روشهای کاربردی برای در امان ماندن بانوان از یائسگی زودرس
طوبی فرازمند با بیان اینکه یائسگی زودرس یک زنگ خطر است، اما خوشبختانه در بسیاری از موارد قابل پیشگیری است، اظهار کرد: تأکید ما بر تعدیل سبک زندگی است، زیرا استرس اکسیداتیو و التهاب مزمن، مستقیماً بر فولیکولهای حساس تأثیر میگذارند.
وی بیان کرد: یائسگی (POI) وضعیتی است که با کاهش ذخیره فولیکولی همراه بوده و منجر به کمبود استروژن میشود. این کمبود، ریسک ابتلا به پوکی استخوان و بیماریهای قلبی-عروقی را در سنین پایینتر به شدت افزایش میدهد.
فرازمند با اشاره به مهمترین روشهای پیشگیری از یائسگی زودرس، خاطرنشان کرد: کنترل التهاب سیستمیک اولین راه کار است، مصرف رژیمهای غذایی غنی از آنتیاکسیدانها (مانند اسیدهای چرب امگا-۳، ویتامینهای E و C) به طور فعال با رادیکالهای آزاد که به DNA تخمدانی آسیب میزنند، مبارزه میکند.
وی با اشاره به چربیهای سالم (امگا-۳)، خاطرنشان کرد: برای کاهش التهاب سیستمیک حیاتی است؛ و در ماهیهای چرب (سالمون، ساردین)، دانه کتان، گردو، و روغن زیتون بکر وجود دارد.
فرازمند ادامه داد: آنتیاکسیدانهای قوی مانند، انواع توتها (بلوبری، توت فرنگی)، سبزیجات برگ سبز تیره (اسفناج، کلم پیچ)، و گوجهفرنگی، برای مقابله با رادیکالهای آزاد که عامل تخریب سلولی هستند. مفید هستند.
متخصص زنان و زایمان گفت: فیتواستروژنها نیز ترکیبات گیاهی که ساختاری شبیه استروژن دارند و میتوانند به طور ملایم از سلامت هورمونی حمایت کنند. منابع آنها محصولات سویا (توفو، ادامام)، تخم کتان است.
وی ویتامین D و کلسیم را نیز مورد تاکید قرار داد و افزود: برای سلامت استخوانها، که در صورت یائسگی زودرس در معرض خطر پوکی استخوان قرار میگیرند. مفیدهستند و منابع آنها در ماهیهای چرب، محصولات غنیشده، و لبنیات کمچرب وجود دارد.
به گفته این عضو هیئت علمی کاهش مصرف مواد غذایی فرآوریشده، شکر تصفیهشده، چربیهای اشباع و ترانس بالا، و غذاهای با بار گلیسمی بالا (که میتوانند سطح اینسولین و التهاب را بالا ببرند). نیز بسیار توصیه میشود.
وی با تاکید بر حفظ وزن نرمال ادامه داد: چاقی، به ویژه چاقی مرکزی، تعادل هورمونی را مختل کرده و میتواند بر روی محور HPT اثر منفی بگذارد. حفظ شاخص توده بدنی (BMI) در محدوده سالم برای سلامت تخمدانها حیاتی است.
فرازمند با اشاره به اهمیت مدیریت استرس و خواب، ادامه داد: استرس مزمن و کمبود خواب سبب افزایش کورتیزول میشود که این خود میتواند به اختلال در عملکرد غدد درونریز و تسریع افت ذخیره تخمدانی منجر شود.
چه زمانی درمان توصیه میشود؟
وی با بیان اینکه درمان POI بر پایه درمان جایگزینی هورمونی (HRT) است، بیان کرد: برای زنانی که به دلیل POI دچار کمبود استروژن شدهاند، HRT تا سن متوسط یائسگی (حدود ۵۰ سال) قویاً توصیه میشود. هدف، حفظ تراکم استخوان و سلامت قلب و عروق است.
فرازمند عنوان کرد: این درمان هورمونی برای همه بیماران قابل استفاده نیست. در مورد بیمارانی که سابقه فعال سرطانهای هورمون-حساس (مانند سرطان سینه) یا بیماریهای فعال لخته شدن خون (ترومبوآمبولیسم) دارند، HRT شده و تمرکز بر مدیریت علائم غیرهورمونی و سبک زندگی معطوف است.
به نقل از روابط عمومی دانشگاه علومپزشکی خراسان شمالی، دکتر متخصص زنان و زایمان گفت: یائسگی زودرس یک حقیقت بیولوژیک است که گاهی اجتنابناپذیر است، اما سبک زندگی سالم، تغذیه مناسب و خواب کافی از بروز زودرس ان پیشگیری میکند.
