عمل اسلیو معده یا عمل بای پس معده؛ کدام روش کاهش وزن موثرتر است؟
متخصصان جراحی چاقی معتقدند انتخاب روش مناسب تنها به میزان اضافه وزن بستگی ندارد، بلکه شرایط متابولیک، بیماریهای زمینهای، سبک زندگی و حتی تعهد فرد به پیگیریهای بعد از عمل نیز نقش تعیین کننده دارد.
در این گزارش تلاش شده با نگاهی مقایسهای و بر اساس اطلاعات علمی، تفاوت ها، مزایا و محدودیتهای این دو روش بررسی شود.
مکانیزم عمل اسلیو معده چگونه است؟
در عمل اسلیو معده حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد حجم معده برداشته میشود و معده به شکل یک لوله باریک در میآید. این تغییر باعث میشود ظرفیت دریافت غذا به طور قابل توجهی کاهش یابد. علاوه بر آن، بخشی از معده که هورمون گرسنگی را ترشح میکند نیز حذف میشود و در نتیجه اشتها کاهش مییابد.
در این روش مسیر طبیعی دستگاه گوارش تغییر نمیکند و غذا پس از عبور از معده وارد روده کوچک میشود. به همین دلیل جذب مواد غذایی تقریبا مشابه حالت طبیعی باقی میماند.
مطالعات بالینی نشان میدهد عمل اسلیو معده در سال اول میتواند بین ۵۰ تا ۷۰ درصد اضافه وزن فرد را کاهش دهد. البته میزان موفقیت نهایی وابسته به رعایت رژیم غذایی و فعالیت بدنی پس از جراحی است.
مکانیسم عمل بای پس معده چگونه است؟
در عمل بای پس معده جراح علاوه بر کوچک کردن معده، مسیر عبور غذا را نیز تغییر میدهد. در این روش یک کیسه کوچک از معده ایجاد شده و مستقیما به بخش میانی روده کوچک متصل میشود. به این ترتیب غذا بخش عمدهای از معده و ابتدای روده را دور میزند.
نتیجه این تغییر، کاهش همزمان دریافت و جذب کالری است. به همین دلیل کاهش وزن در این روش معمولا سریعتر و بیشتر از اسلیو معده اتفاق میافتد.
مقایسه میزان کاهش وزن
یکی از مهمترین معیارهای مقایسه بین عمل اسلیو معده و عمل بای پس معده، میزان کاهش وزن است. شواهد نشان میدهد بای پس معده در بیماران با شاخص توده بدنی بسیار بالا، کاهش وزن بیشتری ایجاد میکند.
با این حال، در افرادی که شاخص توده بدنی آنها در محدوده متوسط تا بالا قرار دارد، تفاوت نهایی کاهش وزن بین دو روش چندان چشمگیر نیست و هر دو میتوانند نتایج قابل قبولی ارائه دهند.
نکته مهم این است که در هر دو روش، موفقیت بلندمدت وابسته به تغییر سبک زندگی است. بیمارانی که پس از جراحی رژیم پرکالری و کم تحرکی را ادامه میدهند، حتی پس از بای پس نیز ممکن است بخشی از وزن از دست رفته را دوباره به دست آورند.
تاثیر بر بیماریهای متابولیک
از نظر علمی، عمل بای پس معده تاثیر قوی تری بر بهبود دیابت نوع دو دارد. برخی مطالعات نشان دادهاند که بسیاری از بیماران دیابتی حتی پیش از کاهش وزن قابل توجه، بهبود قند خون را تجربه میکنند. این مسئله به تغییرات هورمونی ناشی از تغییر مسیر روده نسبت داده میشود.
در مقابل، عمل اسلیو معده نیز میتواند موجب بهبود دیابت، فشار خون بالا و چربی خون شود، اما اثر آن بیشتر وابسته به کاهش وزن تدریجی است.
به همین دلیل در بیماران مبتلا به دیابت کنترل نشده، برخی متخصصان عمل بای پس معده را گزینه مناسب تری میدانند.
مقایسه عوارض احتمالی
هر عمل جراحی با ریسکهایی همراه است، اما میزان و نوع عوارض در این دو روش متفاوت است.
در عمل اسلیو معده به دلیل عدم تغییر مسیر روده، احتمال کمبود شدید ویتامینها و مواد معدنی کمتر است. با این حال احتمال بروز رفلاکس معده در برخی بیماران گزارش شده است.
در مقابل، عمل بای پس معده به دلیل کاهش جذب، ممکن است باعث کمبود ویتامین ب ۱۲، آهن و کلسیم شود و بیمار نیاز به مصرف مادام العمر مکملهای غذایی داشته باشد. همچنین احتمال بروز سندرم دامپینگ که با علائمی مانند تعریق و ضعف پس از مصرف غذای شیرین همراه است، در این روش بیشتر است.
دوره نقاهت و بازگشت به زندگی عادی
هر دو جراحی معمولا به روش لاپاراسکوپی انجام میشوند و مدت بستری کوتاه است. با این حال، بسیاری از گزارشها نشان میدهد بیماران عمل اسلیو معده سریعتر به فعالیتهای روزمره باز میگردند.
در عمل بای پس معده به دلیل پیچیدگی بیشتر جراحی، ممکن است روند تطابق بدن با شرایط جدید کمی طولانیتر باشد. البته در صورت رعایت توصیههای پزشکی، اغلب بیماران طی چند هفته به شرایط پایدار میرسند.
تجربه بیماران چه میگوید؟
بررسی تجربه بیماران نشان میدهد رضایت از هر دو روش در صورت انتخاب درست و آگاهانه بالا است. افرادی که عمل اسلیو معده انجام دادهاند، معمولا از سادگی روند جراحی و کاهش تدریجی وزن رضایت دارند.
در مقابل، بیمارانی که عمل بای پس معده انجام دادهاند، اغلب از کاهش وزن سریع و بهبود چشمگیر دیابت ابراز رضایت میکنند، هرچند تاکید دارند که رعایت رژیم غذایی سخت گیرانه تری ضروری است.
کدام روش برای چه افرادی مناسبتر است؟
بر اساس توصیههای علمی، عمل اسلیو معده برای افرادی مناسب است که شاخص توده بدنی متوسط تا بالا دارند و بیماری متابولیک شدید ندارند. این روش سادهتر بوده و تغییرات آن محدود به کاهش حجم معده است.
عمل بای پس معده بیشتر برای افرادی توصیه میشود که شاخص توده بدنی بسیار بالا دارند یا از دیابت نوع دو شدید رنج میبرند. این روش تاثیر متابولیک قوی تری دارد، اما نیازمند پیگیری دقیقتر و مصرف مکملهای طولانی مدت است.
