بسیاری از مسافران هنگام برنامهریزی سفر، وقتی صفحه سایتهای فروش پرواز را باز میکنند، با یک سؤال تکراری روبهرو میشوند: چهموقع بلیط هواپیما ارزان میشود و آیا با کمی جابهجا کردن تاریخ یا ساعت پرواز میتوان هزینه سفر را کمتر کرد؟ واقعیت این است که یک روز یا ساعت جادویی برای افت قیمت وجود ندارد. نرخ پروازها معمولا تحت تأثیر میزان تقاضا، زمان سفر، ظرفیت باقیمانده، مسیر پروازی، نوع بلیط و سیاستهای رقابتی ایرلاینها تغییر میکند.
|
احتمال گران شدن یا تکمیل ظرفیت |
||
|
روزهای میانی هفته (دوشنبه تا چهارشنبه) |
بسیار بالا |
پایین |
|
ایام تعطیلات رسمی و مناسبتها |
بسیار پایین |
بسیار بالا |
|
پروازهای ساعات نیمهشب یا صبح خیلی زود |
متوسط تا بالا |
پایین |
|
خرید لحظهآخری در مسیرهای پرتردد و شلوغ |
پایین |
بالا (ریسک جا ماندن از پرواز) |
|
فصلهای کممسافر (خارج از پیک سفر) |
بالا |
پایین |

شرکتهای هواپیمایی برای سودآوری و جلوگیری از پرواز با صندلیهای خالی، از سیستمی با نام قیمتگذاری پویا استفاده میکنند. در این سیستم، نرخها بر اساس رفتار مسافران و الگوی عرضه و تقاضا بهصورت لحظهای تغییر میکند. هدف اصلی ایرلاین این است که بیشترین تعداد صندلی را با بهینهترین قیمت ممکن به فروش برساند.
برای اینکه بدانیم چه زمانی بلیط هواپیما ارزان میشود، باید عواملی را که مستقیمااً روی نمایش قیمتها اثر میگذارند بشناسیم. این متغیرها به مسافران کمک میکنند تا با انعطافپذیری در برنامه سفر، هزینههای خود را مدیریت کنند و در عمل بفهمند چگونه بلیط ارزان هواپیما بخریم؛ یعنی چه چیزهایی را تغییر بدهیم تا شانس پیدا کردن گزینه ارزانتر بیشتر شود.
تجربه و بررسی دادههای پروازی نشان میدهد که روزهای میانی هفته معمولا زمان مناسبتری برای شروع سفر هستند. مسافرتهای کاری غالباً در ابتدای هفته انجام میشوند و سفرهای تفریحی به روزهای پایانی هفته موکول میگردند. بنابراین، پروازهایی که در روزهای دوشنبه، سهشنبه و چهارشنبه انجام میشوند، بهدلیل تقاضای کمتر، شانس بیشتری برای کاهش قیمت دارند. البته این قاعده در هفتههایی که با تعطیلات رسمی تلاقی پیدا میکند، همیشه صادق نیست.
تقویم تعطیلات رسمی کشور نقش پررنگی در نوسان قیمتها دارد. مناسبتهایی مانند عید نوروز، تعطیلات عید فطر، ایام اربعین، شهادتها و ولادتهای مهم مذهبی، و همچنین تعطیلات چندروزه، زمانهایی هستند که تقاضا برای سفر به اوج خود میرسد.
از باورهای رایج میان مسافران این است که با صبر کردن تا ساعات پایانی، حتماً میتوانند پرواز ارزانتری پیدا کنند! بلیط لحظهآخری فقط در شرایطی ممکن است ارزانتر شود که تقاضا برای آن مسیر کم باشد و چارترکننده یا ایرلاین بخواهد صندلیهای خالی را پر کند.
در مسیرهای پرتقاضا و ایام شلوغ، اما این استراتژی بهشدت پرریسک است. در این شرایط، ظرفیت پروازها بهسرعت تکمیل میشود و معدود صندلیهای باقیمانده ممکن است با بالاترین کلاس نرخی به فروش برسند. بنابراین، اگر میپرسید چگونه بلیط ارزان هواپیما بخریم، بهتر است روی یک راهکار ثابت مثل «لحظهآخری» حساب نکنید و بهجایش تاریخها و ساعتهای مختلف را مقایسه کنید؛ مخصوصاً در مناسبتها و فصلهای پرتردد.
زمانبندی پرواز در طول شبانهروز نیز روی هزینهها اثرگذار است. پروازهایی که در ساعات پرطرفدار روز (مانند ۹ صبح تا ۵ عصر) انجام میشوند، بهدلیل راحتی مسافران، متقاضیان بیشتری دارند.
در بسیاری از مسیرها، پروازهای نیمهشب یا صبح خیلی زود ممکن است ارزانتر باشند. مسافرانی که مشکلی با رفتوآمد در ساعات غیرمعمول ندارند، میتوانند با مقایسه پروازهای بامدادی یا ساعات پایانی شب، گزینههای مقرونبهصرفهتری پیدا کنند. البته میزان این اختلاف قیمت در همه مسیرها یکسان نیست و باید قیمت روز بررسی شود.

در مسیرهایی که تنها یک یا دو شرکت هواپیمایی فعالیت میکنند، بهدلیل انحصار نسبی و محدودیت عرضه، قیمتها کمتر دچار افت میشوند. اما در مسیرهای پرتردد که چندین ایرلاین برای جذب مسافر با یکدیگر رقابت میکنند، نوسان قیمت بیشتر است و احتمال ارائه نرخهای رقابتی افزایش مییابد.
برای مثال، مسیر تهران به مشهد یکی از مسیرهای پرتردد داخلی است؛ مسیری که هم تقاضای زیارتی دارد، هم برای سفرهای کاری و خانوادگی استفاده میشود. به همین دلیل، قیمت آن در روزهای عادی، تعطیلات، مناسبتهای مذهبی و فصلهای پرتردد میتواند تغییر محسوسی داشته باشد. اگر تاریخ سفرتان انعطافپذیر است، بررسی بلیط های لحظه آخری در کنار پروازهای سیستمی و ساعات مختلف، کمک میکند تصویر دقیقتری از قیمت روز این مسیر داشته باشید.
الگوریتمهای فروش بلیط بهگونهای طراحی شدهاند که به ظرفیت خالی پرواز حساس هستند. اگر چند هفته مانده به پرواز، بخش عمدهای از بلیطها فروخته شده باشد، سیستم بهصورت خودکار قیمت صندلیهای باقیمانده را افزایش میدهد تا سودآوری را به حداکثر برساند. برعکس، اگر به تاریخ پرواز نزدیک شویم و هنوز صندلیهای زیادی خالی مانده باشند، احتمال کاهش قیمت برای ترغیب مسافران بیشتر میشود.
این موضوع بهویژه در مسیرهای بینالمللی که ایرلاینهای متعددی در آنها فعال هستند، بیشتر به چشم میآید. در چنین مسیرهایی، مقایسه چند تاریخ نزدیک به هم اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ چون اختلاف قیمت بین ایرلاینها، ساعتهای پروازی و کلاسهای نرخی میتواند روی هزینه نهایی سفر اثر بگذارد. اگر مقصدتان استانبول است، بهتر است قبل از قطعی کردن تاریخ سفر، قیمت پرواز تهران به استانبول را در چند روز مختلف بررسی کنید و گزینههای موجود برای بلیط ارزان تهران استانبول را با توجه به ساعت پرواز، ایرلاین و شرایط استرداد مقایسه کنید.
گاهی اوقات ارزان تمام شدن سفر، فقط به زمان خرید بلیط بستگی ندارد؛ بلکه آگاهی از قوانین نیز میتواند از ضررهای مالی جلوگیری کند. به طور مثالدر سایت خرید بلیط هواپیما یوتراوز نرخ بلیط نوزادان (زیر ۲ سال) که صندلی جداگانه ندارند، حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد نرخ بزرگسال محاسبه میشود و حتی در برخی پروازها رایگان است. یا همواره در کانالهای بله و تلگرام خود تخفیف خرید بلیط هواپیما یا رزرو هتل معرفی میکنند و استفاده از آنها هزینهها را کاهش میدهد.