بیانیه خاتمی درباره اعتراضات اخیر: اکثریت مردم ناراضی و از آینده کشور نگران‌اند؛ خطاها را اصلاح کنیم

متن کامل بیانیه سید محمد خاتمی به شرح زیر است: 

به نام خدا

آنچه این روزها در میهن عزیزمان ایران می گذرد، به غایت دردآور و نگران کننده است. اینک اندوه از دست رفتن جانهای گرانسنگ و جراحت های جانگذار فرزندان این مرزوبوم، بر رنج حاصل از رشد فزاینده‌ی فقر و تبعیض و فساد و ناکارآمدی و درماندگی در زندگی و تنگ تر شدن روزنه امید به آینده، افزوده است. در جریان حوادث اخیر ورود خشونت عریان، صحنه ای را که می بایست و می توانست آغاز مبارکی برای پذیرفتن رسمی حقّ اعتراض ملت و احترام به شهروندان و حرمت نهادن به نقد حکومت و گسترش گفت و گو برای بهبود امور کشور باشد، به سرعت عوض کرد. دور از انصاف است اگر رفتار مدنی دور از خشونت دولت جناب پزشکیان با مردم را در روزهای نخستین اعتراض های مردمی نادیده بگیریم؛ اما متأسفانه در رخدادهای پس از آن خشونت و تخریب نقاط مختلفی از میهن را فرا گرفت.

اینک در میان جانهای عزیز از دست رفته و انبوه عظیم شهروندان معترض و مستأصل، شاهد بروز فجیع ترین و خشن ترین صحنه های انسان کشی، سوزاندن و قتل فجیع انسان ها، خصومت آفرینی و آتش زدن و ویران کردن مکانهای مذهبی و عمومی و امکانات ملی و مردمی شده ایم. این همه، حکایت از حرکتی سازمان یافته و حضور گروههای آموزش دیده و مجهز برای بهره گیری سوء از اعتراض به حق مردم و نگرانی‌ها و نارضایتی‌های انباشته شده قشرهای مختلف مردم- به ویژه جوانان عزیز، به نفع مقاصد سیاسی خاص- دارد. و شگفتا که دستگاههای امنیتی به رغم اعمال حساسیت های فراوان در همه سطوح سیاسی و اجتماعی و فرهنگی، چگونه از ورود امکانات نظامی، ارتباطی و نیز افراد و جریانهای مخرب غافل ماندند! باری جریان سازمان یافته این حوادث، گرچه سربازان خود را عمدتاً از میان فرزندان این مرزوبوم گرفته است، ولی با وجود اظهارات صریح مقامات اسرائیلی و حمایت آشکار آمریکا و تهدید به دخالت مستقیم در وضع امروز و آینده کشور، تردیدی در شکل گیری یک توطئه بزرگ برنامه ریزی شده علیه همبستگی ملی و یکپارچگی ایران به جا نمی گذارد.

داستان هرچه باشد نتیجه ای جز وارد کردن کشور به ورطه ای انباشته از خشونت و نفرت و اقدامات کور و اتلاف منابع انسانی و ملی ندارد. نباید گذاشت که این جامعه و ارزش های آن دوقطبی شود تا بدخواهان ملک و ملت بتوانند از شکاف ها، تناقضات و حتی تفاوت ها و اختلافات سوءاستفاده کنند و ایران را به سوی رویارویی ها و درگیری های خسارت بار سوق دهند.  آنچه مایه تأسف فراوان است، عدم درس آموزی از حوادث گذشته و فهم خواسته ها و نارضایتی های مردم و از دست دادن فرصت های اصلاح و تغییر از سوی حاکمیت است. اکنون فرصت ها کوتاه تر، و بی پاسخ گذاشتن مطالبات اجتماعی و اقتصادی و سیاسی و انواع نارضایتی ها خطرناک تر است. اشتباه نشود که نه گفتن مردم به بیگانه و دلبستگی آنان به استقلال و تمامیت ارضی به معنی رضایتشان از وضع موجود و رویکردهای غالب نیست و اکثریت مردم از وضعیت امروز ناراضی و از آینده کشور نگران اند.

دستهایی در کار است تا چنین وانمود کند که همه چیز خوب است و اشکال از دولت است و مشکلات از آنجا ناشی می شود. البته می توان به دولت دکتر پزشکیان نقد داشت که چرا نسبت به وعده های اندکی که داده اند و مورد استقبال مردم قرار گرفته است پافشاری ندارد و چرا با وجود تفاهم موجود، دیگر مسئولان را قانع به پاسخگویی به مردم و لااقل حمایت عملی از تحقق وعده ها نمی کند. یا اینکه آیا دستگاه مدیریت اجرایی برای برنامه ریزی و انجام مأموریت های خطیر توانا هست یا خیر؟! ولی همه باید بدانیم و می دانیم که علاوه بر تحریم و فشارهای بیرونی آنچه وضع کنونی کشور را بد کرده است، بسیاری از سیاست ها و رویکردهای جاری و اشکالات نهادی و ساختاری است که وجود دارد و نارضایتی ها و اعتراض ها را مزمن و فزاینده کرده است. همواره از مردم دم زده می شود، ولی اهتمام به خواست مردم و حقوق آنان و تأمین زندگی مناسب و امن برای آنان به گونه ای که باید و شاید وجود ندارد.

اکنون ایران و ایرانیان عزیز نه تنها در تنگنا بلکه در وضعیت بحرانی و خطیری قرار گرفته اند. بحرانی در هم تنیده که ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، بین المللی و امنیتی پیدا کرده است. امروز اعتماد و همبستگی مردم و حکومت و امید به بهبود و اصلاح امور، با اصرار بر تداوم و بازسازی رویکردها و رویه های غلط گذشته و از دست دادن فرصت های کم هزینه تغییر به سوی به فرسایش و شکنندگی رفته است.

بازگشت به جمهوریت فراموش شده و اسلامیتی که جمهوریت را با همه ابعاد و لوازم آن می پذیرد، و توسعه توأم با عدالت را محور و مدار سیاست خارجی و داخلی می داند، و منافع ملی مردم و عزت آنان را رویکرد اساسی خود قرار می دهد، کم‌هزینه‌ترین و پرفایده‌ترین راه برای برون رفت از وضعیت نگران کننده کنونی است. و این امر مستلزم تغییرات ساختاری، نهادی و رویکردی در نظام حکمرانی و به رسمیت شناختن حقوق اساسی ملت خواهد بود. در این صورت است که توطئه بدخواهان بیرونی و درونی نقش بر آب خواهد شد، دردها و درماندگی مردم رو به درمان خواهد رفت و شاهد افزایش روز افزون رضایت و اعتماد و مشارکت مردم که بنیاد اقتدار و عزت و عظمت کشور است، خواهیم بود.

در این روزهای تلخ همدرد و شریک غم ها و نگرانی های همه مردم باشیم، خطاهای معرفتی و سیاسی در اداره کشور را به درستی بشناسیم و اصلاح کنیم. خشونت را از ذهن ها و زبان ها بزداییم و عمیقا و عملا به آینده ایران یکپارچه و توانمند بیاندیشیم.

سید محمد خاتمی

پنجشنبه ۲۵ دی ماه ۱۴۰۴