تنها به اینترنت بینالملل دسترسی داشتهاند، بلکه کانفیگهایی از آنها به بازار فروشندههای فیلترشکن رسیده و تا ۱۵ میلیون تومان هم معامله میشود. در روزهای قبل قیمتها در این بازار مکاره مثل تالار بورس تند تند به روز میشد، اما در یازدهمین روز قطعی اینترنت، کسبوکارشان بالاخره کمی خلوتتر شده است. هم تعداد بالای فریب و اسکم بین فروشندها افراد را برای خرید یک تانل باز به دنیای آزاد ناامید کرده و هم راههای دیگری برای وصل شدن پیدا کردهاند. راههایی که اصلا آسان نیست. اینها روایتی است که همین فروشندههای ویپی ان به زومیت میدهند. اینترنت در لب مرز به شکل سنتیتری معامله میشود. چه کسی فکرش را میکرد برای دو گیگابایت آدمها پول خروجی و عوارض و بیمه بدهند، دو قدم آن سمت سیمهای خاردار و گیت بایستند، یک ایمیل چک کنند و دوباره برگردند؟ راننده تاکسی که موهایش را در راه خوی به مرز رازی سفید کرده میگوید این روزها مسافرهای زیادی را تا دم خط برده. «آدمها برای یک شب رفتهاند وان ترکیه و برگشتهاند.»
خرید سیمکارت عراقی در مرز باشماق
در مریوان اوضاع به همین منوال میچرخد. راننده یک پژو ۴۰۵ تا پیش از این مسافران ایران را لب مرز کردستان عراق میبرد از شنبه، بیستم دیماه، مسافرانش را نه برای تفریح، بلکه برای اینترنت به مرز باشماق میبرد. راننده میگوید که آنها غیر از عوارض خروج، ۵ هزار دینار پول بیمه هم میدهند که از کشور خارج شوند، آن طرف سالن ترانزیت سیمکارت عراقی بگیرند و به کار و بارشان برسند. خودش پیج اینستاگرامی داشته که حالا نگران افت مخاطبان آن است و در این مدت نتوانسته با رومینگ یا راههای دیگر این صفحه ثابت نفرین شده را تکان دهد. او میگوید هرکسی سیمکارت عراقی داشته، از قبل دارد و امروز مثل یک شی ارزشی از آن محافظت میکند.
سیمکارت خارجی ۳۰ میلیون تومانی در بوشهر
بعضی از سیمکارتهای عراقی گاهی حتی تا بوشهر هم خط میدهد. این حرف یکی از اهالی بانه است. این کیتهای کوچک حالا در بوشهر که از مرز دورتر هستند تا ۳۰ میلیون تومان هم خرید و فروش شدهاند. برای تاجری که با اینترنت کار میکند حتما ارزشش را داشته این پول را بدهد.
دورهمیهای ۲۰۰ نفری در مرز برای استفاده از اینترنت
ساکنان «بانه» هم در این مدت میزبان مسافران زیادی بودند که برای اینترنت به مرز میآمدند. مسافران این روزهای اینترنت میگویند: «هفته گذشته نزدیک مرزها ساعاتی از روز شلوغ میشد. تا روزهای ابتدایی میشد که فقط نزدیک مرز شوی و با همین سیمکارتهای داخلی رومینگ کنی. به همین خاطر گاهی بعضی از نقاط ۲۰۰ نفر آدم جمع میشدند که به اینترنت وصل شوند یا تماسی بگیرند.» ولی بعد دیگر همین هم جواب نداد و فقط باید با سیم کارت خارجی به دنیا وصل میشدند. بررسی وضعیت اینترنت مرزی کشور نشان میدهد هر شهری که فاصله کمتری با نقاط شهری کشور مجاور داشته در این مدت میزبان مهمانهای بیشتری برای استفاده از اینترنت بوده است. چرا که آنتندهی کشور همسایه اینطور در مرز قویتر بوده و پوششدهی آن دستی به گوشی ایرانیها هم کشیده است.
راه اتصالایسیمها در مرز
یک کارشناس اینترنت اضافه میکند که داشتنایسیم در مرزها میتوانست گوشیها را به اینترنت متصل کند. توضیحات بیشتر نمیدهد که هر یک کلمه بیشتر میتواند همین دریچههای کوچک به بیرون را هم مسدود کند. توضیح وحید فرید، کارشناس اینترنت درباره وصل شدن به اینترنت خارجی این است: «وقتی شما آنتن سرویسدهنده خارج از کشور را ببینید میتوانید با آن سیمکارت به آن وصل شوید. از سوی دیگر وقتی اپراتور خارجی و گوشیایسیم را قبول کنید، اینترنت کار خواهد کرد. یعنیایسیم به بیتیاس سرویسدهنده خارجی متصل خواهد شد.»
هر جا ویپیان روشن شد، آنجا سرای من است
یکی از مسافرانی که در این روزها قدم به قدم دنبال علامت دیتا گشته است، در یکی از همین گروهها نوشته است: «لب مرز شرقی کشور آمدم و سیمکارت افغانستانی انداختم. لب مرز ترکمنستان آمدم. خودم را رساندم به لب مرز آذربایجان و آنجا از طریق یک واسط که خط رومینگ داشت با مادرم یک دقیقه حرف زدم. رفتم رمز مهران و آنجا با یک سیمکارت عراقی به اینترنت وصل شدم. بعد رفتم از مرز خسروی رد شدم، عوارض خروج دادم.»
مثل یک مارکوپولو در ۱۰ روز قطعی اینترنت دور تا دور این مرز را گشته و هر بار یک نقطه ایستاده است تا ویپیان علامت سبز اتصال را نشان دهد. هر جای ایران این نقطه سبز شد، سرای اوست.
مرز افغانستان هم اوضاع به همین منوال است. یکی از همین افرادی که تا مرز افغانستان رفته میگوید: «کامیوندار هراتی تا لب مرسید، گوشی گران قیمت آیفونش را داد تا هنگامی که مشغول ترخیص اجناسش است، مردم با هاتاسپات کارهایشان را بکنند.» سرعت؟ بسیار کم. آن اندازه که کاری که میتوانست در ۱۰ ثانیه تمام شود ۱۵ دقیقه زمان برده است.
قطعی اینترنت و بیاعتمادی افراد به هم
«چطوری وصلی؟» این اولین سوالی است که در کانال ویپیان فروشها، تازهواردها از قدیمیها میپرسند. همه بدگمان هستند که نکند نفر قبلی راهی را دور زده و او از آن راه میانبر محروم شده باشد. این چتها را کاربری که پروکسی خریده نشان میدهد. آنهایی که این مدت اینترنت داشتند واقعا چطور وصل بودند؟ نماینده مجلس، کارشناس روابط بینالملل یا استاد دانشگاهی که با شبکه تلویزیونی الجزیره و رسانههای تصویری دیگر مصاحبه میکردند، رسانههای مستقل و وابسته از کجا اینترنت بینالملل میآوردند؟ با یک پروکسی خیراتی برای دقایقی میشود وارد یکی از همین گروهها شد که داخل آن پروکسی میفروشند. برای اتصال با «پروکسی خیراتی» دقایق زیادی صبر میکنید تا از خیل جمعیتی که پشت این کدها ایستادهاند، شما انتخاب شوید و عبور کنید. دیگر چه راههایی وجود داشته است؟ این همان سوالی است که در گروه ویپیان فروشها میتوان به آن جواب داد.
فروش پروکسی از دیتاسنتر داخلی یا از استارلینک؟
کسی نمیداند که سر و ته بسیاری از پروکسیهای فروشی به کجا وصل میشود، اما حدس اول همه یکی است: استارلینک. با این حال همه فروشندههای پروکسی، به استارلینک تانل نزدهاند. اولا به این دلیل که منطقی نیست که با این ریسک زیاد صاحب استارلینک برای یکی، دو میلیون تومان، خود را در معرض شناسایی قرار دهد.
دوما حالا با گذشت ده روز از خاموشی دیجیتال به نظر میآید برخی دیگر از فروشندهها پروکسی خود را از دیتاسنترهای داخلی تامین میکنند و به فروش میرسانند. این را برخی از کارشناسان اینترنت میگویند.
فروش کانفیگ سرورهای داخلی به قیمتهای گزاف
روزهای اول اینترنت دیتاسنترها قطع بود، اما شهابالدین حسینی، کارشناس شبکه با بیان اینکه از روز دوم به بعد برخی از سرورها اینترنت داشتهاند، میگوید: «نمیگویم همه سرورها، اما از روزهای اخیر برخی از افراد اینترنت خود را از برخی از دیتاسنترها میگرفتند. برخی دیگر هم همین کانفیگها را به قیمتهای گزاف میفروختند. مثلا یک کانفیگ متصل به یک مرکز داده را تا ۱۵ میلیون تومان هم معامله کردهاند. الان آن سرور را آنقدر فروختهاند که سرعت آن بسیار پایین آمده است.»
مشکل، اما از جایی شروع میشود که با افزایش تقاضا، اسکم یا همان خالی فروشی رشد بالایی پیدا کرده است. حسینی میگوید: «به خاطر شرایط امروز ویپیان فروشها دیگر اکانت تست نمیدهند به همین خاطر هم موارد متعددی پیش میآید که بعد از تبلیغات، فرد را فریب دادهاند.»
فریبکارانی که حتی هیچ ابایی از آن ندارند که دستشان رو شود و به راحتی و با افتخار به فعالیتشان در گروه ویپیانفروشها ادامه میدهند و آدمهای بیشتری را به واسطه نیازشان به دام میاندازند.
بقیه هم بقول بنده خدایی هستند
برای اینکه استادیوم خالی نباشه
شما رو به هر کی میپرستید اون اینترنت حلزونی رو وصل کنید از کار و زندگی افتادیم بخدا.