موج سياسى جوانان در جمهوری آذربایجان
آفتابنیوز : 
مسؤولان نيز روشهاى مخصوص خود را براى جلب حمايت جوانان آذرى در پيش گرفته اند. انتخابات پارلمان كه براى نوامبر برنامه ريزى شده، در عين حال، توجه محافل بين المللى را نيز جلب كرده است، به طورى كه برخى تحليلگران سياسى معتقدند رأى گيرى مى تواند به خودى خود حاوى همان پتانسيل روند انقلابى در جمهورى آذربايجان باشد كه به بازسازى سياسى در گرجستان، اوكراين و قرقيزستان منجر شد. به عنوان مثال، شوراى اروپا چندى پيش، بيانيه اى منتشر كرد كه در آن نوشته شده است: برگه هاى رأى گيرى در ماه نوامبر مى تواند حادثه اى باشدكه در آن «يا شاهدينى بر يك انتخابات آزاد و عادلانه خواهيم بود و يا برخورد خونين ميان هزاران نفر.» در انقلاب مخملين گرجستان و انقلاب نارنجى اوكراين، فعالين دانشجويى نقشى هسته اى در ايجاد تغييرات سياسى بازى كردند.
ائتلاف جمهورى در آذربايجان، استراتژى اى را در پيش گرفته است كه هدف آن، تعقيب الگوهاى گرجستان و اوكراين است. اين ائتلاف براى وارد كردن فشار بر دولت «الهام على اف» براى برگزارى يك انتخابات عادلانه و آزاد، در هفته هاى اخير دو تظاهراتى در باكو سازماندهى كرد. براى رهبران اپوزيسيون، جامعه جوانان فعال، بخشى كليدى در تركيب طرح هاى انتخاباتى را تشكيل مى دهند.
«فواد مصطفى اف» جانشين رهبر «جبهه خلق» در مورد جنبش هاى جوانان گفت: «ما آنها را متحد طبيعى خود مى دانيم. جوانان، فعال ترين بخش و در عين حال، يكى از شكننده ترين بخش هاى جمعيتى جمهورى آذربايجان هستند. به همين دليل، دموكراتيزه سازى جامعه جوان بر همه چيز مقدم است.»
چهار گروه از گروههاى جوانان به نامهاى يوخ (نه)، ينى فيكير (فكر نو)، مقام (وقتشه) و جنبش نارنجى جمهورى آذربايجان، در مركز طرح هاى اپوزيسيون براى كسب آرا قرار دارند. چند گروه خارجى بويژه «پورا» (وقتشه) در اوكراين، كمارا (كافى) در گرجستان و اوپتور (مقاومت) در صربستان، از نظر همه اين چهار سازمان آذرى، الگويى براى تغييرات دموكراتيك به حساب مى آيند. ملاقات ماه فوريه رئيس جمهورى آمريكا با رهبر پورا در براتيسلاوا نيز از نظر نمايندگان اين چهار گروه نشانه حمايت واشنگتن از اهداف آنان بود.
همه گروههاى جوانان ادعا مى كنندكه جمعيت آنها به سرعت در حال رشد است. «يوخ» و «ينى فيكير» كه از بزرگترين گروههاى جوانان هستند، گزارش مى دهند كه تعداد اعضايشان در ماههاى اخير به سرعت بالا رفته است. در ماه فوريه يوخ اعلام كرد كه كمتر از ۴۰ عضو دارد. اكنون اين گروه مى گويد كه تعداد اعضايش به بيش از ۲۰۰۰ عضو رسيده است. ينى فيكير نيز مى گويد كه در حال حاضر، حدود ۲۰۰۰ عضو دارد. اما تعداد اعضاى اين گروهها را نمى توان به گونه اى مستقل مورد تأييد قرار داد.
يوخ شهرت خود را در فوريه به دست آورد، يعنى زمانى كه «رضى نورالله يف» رهبر «جامعه آذرى براى اصلاحات دموكراتيك» شروع به فعاليت براى سازماندهى آن كرد. گروه در همان زمان شروع به تمركز بر مسائلى نظير مبارزه با فساد در سطحى كرد كه موجب برخورد با سياستهاى دولت مى شد. ينى فيكير نيز به همين شكل در آوريل ۲۰۰۴ فعاليت خود را به عنوان مخالفت با فساد آغاز كرد. طبق نظر «روسلان بشيرلى» رهبر «اتحاد جوانان ينى فيكير» اين گروه، حضورى غيرقانونى در ۱۵ مؤسسه آموزش عالى در سراسر كشور دارد. اين گروه فعاليت خود را به تظاهرات خيابانى و توزيع بيانيه هاى انتقادى در مورد فساد در داخل دولت على اف كشانده است.
«جنبش نارنجى جمهورى آذربايجان» يك گروه از جوانان است كه در ماه مارس ۲۰۰۵ توسط ۸۹ دانشجوى «دانشگاه دولتى باكو» و «مدرسه دولتى نفت آذربايجان» تأسيس شد كه بيشتر به عنوان يك سازمان زيرزمينى فعاليت مى كند.
اواخر ماه مارس، پليس درپى ارسال پيامى كه تشكيل اين گروه را اعلام و دولت على اف را «قاتل و آدم ربا» معرفى مى كرد كه «مانع رفاه اقتصادى ملت» است، هفته ها وقت صرف كرد و كافى نت هاى باكو (پايتخت آذربايجان) را زير و رو كرد تا عاملين انتشار اين پيام را پيداكند.
چهارمين گروه، يعنى «مقام» فعاليت خود را در آوريل ۲۰۰۵ با ترجمه كتابى به نام از «ديكتاتورى تا دموكراسى» نوشته نويسنده آمريكايى «جين شارپ» در سال ۱۹۹۳ شروع كرد. اين كتاب كه ظلم هاى ديكتاتورى و چگونگى ايجاد اصلاحات سياسى را مطرح مى كند، نزد همه سازمان هاى جوانان مانند انجيل مقدس است و ازسوى همه اين چهارگروه فعال، منتشر شده است.
عضويت در اين گروه ها در هر سطحى از فعاليت كه باشند، به نظر صاحبان قدرت در باكو، يك زنگ خطر است. گاهى اعضاى گروه دستگيرمى شوند، اما همان روز، يا به فاصله كوتاهى آزاد مى شوند. يوخ در يك بيانيه كه از طريق اينترنت فرستاده شد، ادعا كرد كه دو عضو آن، دو روز قبل از اجتماع بزرگ اعتراض آميز چهارم ژوئن درحالى كه بيانيه اى پخش مى كردند، موردضرب و شتم قرارگرفته اند. البته دولت اين موضوع را تكذيب كرد. درتظاهرات مخالفين در ۲۱ ماه مه و چندروز قبل از جشن هاى ۲۵ ماه مه باكو به مناسبت افتتاح خط لوله نفت «باكو - تفليس - جيحان»، پليس، جوانان فعال اعضاى مخالف اين گروه ها ازجمله نوالله يف رهبر يوخ را محاصره كرد.
مقامات رسمى به عنوان بخشى ازاقدامات خنثى سازى فعاليت گروههاى طرفدار اپوزيسيون، به سرعت طرح تجمى از سوى جوانان به نفع دولت را برنامه ريزى كردند. برنامه هاى زيادى نيز براى به وجود آوردن تصويرى مثبت از حكومت ميان جوانان، بويژه جوانانى كه خارج از پايتخت زندگى مى كنند، طراحى شد. به عنوان مثال، در پاييز، اجلاسى تحت عنوان «نقش و جايگاه جوان در توسعه اجتماعى و اقتصادى كشور»، به عنوان بخشى از برنامه هاى كمك به جوانان جمهورى آذربايجان طراحى شد تا به آنان براى آغاز فعاليت هاى اقتصادى در مناطق خود كمك كند.
دولت على اف براى نزديكى به جوانان، حزب «ينى آذربايجان» را با بهره گيرى از منابع گسترده انسانى و غيرانسانى ايجادكرد. اعضاى دولت، همكاران على اف در مجلس و اعضاى معمولى اين حزب همه بسيج شده اند تا مطابق با طرحى كه در روزنامه «آزادليق» به چاپ رسيده است، در رأى جوانان تأثيرگذار باشند.
يكى از اعضاى طرفدار دولت در پارلمان درحالى كه از ايجاد جنبش هاى جوانان استقبال مى كرد، عقيده داشت كه كنترل متمركز براى مهار انرژى جوانان فعال ضرورت دارد. «گلتيكن حاجى اف» كه با ۳۰ سال سن جوانترين عضو پارلمان است، مى گويد: قبل از فروپاشى اتحاد شوروى، جوانان به عنوان پيشگامان و اعضاى كمومول تحت كنترل كامل حزب كمونيست بودند، اما حالا ما احساس يك خلأ ايدئولوژيكى مى كنيم. انجمن هاى سياسى و غيردولتى، مكان هايى هستند كه جوانان مى توانند انرژى خود را صرف كنند. اما اين فعاليت ها بايد سيستماتيك و با حمايت دولت باشد.
حاجى اف اضافه كرد: «حمايت شديد گروههاى موجود جوانان از اپوزيسيون هيچ تعجبى ندارد. جوانان همواره مشتاق تغيير هستند. اما اين تغيير، زمانى خوب است كه درجهت بهبود باشد. به علاوه، آنها از حمايت از سوى احزاب اپوزيسيون و به تصور من، حمايت مالى از خارج از كشور لذت مى برند.»
نمايندگان هردو گروه «يوخ» و «ينى فيكير» دريافت كمك هاى مالى ازخارج از كشور را تكذيب مى كنند. به شيرلى رهبر ينى فيكير به «اورآسيانت» گفت: «تاكنون هيچ كمكى دريافت نكرده ايم، اما به عنوان يك سازمان غيردولتى، منكر نمى شويم كه از [كمك] اهداكنندگان به شكل برخى پروژه ها بهره خواهيم گرفت.»
اما بشيرلى مانند رهبران ديگر گروههاى جوانان، همكارى نزديك خود را با ائتلاف اپوزيسيون كه متشكل از حزب جبهه مردمى، مساوات و حزب دموكراتيك است، انكار نمى كند.
«عيسى قنبر» رهبر مساوات اظهارداشت كه قابليت هاى گروههاى جوانان در آينده افزايش خواهديافت.
رهبران سياسى در باكو نگاهى ناخشنود به تحكيم روابط ميان گروههاى جوانان و سازمان هاى هم عقيده آنان درخارج از كشور دارند.
دراين ميان، شبكه هاى اينترنتى، اهميت فزاينده اى در استراتژى رشد گروههاى جوانان جمهورى آذربايجان پيداكرده اند.
به عنوان مثال، درماه مه، فعالين آذربايجانى به «تفليس» در گرجستان مسافرت و با نمايندگان «مارا» ملاقات كردند و - به طور جداگانه، اما ناموفق - سعى در جلب توجه جورج بوش داشتند كه براى سخنرانى به ميدان «آزادى» پايتخت گرجستان آمده بود. نمايندگان «يوخ» نيز چندى پيش براى تبادل تجربيات با اعضاى «پورا»، «مارا» و «اوتپور» به آلبانى سفر كردند.
عكس العمل يكى از اعضاى پارلمان كه عضو حزب «ينى آذربايجان» نيز هست، درمورد حضور نمايندگان آذرى در جلسه آلبانى كه در روزنامه هاى مختلف آذربايجان چاپ شد، كه گفته بود: «اين نوع جلسات چيزى جز اخلال در امور داخلى جمهورى آذربايجان نيست»، درواقع، نظرات بسيارى از حاميان على اف را منعكس كرد.
مقامات رسمى نيز از هشدارى كه فعالين پورا از اوكراين براى دولت على اف فرستادند و خاطرنشان مى كرد كه حكومت «آنقدر خردمند باشد كه كشور را به يك انقلاب نكشاند»، ناخشنود شدند.
تاكنون عدم خشنودى دولت و فشار زياد نتوانسته اشتياق جوانان را براى تغيير، كاهش دهد.
«نورالله اف» از فعالين يوخ در يك مصاحبه با روزنامه چاپ باكو «آينا» اعلام كرد: «سازمان هاى بين المللى، ما را سازمانى مى دانند كه مى توانيم رهبرى تغييرات در كشور را به عهده داشته باشيم. ما معتقديم كه وضعيت كشور را تغيير خواهيم داد.»
مسؤولان نيز روشهاى مخصوص خود را براى جلب حمايت جوانان آذرى در پيش گرفته اند. انتخابات پارلمان كه براى نوامبر برنامه ريزى شده، در عين حال، توجه محافل بين المللى را نيز جلب كرده است، به طورى كه برخى تحليلگران سياسى معتقدند رأى گيرى مى تواند به خودى خود حاوى همان پتانسيل روند انقلابى در جمهورى آذربايجان باشد كه به بازسازى سياسى در گرجستان، اوكراين و قرقيزستان منجر شد. به عنوان مثال، شوراى اروپا چندى پيش، بيانيه اى منتشر كرد كه در آن نوشته شده است: برگه هاى رأى گيرى در ماه نوامبر مى تواند حادثه اى باشدكه در آن «يا شاهدينى بر يك انتخابات آزاد و عادلانه خواهيم بود و يا برخورد خونين ميان هزاران نفر.» در انقلاب مخملين گرجستان و انقلاب نارنجى اوكراين، فعالين دانشجويى نقشى هسته اى در ايجاد تغييرات سياسى بازى كردند.
ائتلاف جمهورى در آذربايجان، استراتژى اى را در پيش گرفته است كه هدف آن، تعقيب الگوهاى گرجستان و اوكراين است. اين ائتلاف براى وارد كردن فشار بر دولت «الهام على اف» براى برگزارى يك انتخابات عادلانه و آزاد، در هفته هاى اخير دو تظاهراتى در باكو سازماندهى كرد. براى رهبران اپوزيسيون، جامعه جوانان فعال، بخشى كليدى در تركيب طرح هاى انتخاباتى را تشكيل مى دهند.
«فواد مصطفى اف» جانشين رهبر «جبهه خلق» در مورد جنبش هاى جوانان گفت: «ما آنها را متحد طبيعى خود مى دانيم. جوانان، فعال ترين بخش و در عين حال، يكى از شكننده ترين بخش هاى جمعيتى جمهورى آذربايجان هستند. به همين دليل، دموكراتيزه سازى جامعه جوان بر همه چيز مقدم است.»
چهار گروه از گروههاى جوانان به نامهاى يوخ (نه)، ينى فيكير (فكر نو)، مقام (وقتشه) و جنبش نارنجى جمهورى آذربايجان، در مركز طرح هاى اپوزيسيون براى كسب آرا قرار دارند. چند گروه خارجى بويژه «پورا» (وقتشه) در اوكراين، كمارا (كافى) در گرجستان و اوپتور (مقاومت) در صربستان، از نظر همه اين چهار سازمان آذرى، الگويى براى تغييرات دموكراتيك به حساب مى آيند. ملاقات ماه فوريه رئيس جمهورى آمريكا با رهبر پورا در براتيسلاوا نيز از نظر نمايندگان اين چهار گروه نشانه حمايت واشنگتن از اهداف آنان بود.
همه گروههاى جوانان ادعا مى كنندكه جمعيت آنها به سرعت در حال رشد است. «يوخ» و «ينى فيكير» كه از بزرگترين گروههاى جوانان هستند، گزارش مى دهند كه تعداد اعضايشان در ماههاى اخير به سرعت بالا رفته است. در ماه فوريه يوخ اعلام كرد كه كمتر از ۴۰ عضو دارد. اكنون اين گروه مى گويد كه تعداد اعضايش به بيش از ۲۰۰۰ عضو رسيده است. ينى فيكير نيز مى گويد كه در حال حاضر، حدود ۲۰۰۰ عضو دارد. اما تعداد اعضاى اين گروهها را نمى توان به گونه اى مستقل مورد تأييد قرار داد.
يوخ شهرت خود را در فوريه به دست آورد، يعنى زمانى كه «رضى نورالله يف» رهبر «جامعه آذرى براى اصلاحات دموكراتيك» شروع به فعاليت براى سازماندهى آن كرد. گروه در همان زمان شروع به تمركز بر مسائلى نظير مبارزه با فساد در سطحى كرد كه موجب برخورد با سياستهاى دولت مى شد. ينى فيكير نيز به همين شكل در آوريل ۲۰۰۴ فعاليت خود را به عنوان مخالفت با فساد آغاز كرد. طبق نظر «روسلان بشيرلى» رهبر «اتحاد جوانان ينى فيكير» اين گروه، حضورى غيرقانونى در ۱۵ مؤسسه آموزش عالى در سراسر كشور دارد. اين گروه فعاليت خود را به تظاهرات خيابانى و توزيع بيانيه هاى انتقادى در مورد فساد در داخل دولت على اف كشانده است.
«جنبش نارنجى جمهورى آذربايجان» يك گروه از جوانان است كه در ماه مارس ۲۰۰۵ توسط ۸۹ دانشجوى «دانشگاه دولتى باكو» و «مدرسه دولتى نفت آذربايجان» تأسيس شد كه بيشتر به عنوان يك سازمان زيرزمينى فعاليت مى كند.
اواخر ماه مارس، پليس درپى ارسال پيامى كه تشكيل اين گروه را اعلام و دولت على اف را «قاتل و آدم ربا» معرفى مى كرد كه «مانع رفاه اقتصادى ملت» است، هفته ها وقت صرف كرد و كافى نت هاى باكو (پايتخت آذربايجان) را زير و رو كرد تا عاملين انتشار اين پيام را پيداكند.
چهارمين گروه، يعنى «مقام» فعاليت خود را در آوريل ۲۰۰۵ با ترجمه كتابى به نام از «ديكتاتورى تا دموكراسى» نوشته نويسنده آمريكايى «جين شارپ» در سال ۱۹۹۳ شروع كرد. اين كتاب كه ظلم هاى ديكتاتورى و چگونگى ايجاد اصلاحات سياسى را مطرح مى كند، نزد همه سازمان هاى جوانان مانند انجيل مقدس است و ازسوى همه اين چهارگروه فعال، منتشر شده است.
عضويت در اين گروه ها در هر سطحى از فعاليت كه باشند، به نظر صاحبان قدرت در باكو، يك زنگ خطر است. گاهى اعضاى گروه دستگيرمى شوند، اما همان روز، يا به فاصله كوتاهى آزاد مى شوند. يوخ در يك بيانيه كه از طريق اينترنت فرستاده شد، ادعا كرد كه دو عضو آن، دو روز قبل از اجتماع بزرگ اعتراض آميز چهارم ژوئن درحالى كه بيانيه اى پخش مى كردند، موردضرب و شتم قرارگرفته اند. البته دولت اين موضوع را تكذيب كرد. درتظاهرات مخالفين در ۲۱ ماه مه و چندروز قبل از جشن هاى ۲۵ ماه مه باكو به مناسبت افتتاح خط لوله نفت «باكو - تفليس - جيحان»، پليس، جوانان فعال اعضاى مخالف اين گروه ها ازجمله نوالله يف رهبر يوخ را محاصره كرد.
مقامات رسمى به عنوان بخشى ازاقدامات خنثى سازى فعاليت گروههاى طرفدار اپوزيسيون، به سرعت طرح تجمى از سوى جوانان به نفع دولت را برنامه ريزى كردند. برنامه هاى زيادى نيز براى به وجود آوردن تصويرى مثبت از حكومت ميان جوانان، بويژه جوانانى كه خارج از پايتخت زندگى مى كنند، طراحى شد. به عنوان مثال، در پاييز، اجلاسى تحت عنوان «نقش و جايگاه جوان در توسعه اجتماعى و اقتصادى كشور»، به عنوان بخشى از برنامه هاى كمك به جوانان جمهورى آذربايجان طراحى شد تا به آنان براى آغاز فعاليت هاى اقتصادى در مناطق خود كمك كند.
دولت على اف براى نزديكى به جوانان، حزب «ينى آذربايجان» را با بهره گيرى از منابع گسترده انسانى و غيرانسانى ايجادكرد. اعضاى دولت، همكاران على اف در مجلس و اعضاى معمولى اين حزب همه بسيج شده اند تا مطابق با طرحى كه در روزنامه «آزادليق» به چاپ رسيده است، در رأى جوانان تأثيرگذار باشند.
يكى از اعضاى طرفدار دولت در پارلمان درحالى كه از ايجاد جنبش هاى جوانان استقبال مى كرد، عقيده داشت كه كنترل متمركز براى مهار انرژى جوانان فعال ضرورت دارد. «گلتيكن حاجى اف» كه با ۳۰ سال سن جوانترين عضو پارلمان است، مى گويد: قبل از فروپاشى اتحاد شوروى، جوانان به عنوان پيشگامان و اعضاى كمومول تحت كنترل كامل حزب كمونيست بودند، اما حالا ما احساس يك خلأ ايدئولوژيكى مى كنيم. انجمن هاى سياسى و غيردولتى، مكان هايى هستند كه جوانان مى توانند انرژى خود را صرف كنند. اما اين فعاليت ها بايد سيستماتيك و با حمايت دولت باشد.
حاجى اف اضافه كرد: «حمايت شديد گروههاى موجود جوانان از اپوزيسيون هيچ تعجبى ندارد. جوانان همواره مشتاق تغيير هستند. اما اين تغيير، زمانى خوب است كه درجهت بهبود باشد. به علاوه، آنها از حمايت از سوى احزاب اپوزيسيون و به تصور من، حمايت مالى از خارج از كشور لذت مى برند.»
نمايندگان هردو گروه «يوخ» و «ينى فيكير» دريافت كمك هاى مالى ازخارج از كشور را تكذيب مى كنند. به شيرلى رهبر ينى فيكير به «اورآسيانت» گفت: «تاكنون هيچ كمكى دريافت نكرده ايم، اما به عنوان يك سازمان غيردولتى، منكر نمى شويم كه از [كمك] اهداكنندگان به شكل برخى پروژه ها بهره خواهيم گرفت.»
اما بشيرلى مانند رهبران ديگر گروههاى جوانان، همكارى نزديك خود را با ائتلاف اپوزيسيون كه متشكل از حزب جبهه مردمى، مساوات و حزب دموكراتيك است، انكار نمى كند.
«عيسى قنبر» رهبر مساوات اظهارداشت كه قابليت هاى گروههاى جوانان در آينده افزايش خواهديافت.
رهبران سياسى در باكو نگاهى ناخشنود به تحكيم روابط ميان گروههاى جوانان و سازمان هاى هم عقيده آنان درخارج از كشور دارند.
دراين ميان، شبكه هاى اينترنتى، اهميت فزاينده اى در استراتژى رشد گروههاى جوانان جمهورى آذربايجان پيداكرده اند.
به عنوان مثال، درماه مه، فعالين آذربايجانى به «تفليس» در گرجستان مسافرت و با نمايندگان «مارا» ملاقات كردند و - به طور جداگانه، اما ناموفق - سعى در جلب توجه جورج بوش داشتند كه براى سخنرانى به ميدان «آزادى» پايتخت گرجستان آمده بود. نمايندگان «يوخ» نيز چندى پيش براى تبادل تجربيات با اعضاى «پورا»، «مارا» و «اوتپور» به آلبانى سفر كردند.
عكس العمل يكى از اعضاى پارلمان كه عضو حزب «ينى آذربايجان» نيز هست، درمورد حضور نمايندگان آذرى در جلسه آلبانى كه در روزنامه هاى مختلف آذربايجان چاپ شد، كه گفته بود: «اين نوع جلسات چيزى جز اخلال در امور داخلى جمهورى آذربايجان نيست»، درواقع، نظرات بسيارى از حاميان على اف را منعكس كرد.
مقامات رسمى نيز از هشدارى كه فعالين پورا از اوكراين براى دولت على اف فرستادند و خاطرنشان مى كرد كه حكومت «آنقدر خردمند باشد كه كشور را به يك انقلاب نكشاند»، ناخشنود شدند.
تاكنون عدم خشنودى دولت و فشار زياد نتوانسته اشتياق جوانان را براى تغيير، كاهش دهد.
«نورالله اف» از فعالين يوخ در يك مصاحبه با روزنامه چاپ باكو «آينا» اعلام كرد: «سازمان هاى بين المللى، ما را سازمانى مى دانند كه مى توانيم رهبرى تغييرات در كشور را به عهده داشته باشيم. ما معتقديم كه وضعيت كشور را تغيير خواهيم داد.»
گزارش خطا
ارسال به دوستان
نسخه چاپی
ذخیره عضویت در خبرنامه 
