اسکندری در کجای دنیا ایستاده است؟!

آفتاب‌-‌‌محمد رادنیا: وزیر کشاورزی که چندی پیش شاهد شکست سومین طرح استیضاح خود بود روز یکشنبه برای ارائه گزارش عملکرد وزارتخانه متبوعش به مجلس رفت و از پیشرفت همه‌جانبه بخش کشاورزی در زمان مسئولیتش سخن گفت. او همچنین کوشید تا روز سه‌شنبه با ترتیب دادن کنفرانسی مطبوعاتی، از عملکرد خود دفاع نماید. این در حالی است که او در مجلس هفتم و هشتم از سوی نمایندگانی که از وضعیت بخش کشاورزی ناراضی بودند مورد سوال قرار گرفت و سه بار تا مرز استیضاح و احتمال برکناری پیش رفت. 

عدم تحقق سياست‌ها و راهبردهای کشاورزی، محقق نشدن خودکفايی که سه سال قبل وزير جهاد کشاورزی ارايه آن را به مجلس تعهد کرده بود، عملکرد ناصحيح و ضعيف صندوق بيمه محصولات کشاورزی، عدم توفيق در توسعه صنايع تبديلی محصولات کشاورزی، دامی و آبزيان و اعمال سياست‌های غلط در بستر سازی اشتغال فارع التحصيلان کشاورزی و رشته‌های مرتبط از جمله انتقاداتی است که نمایندگان مجلس بر اسکندری وارد می‌دانند. 

استادان برجسته دانشگاه‌ها، محققان و کارشناسان کشاورزی که در این مدت از جدی‌ترین منتقدان وزیر کشاورزی محسوب می‌شدند نیز در سال‌های پس از مسئولیت دولت نهم بارها نسبت به عملکرد وزارت کشاورزی و نتایج زیان‌بار برخی اقدامات آن در بخش کشاورزی کشور هشدار دادند.

آمار نگران کننده واردات انواع محصولات غیر ضروری کشاورزی، کاهش سطح کیفی و کمی تولید واکسن، ضرر کارخانجات قند و شکر و کشاورزان چغندر کار، کاهش تولید محصولات ضروری همچون گندم و دانه‌های روغنی، نوسانات شدید قیمت محصولاتی چون برنج و انواع میوه با وجود واردات بی‌رویه و افزایش نگرانی کشاورزان از آینده کشت و کار از مواردی است که به اعتقاد کارشناسان ارائه آمار مثبت وزیر کشاورزی را غیر قابل باور می‌سازد.

در این میان کارشناسانی چون دکتر «بهزاد قره‌یاضی» که خود از جمله مدیران با سابقه در وزارت کشاورزی محسوب می‌شود در مقایسه آمارهای رسمی مختلف با ارقام گزارش اخیر وزیر کشاورزی وجود تناقض در این گزارش را آشکار می‌سازند.

آفتاب در ادامه تلاش خود برای روشن ساختن وضعت واقعی بخش کشاورزی گفت و گویی را با این کارشناس که در دولت خاتمی معاونت آموزش و تحقیقات وزارت کشاورزی را بر عهده داشت انجام داده است.
 
«ارائه آمار ساده است و اگر صرفاً بنا به ارائه یک سلسله ارقام باشد و بر صحت و پذیرش آن از سوی دیگران اصرار داشته‌باشیم دیگر مسئله‌ای برای بحث و بررسی باقی نمی‌ماند. در این صورت بهتر بود وزیر جهاد کشاورزی در مجلس اعلام می‌کرد که کشور در بخش کشاورزی 100 درصد خودکفا شده است».

این بخشی از اظهارات دکتر بهزاد قره‌یاضی معاون وزیر کشاورزی در دولت خاتمی در واکنش به گزارش عملکردی است که از سوی محمدرضا اسکندری در صحن علنی مجلس قرائت شد. وزیر کشاورزی در این سخنرانی ضریب خودکفایی بخش کشاورزی را 94 درصد اعلام کرده بود.

قره یاضی در گفت و گو با خبرنگار اقتصادی آفتاب در مورد این آمار گفت: «آمار ارائه شده از طرف اسکندری به هیچ عنوان مورد قبول کارشناسان بخش کشاورزی نیست». 

او می‌گوید: «کدام عقل سلیمی می‌پذیرد که کشوری که بیش از 90 درصد از روغن خوراکی و دانه‌های روغنی و همچنین بیش از 12 میلیون تن غلات را تنها در سال جاری وارد کرده یا وارد می‌کند و در بسیاری از محصولات دیگر نیز تبدیل به واردکننده شده است؛ 94 درصد ضریب خودکفایی داشته باشد». 

وزیر جهاد کشاورزی در گزارش خود آورده بود: «میزان محصولات تولیدی کشاورزی با رشد متوسط سالانه 5 درصد از 23 میلیون و 400 هزار تن در سال 1357 به 102 میلیون تن در سال 1386 رسیده است». 

بنيانگذار و رئيس سابق پژوهشكده بيوتكنولوژی كشاورزی تصریح کرد: «امسال بیش از سه میلیون تن ذرت، بیش از 7 میلیون تن گندم، یک میلیون تن برنج، یک میلیون تن جو، یک میلیون تن شکر، حبوبات و میوه، وارد کرده یا خواهیم کرد. با یک حساب سرانگشتی مشخص می‌شود که تنها حجم واردات این محصولات درحدود 13 میلیون تن است. بنابراین حتی اگر رقم 102 میلیون تولید سال 86 مورد ادعای آقای اسکندری را بپذیریم بازهم رقم ضریب خودکفایی کشور در محصولات کشاورزی زیر 90 درصد خواهد بود». 

قره‌یاضی افزود: «اما واقعیت بسیاری نگران کننده‌تر از این حساب سرانگشتی است، ‌واقعیت این است که اکنون ایران ناخودکفاتر از زمانی است که آقای اسکندری بر مسند وزارت جهاد کشاورزی نشست. ما در حال حاضر از نظر کالری مورد نیاز مردم زیر 60 درصد خودکفا هستیم».

معاون آموزش و تحقيقات وزير جهاد كشاورزی در دولت خاتمی تاکید کرد: «درحال حاضر واردات ذرت ما بیش از 150 درصد افزایش داشته و واردات شکر نیز در 3 سال مسئولیت وزیر محترم کشاورزی به بیش از 20 برابر یعنی 2000 درصد نسبت به سال 83 افزایش یافته است همچنین برای اولین بار طی 10 سال گذشته سیب‌زمینی خوراکی وارد کردیم. از سوی دیگر در جریان عملکرد ضعیف وزارت کشاورزی و آقای اسکندری کشور برای اولین بار واردکننده بسیاری از واکسن‌های مورد مصرف پزشکی انسانی و دامی به صورت انبوه شد!».

وی اظهارداشت: «برای مناسب جلوه دادن وضعیت بخش کشاورزی اینکه اعدادی سرهم و ادعاهایی طرح شود که هیچ مرجعی قادر به تصویب آن نیست کفایت نمی‌کند. مردم تشخیص می‌دهند که با چه مشکلاتی در افزایش هزینه‌هایشان و خرید ارزاق عمومی مواجه هستند».

قره‌یاضی تصریح کرد: «اگر به مقداری که آقای وزیر در صحن علنی مجلس اعلام کردند افزایش تولید محصولات کشاورزی داشتیم که ارزاق عمومی تا این اندازه گران نمی‌شد». 

وی با بیان اینکه سال‌های زراعی 84-85 و 85-86 از پربارانترین سال‌های کشور بود گفت: «آقای اسکندری فاجعه سال 1387 بخش کشاورزی را در گزارش خود منعکس نکردند و با ظرافت خاصی گزارش خود را به پایان سال زراعی 85 و 86 معطوف داشتند». 

این کارشناس کشاورزی خاطرنشان کرد: «امسال به بهانه خشکسالی کمبود تولید را توجیه می‌کنند در صورتی که واردات گندم ما در خشکسالی‌های بسیار بدتر و پیاپی سال‌های 78 و 79 به این میزان نبود».

معاون آموزش و تحقيقات وزير جهاد كشاورزی در دولت خاتمی ادامه داد: «آقای اسکندری با مطرح کردن یک سری اعداد و ارقام، نتایج کارهای دولت قبلی را با اقدامات خود مخلوط کرده و با ارائه میانگین رشد برنامه چهارم سرپوشی بر کاهش رشد بخش کشاورزی در دوره مدیریت خود می‌گذارند». 

در گزارشی که وزیر کشاورزی آن را در صحن علنی مجلس قرائت کرد آمده است: «با آنکه بر اساس برنامه چهارم توسعه، رشد ارزش افزوده بخش کشاورزی به طور متوسط 6 و نیم درصد پیش بینی شده بود، اما در سه سال گذشته یعنی سه سال اول برنامه چهارم توسعه شاهد رشد سالانه 6 و 7 دهم درصدی در این زمینه بوده‌ایم».

وی در این ارتباط توضیح داد: «واقعیت این است که سال اول برنامه که بخش کشاورزی از رشد خوبی برخوردار بود، در هنگام تصدی مسئولیت آقای اسکندری محصول تقریباً برداشت شده یا در حال برداشت بود و رشد آن سال مربوط به تلاش‌های تیم مدیریت قبلی است. اما میانگین رشد ارزش افزوده بخش کشاورزی با احتساب سال 87 در طول دوره مدیریتی ایشان از 84 تا امروز تنها 3 درصد برآورد شده است نه 7/6 درصد مورد نظر وزیر محترم»!
 
قره‌یاضی با تاکید بر اینکه کارشناسان بخش کشاورزی از نمایندگان و رئیس مجلس انتظار بررسی حقایق را دارند گفت: «محققان، دانشمندان و کارشناسان عملکرد و سخنان نمایندگان مجلس را زیرنظر دارند و انتظار دارند منبع و نحوه محاسبه آمار ارائه شده در گزارش عملکرد وزارت کشاورزی از آقای اسکندری سوال شود. چراکه در دنیای علم و اقتصاد، ارائه آمار بدون ماخذ و روش‌ محاسبه فاقد هرگونه ارزش و بذل توجهی است و تنها یک ادعا محسوب می‌شود». 

او ادامه داد: «آمارهای مطرح شده از سوی وزیر کشاورزی حکایتی را به یاد‌ها می‌آورد که در آن از ظریفی پرسیده می‌شود وسط دنیا کجاست؟ او در پاسخ می‌گوید همین جا. اگر باور ندارید متر کنید»!
 
این کارشناس مسائل کشاورزی افزود: «حال از آقای اسکندری می‌پرسند چرا تولیدات کشاورزی کاهش پیدا کرده؟ می‌گوید به 102 میلیون تن رسیده است. لابد هرکس باور ندارد باید آن را وزن کند! چگونه می‌توان باور کرد در صورتی براساس آمار رسمی وزرات کشاورزی سطح زیرکشت ثبت شده کلزا (دانه‌های روغنی) امسال به نازل‌ترین میزان خود یعنی به زیر 90 هزار هکتار تقلیل پیدا کرده (در صورتی که در سال‌های قبل نزدیک به 300 هزار هکتار هم رسیده بود)، سطح زیرکشت چغندرقند به یک چهارم سال 83 و پنبه به یک سوم دوره‌های قبل تقلیل یافته و سطح زیر کشت حبوبات نیز کاهش قابل توجهی داشته است؛ میزان تولید محصولات کشاورزی به 102 میلیون تن رسیده باشد»!

اسکندری در گزارش خود به مجلس همچنین به هدف برنامه چهارم توسعه برای ارتقا یک دهم درصدی نرخ رشد بهره‌وری سرمایه در بخش کشاورزی اشاره کرده و گفته بود: «هم اکنون این نرخ به 29 صدم درصد ارتقا یافته است».

به گفته وزیر کشاورزی نرخ رشد بهره‌وری نیروی کار بخش کشاورزی نیز که در برنامه 4 و 6 دهم درصد پیش‌بینی شده در مدت مسئولیت او به 5 و 3 دهم درصد ارتقا یافته است.

معاون وزير كشاورزی دولت خاتمی با رد این آمار تصریح کرد: «مهندس اسکندری اعلام کند سطح کشت کدام یک از محصولات کشاورزی افزایش پیدا کرده است که بر اساس آن بهره‌وری سرمایه و نیروی کار در این بخش افزایش یافته باشد».

دکتر قره‌یاضی افزود: «آقای اسکندری اعلام کند همکارانشان در وزارت کشاورزی آمار مربوط به سال 87 را که در روزهای پایانی آن به سر می‌بریم و تاریکترین آمار واردات کشاورزی، تولید کشاورزی و قیمت ارزاق عمومی طی سالهای پس از انقلاب محسوب می‌شود را چگونه و باچه مبنای محاسباتی تهیه کرده‌اند».

وی گفت: «چه کسی پاسخگوی پروژه‌های متوقف شده، به تعویق افتاده و انجام نشده کشاورزی خواهد بود؟ چه کسی پاسخگوی ضعف مفرط تحمیل شده بر مدیریت بخش تحقیقات کشاورزی خواهد بود».

این کارشناس با بیان اینکه آثار اقدامات نادرست وزارت کشاورزی متاسفانه در سالهای بعد پدیدار خواهد شد تصریح کرد: «فشار بر منابع آبی که در سالهای 84، 85 و 86 صورت گرفت؛ فاجعه خسارت عظیم خشکسالی را در سال 87 به دنبال داشت. آثار فشار بر منابع انسانی و فاجعه آن را در چه سالی شاهد خواهیم بود»؟!

بنيانگذار و رئيس سابق پژوهشكده بيوتكنولوژی كشاورزی اعلام کرد: «ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که امسال 15 میلیون تن کاهش تولید محصولات کشاورزی را خواهیم داشت. این درحالی است که تنها متوسط رشد سالانه بخش زراعی در سالهای 80 تا 84 حدود 12 درصد بود. اما این روند در دوره آقای اسکندری کاهش داشت و براساس آ‌مار رسمی وزارت کشاورزی در سال 84 تا 85 به 5 درصد تقلیل یافت».

قره‌یاضی اظهارداشت: «یکی از کارشناسان وزارت کشاورزی اخیرا اذعان داشت که در سال 85 تا 86 تنها دو درصد افزایش تولید را نسبت به سالهای قبل شاهد بودیم و درسال جاری هم قطعاً با کاهش تولید مواجه شده‌ایم».

وی گفت: «مرکز پژوهشهای مجلس در ‌آخرین روزهای کاری مجلس هفتم قبل از برگزاری انتخابات هنگامی که بحث استیضاح وزیر جهاد کشاورزی برای بار دوم مطرح شده بود براساس تقاضای برخی از نمایندگان کمیسیون کشاورزی وقت، پژوهشی را در مورد رابطه وزیر کشاورزی با تشکلهای کشاورزی و دیدگاه تشکل‌ها و حتی امید آنها به بهبود اوضاع بخش کشاورزی مورد مطالعه قرار داد. چرا این گزارش منتشر نمی‌شود و چرا تحقیقاتی که با هزینه مردم صورت می‌گیرد به دست مشتریان آن یعنی نمایندگان نمی‌رسد؟ ممکن است بسیاری از این تشکلها درمورد آمار‌های غیرقابل تایید و گزارش اخیر جهاد کشاورزی نیاز به فرصت و توجه برای بیان واقعیت داشته باشند».

معاون وزير كشاورزی دولت خاتمی تاکید کرد: «آیا اتحادیه پنبه‌کاران، چغندرکاران، دامداران، صنا‌یع شیر، انجمنهای علمی گزارش عملکرد وزارت جهاد کشاورزی و آقای اسکندری را تایید می‌کنند؟ آیا آمار واقعی تولید ازسوی اتحادیه پنبه‌کاران، چغندرکاران و تشکل‌های دست‌اندرکار دیگر قابل پذیرش است یا ارقام عجیب در گزارش عملکرد وزیر محترم کشاورزی؟ آیا تشکلها کشاورزی باید از وضع موجود راضی باشند یا مدیریت بخش باید در مجلس ابراز رضایت خود را اعلام کند؟ به هر حال پنهان کردن آمار و ارقام واقعی برای همیشه ممکن نیست و این وزیر کشاورزی است که باید پاسخگوی حقایق موجود باشد».


گفتنی است سرویس اقتصاد و صنعت آفتاب، با توجه به اظهارات روز سه‌شنبه وزیر کشاورزی مبنی بر آمادگی برای بحث با صاحب‌نظران، آمادگی دارد زمینه ارائه توضیحات وزارت محترم جهاد کشاورزی را نیز برای روشن شدن ابهامات موجود فراهم نماید.