آيا روسيه بايد نگران انقلاب مخملين باشد؟

به گزارش آفتاب نیوز، تحولات سياسى اخير در نزديكى مرزهاى روسيه در گرجستان، اوكراين و قرقيزستان نگرانى هاى گسترده اى را دركرملين دامن ده است. اخيراً نظرسنجى اى به وسيله بنياد افكار سنجى «FOM» روسيه انجام شده است كه در آن، ۴۲ درصد از پاسخگويان تأييد كرده اند كه دلايلى براى پيوستن به حركت هاى اعتراضى دارند.
بسيارى از نيروهاى سياسى از هم اكنون خود را براى تحركات سياسى انتخاب «دوما» (مجلس سفلى روسيه) در سال ۲۰۰۷ آماده مى كنند. احزاب هميشه درگير ليبرال دموكرات كه خود را نيروهاى ائتلاف راست (URF) به رهبرى «آناتولى چوبايس» تزار بخش خصوصى و «گريگورى يا ولينسكى» اقتصاددان ناميده اند، در انتخابات پارلمانى پيشين به وسيله پرزيدنت «ولاديمير پوتين» به حاشيه رانده شدند. اما ارزش هاى ليبرال همچنان در جامعه روسيه زنده اند. به نظر «يورى لوادا» كارشناس مستقل اجتماعى، در حدود ۳۰ درصد از واجدين شرايط مى گويند كه آماده رأى دادن به جبهه دموكراسى خواهى اند. «ولاديمير ريژكوف» معاون دوما كه افكار ليبراليستى دارد، فعالانه در پى ايجاد يك جبهه متحد دموكراسى خواهى است. «ريژكوف» اخيراً در مصاحبه اى با خبرنگار مجله «تايم» آمريكا طرح هايش را براى انتخابات پارلمانى آتى فاش كرده است.
چرا نيروهاى مخالف تا اين حد متفرق شده اند؟ كرملين در جناح چپ به خلق احزابى يارى مى رساند كه موجب تفرقه در جبهه مخالفان شوند. اما در جناح راست كرملين، علاقه اى به اعمال فشار وجود ندارد و احزاب «يابلوكو» و «يوآراف» امكان بيان آزادانه مخالفت هاى خود را دارند. يابلوكو و يوآراف هر يك دلايلى براى نزديكى به يكديگر دارند، يابلوكو به يوآراف نياز دارد تا بتواند به صفوف دولت بپيوندد و به حيات خود به عنوان يك حزب سياسى - بازرگانى ادامه دهد و يوآراف نيز به خاطر بازيابى اعتماد عمومى و تجديد اقبال افكار عمومى به يابلوكو نيازمند است. از سوى ديگر، رهبران هر دو حزب چنان به خود اعتماد دارند و سر سختى پيشه كرده اند كه فعلاً علاقه اى به تأسيس جبهه مشترك دموكراسى خواهى از خود نشان نمى دهند. آنها بيشتر به جاى نگاه به جلو به گذشته توجه دارند.
راه حل درمان اين دردها و تأسيس يك جبهه دموكراسى خواهى چيست؟ چگونه مى توان يك جبهه دموكراسى خواهى پديدآورد تا ۳۰ درصد از رأى دهندگان كه به ليبرال دموكراسى روى آورده اند، بتوانند به پاى صندوق هاى رأى بروند و رأى خود را به نفع اين جبهه به صندوق بريزند؟ بر اساس نظرسنجى هايى كه تاكنون انجام شده، شانس انفرادى موفقيت احزاب يا بلولو و يوآراف براى ورود به پارلمان به ترتيب ۰‎/۵ و ۱‎/۳ درصد است، حال آنكه پوتين در حال حاضر، نظر ۷ درصد از مردم را به سوى خود جلب كرده است. اما شانس تأسيس يك حزب جديد به وسيله پوتين بسيار اندك است. بنابراين مى توان حزب كوچك جمهورى خواه روسيه را تنها گزينه موجود براى گردآمدن ميان آن و ديگر دموكراسى خواهان براى تأسيس جبهه واحد دانست.
در اوايل ماه جارى، كنفرانسى تمام روسى در حزب جمهورى خواه با شركت ۱۸۰ هيأت از ۵۸ منطقه روسيه و مهمانانى از ساير احزاب دموكراتيك تشكيل شد. همه هيأت هاى شركت كننده به جز يابلوكو كه معمولاً در مقابل چنين پيشنهادهايى سكوت مى كند از بحث درباره طرح وحدت براى دموكراسى حمايت و استقبال كردند. هم اكنون نيز به نظر نمى رسد كه زمان زيادى تا انتخابات باقى مانده باشد. حتى اگر دموكراسى خواهان حمايت ۳۰ درصد از جمعيت را با خود داشته باشند، به نظر نمى رسد كه راه آسانى براى ورود به «دوما» در پيش داشته باشند. حكومت نيز تمام تلاش خود را به كار مى گيرد تا از ورود عناصر ناسازگار به پارلمان جلوگيرى كند.
اخيراً از سوى دولت، اصلاحيه هايى براى قانون انتخابات مطرح شده كه كنترل دولت را بر روند انتخابات بيش از پيش تقويت كرده است و احتمال دخالت دولت را در انتخابات بيشتر مى كند. بر اساس اين اصلاحيه ها، قانون فعلى يك نماينده براى يك منطقه كه هم نيمى از نمايندگان دوما به اين شكل به آن راه يافته اند، ممنوع مى شود. بدين ترتيب تنها نمايندگانى كه از سوى احزاب معرفى شوند، امكان حضور در انتخابات را خواهند يافت. بر اساس اصلاحيه ديگرى هزينه ثبت نام احزاب براى شركت در انتخابات از يك ميليون دلار به دو ميليون دلار افزايش يافت. مطبوعات نيز ديگر مجاز به نظارت بر روند شمارش آرا نخواهد بود. براى بسيارى از ناظران سياسى، اصلاحيه هايى كه دولت ارائه كرده، موجى از بى اعتمادى را برانگيخته است.
بنابراين گروه هاى مخالف كه احساس مى كنند امكانات آنها براى شركت در انتخابات محدود شده است، به مردم روى مى آورند. اين عده معتقدند كه موارد مشابه در گرجستان، اوكراين و قرقيزستان نشان داده است كه براى قبولاندن برخى حقوق ملى به دولت ها چاره اى جز كشاندن شهروندان به خيابان ها وجود ندارد. مهم ترين درخواست مخالفان از دولت، برگزارى يك انتخابات آزاد و عادلانه است. در صورت تمايل مخالفان به عملى شدن اين خواسته، تمامى آنها بايد دست به دست هم دهند و وحدت پيشه كنند. در حال حاضر همه خواسته هاى انحرافى بايد به دست فراموشى سپرده شوند. اما سؤال اساسى اين است كه مردم روسيه در حال حاضر تا چه حد براى پذيرش دموكراسى آمادگى دارند؟
بر اساس نظرسنجى ها، اكثريت قابل توجهى خواهان دموكراسى هستند. آنها خواهان انتخابات عادلانه، آزادى بيان و مخالفان و منع سيستم تك حزبى هستند، مردم روسيه كمتر از مردم اوكراين به دموكراسى متمايل نيستند. اما مردم اوكراين ساختار سياسى خود را خود شكل داده اند، ولى در روسيه چنين ساختارى هنوز شكل نگرفته است. اگر تلاشهاى مسالمت آميز مردم براى ايجاد اصلاحات ضرورى در ساختار حكومت به جايى نرسد، آنها به خيابان ها خواهند ريخت تا خواسته هاى خود را عملى كنند.