دانشمندان یک سلول زنده مصنوعی ساختند

کیت آدامالا، زیست‌شناس مصنوعی و استاد دانشگاه مینه‌سوتا، به همراه تیم تحقیقاتی خود، این سلول را قطعه به قطعه از اجزای شیمیایی غیرزنده ساخته‌اند.

اگرچه این نمونه اولیه، بسیار محدود و شکننده است، اما می‌تواند به دانشمندان در درک بهتر منشا حیات کمک کند و در آینده برای حل برخی از بزرگ‌ترین چالش‌های بیولوژیکی جهان برنامه‌ریزی شود.

این سلول ماهیتی نامشخص دارد؛ نه گیاهی است و نه جانوری، اما بیشترین شباهت را به یک باکتری ساده دارد.

خانم آدامالا در این باره می‌گوید: «من لیست کامل مواد تشکیل‌دهنده این سلول را می‌دانم؛ دقیقا می‌دانم چه مواد شیمیایی و چه مولکول‌هایی با چه غلظتی در آن به کار رفته‌اند. این سیستم کاملا تعریف‌شده است، به این معنی که ما می‌توانیم آن را از نو مهندسی کنیم.»

«اسپادسل»؛ سلولی با توانایی تکثیر اما وابسته

دکتر آدامالا نام این دستاورد خود را به شوخی «اسپادسل» (SpudCell) گذاشته است؛ نامی که با الهام از «اسپوتنیک» (ماهواره روسی که آغازگر عصر فضا در دهه ۵۰ میلادی بود) انتخاب شده است.

او می‌گوید: «امیدواریم واقعا عصر حقیقی اقتصاد زیستی را آغاز کنیم؛ فناوری توانمندساز که به انسان‌ها اجازه می‌دهد زیست‌شناسی را مهندسی کنند.»

اسپادسل که از ۱۵۰ تا ۲۰۰ مولکول تشکیل شده، قادر است تغذیه کند، رشد یابد و تا حدود پنج نسل تکثیر شود. این سلول بسیار ساده‌تر از سلول‌های بیولوژیکی است که میلیون‌ها یا میلیارد‌ها مولکول را در خود جای داده‌اند.

آدامالا اسپادسل را «ارگانیسمی فوق‌العاده ضعیف» توصیف می‌کند که در حال حاضر کاری جز غذا خوردن و گاهی تولید سلول‌های ماده انجام نمی‌دهد. فرآیند تکثیر هر نسل به تغذیه نیاز دارد و حدود ۱۲ ساعت در دمای ۳۰ درجه سانتی‌گراد طول می‌کشد.

این سلول مصنوعی برخلاف سلول‌های طبیعی، فاقد اسکلت سلولی است. در عوض، برای تقسیم شدن پروتئین‌هایی تولید می‌کند که در غشا تجمع کرده و آن را مجبور به شکافتن می‌کنند.

آیا این سلول به معنای «خلق حیات» است؟

درو اندی، دانشیار مهندسی زیستی در دانشگاه استنفورد، معتقد است که اسپادسل را نمی‌توان واقعا یک «موجود زنده» در نظر گرفت.

او می‌گوید: «ما هنوز حیات را به طور کامل درک نکرده‌ایم. من می‌گویم کیت توانسته یک سلول بسازد، اما فکر نمی‌کنم او حیات را خلق کرده باشد.»

با این حال، محققان تاکید دارند که این سلول در شکل کنونی خود هیچ خطر ایمنی زیستی به همراه ندارد و نمی‌تواند به عنوان مثال برای ساخت یک سلاح بیولوژیکی استفاده شود، زیرا ظرفیت تکثیر در خارج از محیط آزمایشگاه و بدون تغذیه دستی را ندارد.

تیم تحقیقاتی این پروژه با تاسیس یک موسسه عام‌المنفعه به نام «بیوتیک»، قصد دارند فناوری هسته اصلی اسپادسل را مانند یک سیستم‌عامل متن‌باز (شبیه به لینوکس) در اختیار دیگر محققان سراسر جهان قرار دهند تا به یک استاندارد جهانی و اشتراکی در حوزه زیست‌شناسی سلول‌های مصنوعی تبدیل شود.