۳ عامل افزایش مصرف مواد مخدر و الکل در میان دانشجویان پزشکی

معاون فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت، با اشاره به فشار‌های روانی و اجتماعی بر دانشجویان، به‌ویژه دانشجویان علوم پزشکی، سه عامل اصلی افزایش گرایش به مصرف مواد در میان این دانشجویان را، استرس شدید تحصیلی، دوری از خانواده و زندگی خوابگاهی و فشار همسالان، عنوان کرد.

دکتر مسعود حبیبی در سمپوزیوم «وضعیت و روند‌های مصرف مواد و برنامه‌های نوین پیشگیری در محیط‌های آموزشی»، که امروز به همت سازمان امور دانشجویان در تالار امیرکبیر معاونت دانشجویی دانشگاه تهران برگزار شد، با اشاره به همزمانی برگزاری این برنامه با روز جهانی مبارزه با اعتیاد اظهار کرد: نام‌گذاری این روز نشان می‌دهد، اعتیاد مسئله‌ای جهانی است و به کشور یا جامعه خاصی محدود نمی‌شود، بنابراین مقابله با آن نیازمند ایجاد یک اکوسیستم مناسب و نگاهی چندبعدی است.

وی با بیان اینکه دانشجویان به‌ویژه در رشته‌های علوم پزشکی با فشار‌های مضاعفی مواجه هستند، افزود: استرس امتحانات متعدد، حجم بالای دروس و ضرورت بیدار ماندن برای کسب نمره مناسب از جمله چالش‌هایی است که بسیاری از دانشجویان با آن روبه‌رو هستند.

معاون فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت ادامه داد: در دوره‌های تخصصی پزشکی شرایط دشوارتری نیز وجود دارد، به‌گونه‌ای که برخی دستیاران پزشکی در ماه تا ۱۴ کشیک دارند و گاهی از صبح یک روز تا ساعات اولیه روز بعد در بیمارستان مشغول خدمت هستند که این موضوع نیازمند انرژی و توان روانی بالایی است.

حبیبی با اشاره به عوامل روان‌شناختی مؤثر در گرایش به مصرف مواد گفت: اضطراب، افسردگی، خستگی، فرسودگی، کمال‌گرایی، بی‌خوابی و احساس ناکافی بودن از جمله عواملی هستند که می‌توانند زمینه‌ساز بروز آسیب‌ها در میان دانشجویان شوند.

وی همچنین به نقش عوامل اجتماعی اشاره کرد و افزود: دوری از خانواده، زندگی در خوابگاه‌ها، تنهایی و به‌ویژه فشار همسالان از جمله عوامل اجتماعی مؤثر در این زمینه است و در برخی موارد دانشجویان تنها به دلیل ترس از قضاوت دوستان، به مصرف مواد یا الکل روی می‌آورند.

او در ادامه به عوامل اقتصادی نیز اشاره کرد و گفت: نگرانی از آینده شغلی، مشکلات معیشتی و هزینه‌های زندگی نیز می‌تواند در افزایش آسیب‌ها نقش داشته باشد.

حبیبی با تأکید بر لزوم اصلاح برخی باور‌های نادرست درباره اعتیاد، اظهار کرد: اعتیاد نشانه ضعف اخلاقی نیست و نباید تصور کنیم که چنین مشکلی در میان دانشجویان یا پزشکان رخ نمی‌دهد؛ این نگاه می‌تواند مانع شناسایی و پیشگیری به‌موقع شود.

وی با اشاره به اقدامات وزارت بهداشت در حوزه پیشگیری افزود: غربالگری سالانه سلامت روان دانشجویان در سال جاری اجباری شده تا شناسایی زودهنگام مشکلات و ارجاع به مراکز مشاوره تسهیل شود.

به گفته وی، آموزش همتایان نیز در دستور کار قرار گرفته و در حال حاضر بیش از ۲۶۰۰ دانشجو در کانون‌های «همتایان سلامت» فعالیت دارند و در زمینه آگاهی‌بخشی و حمایت از سایر دانشجویان نقش‌آفرینی می‌کنند.

معاون فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت با تأکید بر اهمیت فضای خوابگاه‌ها گفت: خوابگاه‌ها از مهم‌ترین محیط‌ها برای شکل‌گیری تجربه‌های نخستین دانشجویان هستند و در صورت فراهم شدن فضای مناسب فرهنگی، ورزشی و اجتماعی، می‌توانند نقش مهمی در پیشگیری از آسیب‌ها داشته باشند.

وی افزود: ایجاد فضا‌های ورزشی و فعالیت‌های فرهنگی در سرا‌های دانشجویی، آموزش مهارت‌های زندگی به سرپرستان و مسئولان خوابگاه‌ها و افزایش دسترسی دانشجویان به مشاوران از جمله اقداماتی است که در این حوزه دنبال می‌شود.

حبیبی همچنین نقش اساتید دانشگاه را در شناسایی زودهنگام مشکلات دانشجویان مهم دانست و گفت: اساتید از نخستین افرادی هستند که می‌توانند تغییرات رفتاری یا مشکلات دانشجویان را مشاهده کرده و آنها را برای دریافت کمک به مسیر‌های حمایتی هدایت کنند.

وی در پایان با تأکید بر اهمیت امید به آینده در میان جوانان گفت: مسئله دانشگاه‌ها تنها مصرف مواد نیست، بلکه موضوع سلامت روان، امید به آینده، سرمایه اجتماعی و اعتماد جوانان نیز مطرح است و باید در این حوزه‌ها سرمایه‌گذاری جدی انجام شود.