فرار فدراسیون از قانون: حذف جام حذفی!

پرونده معرفی نماینده سوم ایران در رقابت‌های آسیایی به یک گره کور تبدیل شده است. پس از عدم صدور مجوز حرفه‌ای سپاهان، تغییر نتیجه بازی گل‌گهر و چادرملو توسط کمیته انضباطی، معادلات را پیچیده‌تر کرد. در حالی که گفته میشد سیرجانی‌ها آسیایی شده‌اند، فدراسیون فوتبال طرح برگزاری تورنمنت سه‌جانبه بین پرسپولیس، گل‌گهر و چادرملو را مطرح کرده است؛ طرحی که بحث‌های حقوقی پیرامون آن کم نیست.

در توضیح شرایط مبهم تعیین سهمیه سوم فوتبال ایران، باید به نکته‌ای کلیدی اشاره کرد: آیین‌نامه برگزاری مسابقات، برای موقعیت‌های غیرعادی مثل جنگ یا توقف‌های ناگهانی لیگ، پیش‌بینی روشنی نداشته و عملا دچار خلأ است. همین خلأ باعث شده حالا فدراسیون فوتبال و سازمان لیگ برای حل مسئله به گزینه‌هایی روی بیاورند که از نظر حقوقی ممکن است قابل دفاع باشد، اما از نظر منطقی و ورزشی محل ایراد است.

در این پرونده دو سناریوی اصلی پیش‌روست:

۱. اگر رأی اولیه کمیته انضباطی درباره بازی گل‌گهر و چادرملو تأیید شود، اختلاف امتیاز گل‌گهر با رقبا، سهمیه را برای این تیم قطعی کرده و دیگر نیازی به برگزاری تورنمنت نیست.

۲. اگر رأی تأیید نشود یا به تعویق بیفتد، طبق مصوبه فدراسیون، تورنمنت میان پرسپولیس و چادرملو برگزار شده و برنده آن برای تعیین سهمیه به مصاف گل‌گهر می‌رود.

نکته اصلی اینجاست؛ این سازوکار، هرچند ممکن است بر اساس اختیارات ماده ۵۱ آیین‌نامه، قانونی جلوه کند، اما در عرف ورزشی دوراز منطق است. سهمیه‌های آسیایی باید مانند سهمیه‌های لیگ، بر پایه جدول فریز شده یا سازوکار‌های از پیش تعریف‌شده تعیین شوند، نه با طراحی تورنمنتی خلق الساعه.

نکته حیاتی که در هیاهوی این ماجرا نادیده گرفته شده، جام حذفی است. در فوتبال حرفه‌ای، سهمیه‌های آسیایی بر اساس دو مسیر مشخص توزیع می‌شوند: لیگ برتر و جام حذفی. مسیر جام حذفی، راهی پیش‌بینی شده برای کسب سهمیه لیگ قهرمانان است. طبق روال هیمشگی، سهمیه لیگ قهرمانان به قهرمان حذفی می‌رسد و تنها در صورتی که قهرمان حذفی قبلا از طریق لیگ برتر سهمیه لیگ نخبگان گرفته باشد، این امتیاز به تیم‌های دیگر جدول لیگ منتقل می‌شود.

حالا پرسش اصلی اینجاست: وقتی مسابقات جام حذفی به عنوان یک تورنمنت قانونی و رسمی وجود دارد و امکان برگزاری ادامه آن برای مشخص شدن قهرمان واقعی فراهم است، چرا فدراسیون به جای توجه به این مسیر استاندارد و اخلاقی، به دنبال طراحی یک تورنمنت ابداعی است؟ تکمیل جام حذفی، عادلانه‌ترین راهکار است؛ چرا که قهرمان در زمین بازی مشخص می‌شود، نه در اتاق‌های دربسته و با مصوبات اداری. البته باید این را هم در نظر گرفت که چادرملو و پرسپولیس قبلا از جام حذفی حذف شده‌اند، اما در تورنمنت سه‌جانبه ابداعی فدراسیون حضور دارند.

در نهایت، باید به یک حقیقت تلخ هم اشاره کرد: فدراسیون فوتبال با استناد به ظرفیت‌های حقوقی، می‌تواند دست به انجام هر کاری بزند؛ اما استفاده از این ظرفیت‌ها لزوما به معنای رعایت عدالت ورزشی نیست.