زنان فقیر قربانیان آینده سرطان‌های مرتبط با HPV

یک جامعه‌شناس و پزشک با اشاره به دسترسی نابرابر به واکسن گارداسیل گفت: افراد ثروتمند که البته در اقلیت هم قرار دارند، امکان تهیه واکسن را دارند، در حالی که سایر بیماران از تهیه این واکسن عاجز هستند.

سیمین کاظمی پزشک و جامعه‌شناس در گفتگو با ایلنا درباره ضرورت قرار دادن واکسن HPV در برنامه واکسیناسیون کشوری گفت: عفونت HPV در ایران روند افزایشی دارد. برخی مطالعات انجام‌شده در ایران نشان داده‌اند که در بعضی از گروه‌های مورد بررسی، شیوع عفونت HPV به حدود ۳۸.۷ درصد رسیده و در میان این موارد، سویه‌های پرخطر مرتبط با سرطان دهانه رحم نیز مشاهده شده‌اند. همچنین در یک مطالعه دیگر، حدود ۲.۸ درصد از زنان مورد بررسی به یکی از دو سویه پرخطر HPV یعنی ۱۶ یا ۱۸ مبتلا بودند. با این حال، این ارقام مربوط به مطالعات خاص هستند و لزوماً بیانگر شیوع این عفونت در کل جمعیت زنان ایران نیستند.

او ادامه داد: با توجه به اینکه بین عفونت اولیه و بروز سرطان ممکن است فاصله‌ای ۲ الی سه دهه‌ای باشد نتیجه احتمالی این ابتلای کنونی در آینده افزایش چشمگیر سرطان‌های مرتبط با HPV خواهد بود. وقتی چنین خطری در کمین است و از طرف دیگر واکسن هم برای پیشگیری از آن وجود دارد راهکار عقلانی و علمی این است که واکسن HPV در برنامه ملی واکسیناسیون گنجانده شود. 

واکسیناسیون HPV در  کشورهای مسلمان

این پزشک تاکید کرد که ۱۴۰ کشور جهان از جمله کشورهای مسلمان جنوب خلیج فارس شامل عربستان، قطر، امارات متحده عربی و بحرین، واکسن HPV را در برنامه ملی واکسیناسیون خود گنجانده‌اند. 

کاظمی درباره جهش شدید قیمت این واکسن و سخت شدن تامین آن توسط بیماران عنوان کرد: آنچه درباره واکسن HPV در ایران اتفاق افتاده مصداق دقیق و روشنی از کالایی‌سازی سلامت است. افراد ثروتمند که البته در اقلیت هم قرار دارند، امکان تهیه واکسن را دارند، در حالی که سایر بیماران از تهیه این واکسن عاجز هستند. چنین شرایطی دو نتیجه احتمالی به دنبال دارد؛ نخست اینکه شیوع عفونت HPV روند افزایشی خواهد یافت چون دسترسی به واکسن عمومیت ندارد و اکثریت جامعه در برابر آن محافظت نشده‌اند. ثانیا در آینده عمده قربانیان سرطان‌های مرتبط با HPV از بین فقرا و مشخصا زنان فقیر خواهند بود. 

به گفته او، واکسن HPV در ایران مخالفانی دارد که نگرانی‌های اخلاقی و مذهبی را به این واکسن، به‌عنوان یک ابزار پیشگیرانه پزشکی، پیوند می‌زنند: آن‌ها معتقدند تلقیح واکسن HPV به معنای عادی‌سازی و قبح‌زدایی از روابط جنسی خارج از چارچوب ازدواج است، درحالی که هیچ شواهدی مبنی بر تاثیر واکسن بر وقوع یا افزایش روابط جنسی خارج از ازدواج وجود ندارد در واقع مخالفان واکسن، با این دیدگاه سلامت جامعه و بخصوص زنان را به خطر می‌اندازند. 

این جامعه‌شناس اضافه کرد: برنامه‌های پیشگیری منطبق بر شواهد، داده‌ها و واقعیت‌های اجتماعی هستند و واقعیت اجتماعی هم بیانگر شیوع عفونت HPV است بنابراین با تقبیح و عدم  واکسیناسیون HPV، روابط جنسی خارج از چارچوب ازدواج کمتر نمی‌شود، ولی شیوع HPV و سرطان‌های مرتبط با آن قطعا افزایش خواهد یافت. 

او دومین علت قرار ندادن این واکسن در برنامه کشوری واکسیناسیون را ملاحظات اقتصادی دولت و هزینه‌های تامین واکسن عنوان کرد: این نگاه با روح پیشگیری و بهداشت مغایرت دارد. بدیهی است که هزینه در راه پیشگیری، منافعش را در آینده نشان خواهد داد. یقینا هزینه‌های درمان سرطان‌های مرتبط با HPV بسیار بیشتر از هزینه واکسن است، اما متاسفانه با تسلط این نگاه که پیشگیری سود آنی و فوری ندارد و هزینه ساز است، برنامه‌های پیشگیرانه در ایران ضعیف و به حاشیه رانده شده‌اند و در عوض عمده منابع مالی به سمت درمان هدایت می‌شوند. 

به گفته این پزشک، قرار نگرفتن واکسن HPV در برنامه ملی واکسیناسیون ممکن است دلایل متعددی داشته باشد. او از جمله به احتمال نارضایتی و اعمال نفوذ برخی واردکنندگان واکسن‌های خارجی اشاره می‌کند که با قرار گرفتن این واکسن در برنامه کشوری، ممکن است بخشی از بازار فروش خود را از دست بدهند: از طرف دیگر هر چندHPV با سرطان‌های مختلف در زنان و مردان مرتبط است اما چون بیشترین ارتباط را با سرطان دهانه رحم دارد از این رو بیماری و مشکل زنان معرفی می‌شود

او معتقد است که زنانه شدن HPV آن را از یک مشکل سلامت عمومی به یک مشکل زنانه تقلیل داده و در بستر تبعیض جنسیتی که مشکلات سلامت زنان چندان جدی گرفته نمی‌شوند، گنجاندن واکسن HPV در برنامه واکسیناسیون عمومی به عنوان یک امر ضروری شناسایی نمی‌شود. 

بدون واکسیناسیون، جامعه در برابر HPV بدون محافظت است

این پزشک با بیان اینکه اصلی‌ترین راه انتقال ویروس پاپیلومای انسانی یا همان HPV ارتباط جنسی است هشدار داد: داشتن شرکای جنسی متعدد یک عامل تعیین کننده در آلودگی به این عفونت است. در ایران روابط پیش از ازدواج به‌ویژه در میان مردان  رایج‌تر از گذشته است هر چند که این موضوع به طور رسمی اعلام نمی‌شود. در چنین شرایطی زنان ممکن است حتی صرفا با رابطه ازدواج هم به عفونت HPV دچار شوند. بنابراین بدون واکسیناسیون، جامعه در برابر HPV بدون محافظت است و حتی ازدواج هم می‌تواند برای زنان ابتلا به عفونت HPV و قرار گرفتن در معرض خطر سرطان دهانه رحم را به دنبال داشته باشد. 

او گفت: برای حفظ سلامت جامعه لازم است هم مردان و هم زنان از کودکی در برابر این ویروس محافظت شوند و راه عقلانی و علمی محافظت هم گنجاندن واکسن HPV در برنامه واکسیناسیون کشوری و تلقیح آن برای هر دو جنس از سن ۱۱ تا ۱۲ سالگی است.