آفتابنیوز : 
در اين مصاحبه كه از سوي خبرنگار سي.ان.ان "كريستين امانپور" انجام شده است، بشار اسد تاكيد كرد از سوي دولت آمريكا بر سر كار نيامده كه حالا نگران اظهار نظرات و مداخلات مقامات آمريكايي دربارهي سرنگوني رژيماش باشد.
متن كامل اين مصاحبه به شرح زير است:
آمريكا از دست شما و دولتتان بسيار عصباني است و شما را به تسهيل در روند اقدامات تروريستي و پناه دادن به شورشيان عراق متهم ميكند. براي متوقف كردن اين اتهامات و همچنين عبور شورشيان به عراق چه ميكنيد؟
اين درست نيست. تمام اينها اشتباه است. نگرشهاي متعددي در خصوص اين مشكل وجود دارد. اولين بخش اين است كه هيچ كشوري در جهان قادر نيست تمامي مرزهايش را به طور كامل كنترل كند؛ به طور مثال مرز بين آمريكا و مكزيك برخي از مقامات آمريكايي به من اعلام كردهاند كه آنها نميتوانند مرزهايشان با مكزيك را كنترل كنند؛ اما از ما ميخواهند كه مرزهايمان را با عراق به طور كامل كنترل كنيم. اين محال است در اولين ديدار بعد از جنگ عليه عراق با كالين پاول، وزير خارجهي سابق آمريكا اين مساله را به او اعلام كردم و گفتم كه حفظ كامل مرزها محال است. فنآوريهاي بيشتري را در خواست كردهايم. به هر حال براي حفظ مرزهايمان اقدامات زيادي انجام داديم. ما از هر هيات بينالمللي و حتي از آمريكا ميخواهيم كه از مرزهايمان بازديد كنند و ببينند كه ما چه اقداماتي انجام دادهايم و ببينند كه طرف مقابل هيچ اقدامي انجام نداده و هيچ آمريكايي و عراقي در مرزها براي حفاظت از آن وجود ندارد.
اما اكثريت افراد ازجمله فرماندهان نظامي معتقدند كه اكثريت شورشيان خارجي يا عراقي از مرزهاي سوريه وارد عراق ميشوند. چرا نيروهاي شما اقدام به بازرسي خانه به خانه نميكند؟ چرا آنها نميتوانند اين عملياتها را متوقف كنند و در نهايت مرزها را ببندند؟ همانطور كه گفتم بستن كامل مرزها محال است؛ اما بسياري از مسئولان تعداد شورشيان و يا تروريستها را بين 1000 تا 3000 تن ارزيابي كردهاند كه علت اين امر همان هرج و مرج در عراق است نه مرزها. ما بايد در اين باره كاملا صراحت داشته باشيم اين مشكل يك مشكل سياسي است نه مشكل مرز با سوريه. مشكل واقعي اين است كه وقتي كه در عراق هرج و مرج باشد به زميني حاصلخيزي براي تروريستها تبديل مي شود.
آيا من ميتوانم نظر شما را درباره شورش بدانم. آيا معتقديد كه شورش چيز بدي است؟ آيا ميخواهيد كه شورش متوقف شود؟ صرف نظر از آنچه آمريكا خواهان آن است ثبات عراق به نفع خود ما است. وقتي در آنجا شورش، عمليات تروريستي و يا مشابه آن جريان دارد هرج و مرج بيشتري ايجاد ميشود كه منجر به تقسيم عراق خواهد شد كه البته اين مساله مستقيما به سوريه تاثير ميگذارد. بنابراين از ديدگاه ما بايد به عراقيها در تحقق ثبات كمك كنيم و بين شورشيان وعراقيهايي كه در مقابل نيروهاي آمريكايي و انگليسي مبارزه ميكنند، فرق قائل شويم. اين مساله كاملا متفاوت از يكديگرند.
من از كساني صحبت ميكنم كه با عراقيها ميجنگند و ما به آن تروريسم ميگوييم و دسته ديگر كه كاملا متفاوت از دسته اول هستند.
ريچارد آرميتاژ، معاون وزير امور خارجهي آمريكا يك سال پيش اسامي افرادي را كه مظنون به فرماندهي شورشيان در عراق بودهاند به شما تحويل داده است. چرا آنها را دستگير نكردهايد؟ تنها يكي از آن افراد را پيدا كرديم و آمريكاييها را در جريان قرار داديم. اين شخص هم سوريه را به مقصد عراق ترك كرد كه البته از سوي نيروهاي پليس عراق دستگير شد. مشكل اين است كه آنها اطلاعات دقيقي در اختيار ما قرار ندادهاند.
آيا اين فرد همان برادر ناتني صدام بوده است؟
بله. او تنها كسي بود كه در سوريه به سر ميبرد.
بر اساس گفتههاي سفيرتان در واشنگتن شما همكاري اطلاعاتيتان را با آمريكا متوقف كردهايد. چرا؟
اما همكاريهاي امنيتي وجود دارد و در عين حال ما شاهد نتايج سياسي عكسي هستيم؛ به طوري كه حملات عليه سوريه از سوي دولت آمريكا بيشتر شده است. از سوي ديگر ضعف تحليل و شناخت منطقه از سوي سازمانهاي آمريكايي در بيشتر مواقع موجب شد تا اين همكاريهاي امنيتي تاثير منفي بر منافع ما بگذارد. ما اعتمادمان را از دست داديم بنابراين همكاريها را متوقف كرديم. اخيرا هم تلاشهايي با كمك ميانجيگريهاي كشورهاي عربي و خارجي براي از سرگيري اين همكاريها انجام شده است. ميانجيگرانمان را به آمريكا فرستاديم تا به آنها بگويند كه از ما چه ميخواهند؛ اما هنوز جوابي دريافت نكردهايم.
شرط شما براي كمك آمريكا چيست؟ آيا آمادهي كمك به آمريكا هستيد؟
منظورتان دربارهي عراق است؟
بله. حتما ما مشكلي نداريم و علنا هم اين مساله را اعلام كرديم. آنها از عراقي با ثبات صحبت ميكنند كه البته وجود چنين كشوري به نفع ما است آنها از حمايت از روند سياسي صحبت ميكنند كه اين به نفع ما هم هست؛ چرا كه در ايجاد ثبات كمك ميكند. بنابراين اينجا موارد مورد اختلافي وجود ندارد ما نميدانيم كه آنها دقيقا چه چيزي را ميخواهند و معتقدم كه اصلا آنها خودشان هم نميدانند كه چه ميخواهند.
آنچه آنها ميخواهند متوقف كردن شورش است. گفتهها حاكي است كه احتمال دارد آمريكا پناهگاههاي شورشيان در سوريه را هدف قرار دهد آيا چيزي اتفاق افتاده است؟ خير.
اگر چنين اقدامي انجام شود آن را اقدامي خصمانه تلقي ميكنيد؟ آيا مقابله به مثل خواهيد كرد؟ با هر وضعيتي در زمان خودش برخورد خواهيم كرد. الآن نميتوانيم مشخص كنيم كه در شرايط مختلف چگونه عمل ميكنيم. پاسخ به چينن فرضيهاي مشكل است. اما آنها هرگز چنين پايگاهها و پناهگاههايي را پيدا نميكنند كه بخواهند آن را بمباران كنند. ما اساسا از دههي هفتاد با تروريسم مبارزه پرداختهايم و اخيرا هم به دليل درگيريهاي ميان سيستمهاي امنيتي با تروريستهاي مستقر در سوريه مشكلاتي پيدا كرديم اين وضعيت عمومي به دليل هرج و مرج در عراق است.
حرف و حديثهاي زيادي دربارهي تغيير نظام سوريه به دست آمريكا وجود دارد. آنها به دنبال رهبر جديد براي سوريه هستند و به معارضان سوري ويزا ميدهند آنها دنبال انزواي ديپلماتيك سوريه، ايجاد كودتا و يا فروپاشي نظام هستند. نظرتان در اين باره چيست؟ من به يك مساله اطمينان دارم و آن اين است كه من از سوي آمريكا روي كار نيامدم كه حال نگران باشم. اين تصميم سوريها بود و اين ملت سوريه هستند كه تصميمگيري ميكنند نه ديگران. به همين دليل ما اصلا دربارهي اين مساله بررسي انجام نميدهيم.
اگر جايگزيني براي شما پيدا شود چه پيش خواهد آمد؟ و اين جانشين چه كسي خواهد بود؟ ميتواند يك شهروند سوري باشد. اينجا اين گونه افراد زياد هستند. من تنها كسي نيستم كه در سوريه حق رياست جمهوري داشته باشد. اينجا افرادي كه چنين حقي داشته باشند زياد هستند و مشكلي هم براي من وجود ندارد اما اصل و مبناي ما اين است كه به سوريهاي كه ساخت دست ديگران باشد اجازه رياست جمهوري نميدهيم.
كاندوليزا رايس، وزير خارجهي آمريكا گفت كه در صورت عدم تغيير نظام، شيوههاي اين نظام بايد تغيير كند. آنها از شما ميخواهند كه شيوهي دولتتان را عوض كنيد. يكي از مسائلي كه آنها خواهان تغيير آن هستند در خصوص شورش است. رايس گفت كه اگر دولت سوريه هوشيار باشد در اين مسير حركت ميكند نظرتان چيست؟ نگفتند كه در چه جهتي بايد شيوهمان را تغيير دهيم و بايد چه كار كنيم. آنها فقط از مسالهي مرزها حرف ميزنند كه اين درست نيست. آيا شما ميتوانيد كشوري را از طريق مسالهي مرزها كه چندان مهم نيست به تغيير در شيوهاش فرا بخوانيد مشكل واقعي در پيشبرد روند صلح در منطقه ما است. تحقق روند صلح براي ما اهميت دارد؛ اما براي آنها اهميت ندارد. ما به عراق با ثبات اهميت ميدهيم و اين درحالي است كه آنها فقط از عراق باثبات حرف ميزنند؛ بدون اينكه بدانند اشتباهاتي كه روزانه در عراق مرتكب ميشوند نتايج عكس دارد. اين اختلاف بين ما و آمريكا است حال آيا ما از اشتباهات حمايت ميكنيم يا خير؟ اين سوال بايد مشخص شود.
ظاهرا مشكل شما تنها با آمريكا نيست؛ بلكه با تمام جهان مشكل داريد. همان طور كه ميدانيد دو هفته بعد گزارش دتلف مهليس، رئيس كميتهي بينالمللي تحقيق دربارهي ترور رفيق حريري، نخست وزير فقيد لبنان منتشر خواهد شد. برخي مقامات آگاه آمريكايي معتقند كه سوريه در اين حادثه دست دارد آيا شما آمادگي انزوا و اعمال فشار را در صورت تاييد گفتههاي آنها داريد؟ شما گفتيد اما ما با انزوا مشكلي نداريم. روابط ما تا به حال با هر كشوري در جهان خوب بوده و معتقدم كه اكثر كشورهاي جهان اين مساله را ميدانند كه سوريه در اين جنايتها دست نداشته است؛ چرا كه اولا اين امر مغاير با اصول ما است و ثانيا به نفع ما نيست. از سوي ديگر حريري هميشه از حاميان نقش سوريه در لبنان بوده و هرگز مخالفتي با آن نداشت؛ بنابراين هيچ منطقي مبني بر دخالت سوريه در اين حادثه وجود ندارد. ما تا به حال بسيار مطمئن بوديم طي دو هفته پيش هم با كميته تحقيق ديدار داشتيم كه همكاري خوبي هم از خود نشان داديم. ما بعد از بازجوييهايي كه كميته انجام داد و اعلام كرد كه سوريه بيگناه است و دخالتي در اين حادثه نداشته بسيار مطمئن شدهايم.
به رغم همه اين مسائل شنيدهايد كه باز هم اين اتهامات وجود دارد. حال اگر اين اتهام ثابت شود و نام يكي از مسئولان سوري و يا تعدادي از آنها به عنوان مظنون اعلام شود آيا آنها را تحويل دادگاه بينالمللي خواهيد داد؟
در رابطه با اين مساله اگر شخص سوري به اين مساله متهم شود بر اساس قانون سوريه خائن محسوب ميشود و بايد شديدترين مجازاتها براي او در نظر گرفته شود. اين يك خيانت است و محاكمهي او نيز كاملا طبيعي است؛ اما اينكه محاكمه در جاي ديگري انجام شود مسالهي ديگري است. اما مطمئن هستيم كه سوريه ارتباطي با اين مساله ندارد.
پس شما گفتيد اگر مسئولي به اين امر متهم شود او را به دادگاه تحويل خواهيد داد؟
اگر افرادي در اين حادثه دست داشته باشند بايد از نظر بينالمللي محاكمه شوند؛ حتي اگر از نظر بينالمللي محاكمه نشود در سوريه محاكمه خواهد شد.
برخيها معتقدند كه احتمالا كميتهي تحقيق سوريه را به عنوان عامل اين حادثه معرفي كند. آيا اين احتمال وجود دارد كه شما دستور اين ترور را صادر كرده باشيد؟ محال است اين مغاير با اصول ما وحتي اصول شخصي خودم است. من نميتوانم چنين كاري را در طول زندگيام انجام دهم. به چه چيزي ميخواهيم برسيم؟ به نظر من اين حادثه سوريه، آبروي ما، روابط با لبنانيها و تعدادي از كشورهاي جهان را هدف قرار داد.
چگونه خبر اين حادثه براي اولين بار به گوشتان رسيد؟ از طريق اخبار. در دفترم بودم كه اين خبر را شنيدم.
همان طور كه ميدانيد شاهدان اظهار داشتند كه در سفر اخير حريري به دمشق شما او را دربارهي تمديد رياست جمهوري اميل لحود تهديد كردهايد. اين درست است؟ اين تصور و فرضيه هم غير قانوني است. اولا اخلاق من به اين صورت است كه اهل تهديد نيستم من فرد آرام و صريحي هستم. ثانيا همانطور كه گفتيد تهديد مربوط به تمديد دوره رياست جمهوري بوده است سوريه چرا بايد چنين كاري انجام دهد. من چنين كاري نكردم و نميتوانستيم كه چنين كاري انجام دهم.
همان طور كه ميدانيد سعد الحريري، فرزند رفيق حريري رهبري يك ائتلاف دموكرات را برعهده گرفته و در انتخابات پارلمان اخير اين كشور نيز پيروز شده است. به رغم اين وي الان در پاريس زندگي ميكند و ميترسد كه توطئهي ترور عليه او انجام شود. آيا او و سايرين كه عليه سوريه حرف ميزنند مثل روزنامه نگاران بايد بترسند؟ قطعا خير. ما در تاريخ چنين ترورهايي نداريم و به همين دليل لازم نيست كه چنين نگراني وجود داشته باشد؛ اما سوال اين است كه آنها چه اطلاعاتي دارند كه نشان ميدهد آنها در معرض توطئه هستند.
برخي ميگويند درست است كه شما رئيس جمهور هستيد اما اطلاع چنداني از اين مسائل نداريد نظرتان چيست؟
اما آنها در عين حال معتقدند كه من يك ديكتاتور هستم. آنها بايد انتخاب كنند يك فرد نميتواند هم ديكتاتور باشد هم اطلاعي از امور نداشته باشد. اگر فرد تسلطي بر اوضاع نداشته باشد، ديكتاتور نيست من نه اوليام و نه دومي، من بر اساس قانون سوريه حكومت ميكنم اما در عين حال تنها كافي نيست كه انسان قدرت داشته باشد؛ بلكه بايد از مشورتهاي ديگران نيز استفاده كند.
تصور شما دربارهي دو هفته بعد چيست. با اينكه گزارش اعلام ميشود و ممكن است كه به ضرر سوريه باشد چه چيزي براي اين كشور پيش خواهد آمد؟ مجازاتهايي اعمال ميشود كه ممكن است انزواي سوريه را بيشتر كند. در اين صورت در چه شرايطي خواهيد بود؟
اين بر اساس مدرك است. اگر مدرك وجود د اشته باشد ما هم از آن حمايت ميكنيم، اما اگر مساله يك بازي سياسي باشد و مدركي وجود نداشته باشد، چيزي براي منزوي كردن سوريه پيدا نخواهند كرد. ما در حل بسياري از مسائل خاورميانه نقش اصلي را بازي ميكنيم آنها ميتوانند ما را به انزوا بكشانند. منزوي كردن سوريه موجب به انزوا كشيده شدن بسياري از مسائل خاورميانه مي شود. به همين دليل ما نگراني از اين بابت نداريم تنها نگراني ما از بازيهاي سياسي و يا تاثير سياسي بر گزارش مهليس است. ما مطمئن هستيم اگر گزارش يك گزارش كاري باشد اعلام ميكند كه سوريه دخالتي در اين حادثه ندارد و گرنه ما معتقديم كه اعمال فشارهاي سياي در قبال اين گزارش انجام ميشود تا نتيجهاي عكس را اعلام كند. اين همان چيزي است كه موجب نگراني ما شده است.
بگذاريد از مسايل منطقهيي صحبت كنيم و اينكه به سال 2000 برگرديم كه فرصت براي تحقق صلح بين سوريه و اسراييل از بين رفت و الان بعد از گذشت پنج سال و نيم فرصتي براي صلح ميان دو طرف وجود ندارد. چه عاملي ميتواند آن را محقق كند؟
بگذاريد از مذاكرات بيل كلينتون، رييس جمهور آمريكا شروع كنم كه گفت سوريه آماده صلح است. در سال 2000 ما آماده چنين مسالهاي بوديم. در سال 1991 هم كه روند صلح در مادريد به جريان افتاد، آماده بوديم و هنوز هم آمادگي آن را داريم. ما در سوريه تغييري نكردهايم، آنچه تغيير كرده، دو چيز است: يكي دولت آمريكا و دوم دولت اسراييل. دولت آمريكا همانطور كه از مقامات آمريكايي عرب و اروپايي شنيدهايد، در حال حاضر صلح در اولويت كاريشان قرار ندارد. همچنين ما معتقديم كه دولت اسراييل دربارهي روند صلح جدي نيست. همچنين ما در آينده نزديك هيچ اميدي نميبينيم اما در دراز مدت اين صلح محقق ميشود، چاره ديگري هم نيست.
هر بار اين مساله مطرح ميشود كه از شما دربارهي گروههاي فلسطيني يا فلسطينيهاي تندرويي كه اعتقادي به عملياتهاي مسالمت آميز ندارند، بپرسيم. آنها در سوريه پايگاه دارند، آيا پايگاههاي آنها را خواهيد بست؟ ما در سوريه با نيم ميليون فلسطيني روبرو هستيم. آنها هشت سازمان سياسي دارند كه از مدتها پيش مشغول فعاليت هستند. دو نفر هستند كه از فلسطين اخراج شدهاند. آنها هم به سوريه آمدند و اجازه بازگشت هم ندارند. از نظر سياسي اين سازمانها بايد به سرزمينشان برگردند اما نميتوانند بنابراين رهبران اين گروهها در سوريه جمع شدند تا موضعگيريهاي سياسيشان را بيان كنند. اما در رابطه با اين سازمانها آنها دفتري در سوريه ندارند، بلكه در خانههايشان به سر ميبرند و با مردم خودشان نشستهايي را برگزار ميكنند. از بستن اين سازمانها ميگوييد، ما چه چيزي را ببنديم خانههايشان را؟ آنها زندگي طبيعيشان را دارند و اقدامي از خاك سوريه در فلسطين انجام نميدهند.
از اصلاحات داخلي در سوريه ميپرسم. وقتي به دليل آن حادثه مصيب بار براي برادرتان شما به طور تصادفي رييس جمهور شديد و مردم به شما اميد بستند، طرحهاي شما براي آينده چيست؟ بگذاريد ابتدا دربارهي تصادفي بودن رياست جمهوريام بگويم. من اين مساله را نميتوانم قبول كنم چرا كه با اين مساله ما نظر مردم را كه مرا به عنوان رييس جمهور انتخاب كردند، ناديده ميگيريم. بنابراين اين مساله تصادف نيست بلكه در نتيجه ملاحظات آنها بوده است دوم اينكه وقتي درباره طرحهايم سوال ميكنيد بهتر است بپرسيد آيا همه جوابها و درخواستها را در اختيار دارم يا خير، چرا كه برخي عوامل داخلي و خارجي وجود دارد، از جمله عوامل داخلي اراده، تاريخ، سنتها و اهداف است و از عوامل خارجي هم روند صلح و ثبات در منطقه به ويژه در عراق و حمايتي كه كشورهاي پيشرفته از اصلاحات در اين كشور انجام ميدهند؛ چرا كه اصلاحات تنها در زمينه سياسي نيست بلكه در مسايل اقتصادي سياسي تكنولوژي و ساير موارد هم باشد. ما با مشكلات زيادي بر سر پيشرفت مواجه هستيم. وقتي از سرعت اجراي اين طرحها حرف ميزنيم بايد سوار يك ماشين آخرين سيستم شويم و تا زمانيكه ستونهاي موجود محكم نباشند، چيزي ساخته نميشود.
آيا شما به اصلاحات پايبند هستيد؟ مسلما ما كامل نيستيم. هيچ كس كامل نيست اما با ثبات، متعهد و پايبند هستيم و نه تنها دولت بلكه ملت هم اين مساله را تاييد ميكند اما ما راه طولاني را پيش رو داريم. اين يعني اينكه ما كارهاي زيادي انجام دادهايم. اخيرا تحقيقي را در خصوص قانون اساسي جديد و تعدد احزاب داشتهايم. طي دو سال گذشته دانشگاهها، مدارس بانكها و رسانههاي متعددي تاسيس كرديم و به طور كلي طي پنج سال گذشته پيشرفتهاي زيادي داشتهايم. از نظر من اين روند كند نيست بلكه بسيار سريع است اما ما هميشه به دنبال آن هستيم كه با سرعت بيشتري حركت كنيم و اين طبيعي است.
من اينجا نشستهام و احساس ميكنم كه وارد مرحله سختي در روابط بين سوريه و ساير جهان شدهام، آيا شما هم همين احساس را داريد؟ نه با تمام جهان، چرا كه آمريكا و برخي ديگر از كشورها نماينده كشورهاي جهان نيستند. آنها نماينده خودشان هستند، ما روابط خوبي با كشورهاي جهان داريم و موضعگيري ما نيز خوب درك ميكنند ما هم مشكلي با آنها نداريم.
اما با اين وجود بحران در روابط شما با عربستان و مصر وجود دارد و ايران تنها كشور دوست شما به شمار ميرود.
نه اين درست نيست، من دو هفته پيش مصر بودم و روابط خوبي با حسني مبارك، رييس جمهور اين كشور داريم. آنها هم از سوريه حمايت ميكنند، هم چنين روابط خوبي با ملك عبدالله بن عبدالعزيز، پادشاه عربستان داريم و آنها هم از ما حمايت ميكنند. بر اساس برخي مسايل ما زياد نميتوانيم با يكديگر ديدار كنيم اما اين نشان دهنده روابط بد بين ما نيست.
پدر شما در سمال 1991 تصميم استراتژيكي مبني بر حمايت از بوش پدر در جنگ اول خليج (فارس) عليه صدام اتخاذ كرده بود، چرا شما اين بار اين كار را انجام نداديد؟
حافظ اسد، رييس جمهور وقت سوريه از بوش حمايت نكرد بلكه از آزادي كويت حمايت كرد. اگر من از آنها حمايت كنم يعني از اشغالگران عراق حمايت كردهام. ما مخالف جنگ بوديم چرا كه بحراني را ايجاد ميكند كه تاثير خطرناكي بر سوريه و كشورهاي ديگر دارد. ما اصولا با جنگ مخالفيم و از آن حمايت نميكنيم.
آيا از بروز جنگ داخلي در اين كشور نگران هستيد؟ بله. وقتي هرج و مرج باشد زمينه براي جنگ داخلي آماده ميشود.
آيا اين مساله شما را بر آن نميدارد كه از اقدامات آمريكا در عراق حمايت كنيد؟ من چند دقيقه پيش گفتم ما آماده حمايت از روند سياسي هستيم. نميتوان بدون در نظر گرفتن روند سياسي ثبات را در عراق ايجاد كرد. ما از روندهاي مسالمت آميز و دولت اين كشور حمايت ميكنيم و اين با حمايت از آمريكا مغاير است.