چرا این ۱۹ خوراکی و خدمات ممنوعیت تبلیغ دارند؟

 دولت هفته گذشته، فهرست ۱۹ قلم کالا و خدمت را در فهرست کالا‌ها و خدمات آسیب‌رسان به سلامت اعلام کرد. کالا‌هایی که به دلیل اثر مستقیم بر افزایش بیماری‌های غیرواگیر، تبلیغ آنها در تمام رسانه‌های کشور ممنوع است. بر اساس این قانون، رسانه‌ها از جمله صداوسیما اجازه ندارند این نوع محصولات را تبلیغ کنند. قانونی که البته عمر طولانی دارد، اما هیچ وقت کامل اجرایی نشده است.

چرا تبلیغ این کالا‌ها ممنوع است؟

طبق مصوبه مجلس و با تشخیص وزارت بهداشت، کالا‌ها و خدماتی مثل انواع سوسیس و کالباس، ژامبون، ساندویج و پیتزا، نوشابه گازدار بدون قند، نوشابه انرژی‌زا، ماءالشعیر فاقد استاندارد ملی، انواع نوشیدنی‌های میوه‌ای گازدار و بدون گاز با محتوای آبمیوه ۲۵ درصد و کمتر، شربت میوه‌ای و غیرمیوه‌ای، روغن مصرفی خانوار، مایونز و سس‌های سرد، فراورده‌های سرخ‌شده در روغن، انواع فراورده حجیم‌شده بر پایه بلغور و آرد غلات، سیگار و سایر محصولات دخانی، فرآورده‌های آرایشی تاتو، فراورده‌های رنگ مو، فرآورده‌های صاف‌کننده، فرکننده و کراتینه‌کننده‌های مو، فرآورده‌های کاشت ناخن، خدمات برنزه‌سازی پوست و خدمات تاتو در فهرست کالا‌ها و خدمات آسیب رسان به سلامت در سال ۱۴۰۵ قرار گرفته‌اند.

چرا این ۱۹ خوراکی و خدمات ممنوعیت تبلیغ دارند؟ درباره دلایل این ممنوعیت، دکتر احمد اسماعیل‌زاده مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت به همشهری می‌گوید: «طبق قانون مصوب مجلس، لیست کالا‌های آسیب‌رسان هرسال توسط وزارت بهداشت و با همکاری دستگاه‌های دیگر اعلام می‌شود. این اقلام که شامل مواد غذایی، غیرغذایی و خدماتی هستند، اگر برای سلامت مردم مضر باشند، هم مشمول مالیات می‌شوند و هم ممنوعیت تبلیغ دارند.»

طبق گفته مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، «این تصمیم بر اساس مطالعات موجود و نقش این کالا‌ها در بار بیماری‌ها در کشور اتخاذ می‌شود. چون این مواد غذایی عمدتاً یا حاوی چربی‌های اشباع هستند که می‌توانند خطر بیماری‌های قلبی-عروقی را افزایش دهند، یا دارای قند‌های افزوده هستند که احتمال بروز چاقی، دیابت و سکته‌های قلبی و مغزی را بالا می‌برند. به همین دلیل، هرچند تولید این محصولات با مجوز سازمان غذا و دارو انجام می‌شود و موضوع صنعت و اشتغال هم جای خود را دارد، اما تبلیغ آنها ممنوع است؛ یعنی نباید مردم را به خرید این محصولات وسوسه یا تحریک کرد.»

به گفته اسماعیل‌زاده، «این قانون جدید نیست و چندین سال است که توسط مجلس تصویب شده است. اما اجرای آن در کشور به صورت کامل و صددرصدی نبوده و همیشه دست و پا شکسته اجرا می‌شد؛ هم در زمینه ممنوعیت تبلیغات و هم در حوزه مالیات.»

وقتی قانون هست، اما اجرا کامل نیست

فهرست کالا‌های آسیب‌رسان به سلامت، هر سال به صداوسیما اعلام می‌شود، اما در برخی موارد همچنان این کالا‌ها تبلیغ می‌شوند. حتی به صورت غیرمستقیم و در متن سریال‌ها و فیلم‌های تلویزیونی. موضوعی که تازگی ندارد و از سال‌ها پیش مطرح است و بار‌ها باعث گلایه مسئولان وزارت بهداشت شده است.

البته اسماعیل‌زاده در این رابطه می‌گوید: «نسبت به ۱۰ سال گذشته که این قانون مصوب نشده بود، شرایط بهتر شده، اما همچنان نمی‌توان گفت به طور کامل کنترل شده و بعضی کالا‌ها به صورت موردی همچنان در تلویزیون تبلیغ می‌شوند. مثلا همین چند ماه پیش، بعضی مکمل‌های غذایی با ادعا‌های نادرست تبلیغ می‌شدند که ازطریق مکاتبات و پیگیری‌های متعدد وزارت بهداشت با صداوسیما، جلوی تبلیغ آنها گرفته شد.»

مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت می‌گوید: «گاهی افرادی در رسانه‌ها درباره این موضوعات اظهارنظر می‌کنند که یا اطلاعات کافی درباره قانون مذکور ندارند یا از اثرات سوء این محصولات بی‌اطلاع‌اند. در برخی موارد هم مسیر‌های اداری و نظارتی به‌درستی طی نمی‌شود و همین باعث می‌شود تبلیغات از مسیر‌های دیگری انجام شود. با این حال، تلاش ما این است که این مسیر‌ها تا حد امکان بسته شود و قانون به شکل صحیح و کامل در کشور اجرا شود.»