ماجرای پیام عراقچی به ویتکاف و تغییر رویکرد ترامپ چیست؟

به گزارش رای‌الیوم، در حالی‌که موضوع ایران همچنان توجه افکار عمومی جهانی را به خود جلب کرده است، به‌ویژه پس از اینکه واشنگتن از حمله به ایران که چندین بار تهدید به آن کرده بود، عقب‌نشینی کرد، برخی از مقامات آمریکایی جزئیات تازه‌ای از دلایل این تغییر موضع را افشا کرده‌اند.

طبق گزارش‌های منتشر شده از سوی روزنامه واشنگتن‌پست و به ادعای منابع آمریکایی، نقطه عطف تصمیم اخیر ترامپ پس از دریافت پیامی از عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، به استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، بود که در آن عنوان شده بود تهران تصمیم گرفته است حکم اعدام حدود ۸۰۰ نفر از معترضان را لغو کند.

اما، عامل انسانی تنها دلیل تغییر موضع نبود. منابعی در کاخ سفید می‌گویند که ترامپ به این نتیجه رسید که حمله نظامی به ایران نمی‌تواند حکومت جمهوری اسلامی را سرنگون کند و هزینه‌های سیاسی، نظامی و اقتصادی آن بسیار بالاتر از منافع احتمالی برای آمریکا خواهد بود. یکی از مسئولان آمریکایی گفت: «ترامپ به این نتیجه رسید که چنین حمله‌ای می‌تواند وضعیت را به‌طور فاجعه‌آمیزی پیچیده کند و احتمالا به درگیری‌های منطقه‌ای وسیعی منجر شود که مهار آن دشوار خواهد بود.»

چالش‌های نظامی و نبود آمادگی در منطقه

مقامات پنتاگون نگران کمبود آمادگی نظامی در خاورمیانه بودند، به‌ویژه اینکه بخشی از توانایی‌های نظامی آمریکا در دیگر مناطق مستقر است و به همین دلیل از عدم توانایی در مقابله با یک واکنش گسترده ایران هشدار دادند.

طبق گزارش‌های موجود، اسرائیل نیز همین نگرانی را داشت. اسرائیل که پیشتر جنگ ۱۲ روزه را به ایران تحمیل کرد، از کمبود ذخایر خود برای دفاع در برابر حملات موشکی ایران خبر داده و به واشنگتن صراحتا اعلام کرده است که برای مقابله با یک جنگ گسترده در این مقطع آماده نیست.

نگرانی از پیامد‌های منطقه‌ای و داخلی

همچنین ترامپ با فشار‌های مستقیم از سوی متحدان آمریکا در خاورمیانه روبه‌رو بود که از واشنگتن خواستند تا از گزینه‌های نظامی دوری کرده و مسیر دیپلماتیک را در پیش گیرد. این متحدان هشدار دادند که هر گونه حمله آمریکا می‌تواند موجب بی‌ثباتی بیشتر در منطقه، تهدید خطوط انرژی و تجارت و آسیب به امنیت کشور‌های منطقه شود.

سه عامل اصلی در تصمیم‌گیری ترامپ

ژنرال اسحاق بریک، افسر بازنشسته ارتش اسرائیل، در مقاله‌ای که در روزنامه معاریو منتشر کرد، سه عامل اصلی را که در تصمیم ترامپ تأثیرگذار بودند، تحلیل کرد. او معتقد است که ترامپ این تصمیم را بر اساس سه ملاحظه استراتژیک اتخاذ کرده است:

۱. محدودیت‌های قدرت هوایی و تغییر حکومت: ترامپ به‌خوبی می‌داند که حتی اگر قدرت هوایی آمریکا عظیم باشد، این قدرت قادر به تغییرات سیاسی بنیادین نیست. او متوجه است که برای تغییر واقعی در حکومت ایران، باید از طریق فشار‌های داخلی و اقتصادی و نه حمله نظامی عمل کرد.

۲. ترس از جنگ منطقه‌ای وسیع: ترامپ می‌داند که هر حمله نظامی علیه ایران می‌تواند به جنگی گسترده در عراق، لبنان، سوریه، اسرائیل و کشور‌های عربی حوزه خلیج‌فارس منجر شود. در این صورت، آمریکا ممکن است به یک جنگ طولانی‌مدت کشیده شود که برای او و کشورش هزینه‌های سنگینی به همراه خواهد داشت.

۳. عوامل داخلی و انتخابات: ترامپ به‌شدت نگران انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره است و می‌داند که هر بحران خارجی می‌تواند به ضعف او در مقابل دموکرات‌ها در انتخابات منجر شود. وقوع بحران‌های اقتصادی یا امنیتی، مانند افزایش شدید قیمت نفت در اثر جنگ، می‌تواند موجب از دست دادن حمایت رأی‌دهندگان و آسیب به موقعیت او در انتخابات شود.