موج زودهنگام گرما در اروپا؛ بحران جدی سلامت عمومی

دمای بسیار بالا به افزایش شدید آمار مرگ‌ومیر مازاد در چندین کشور به‌ویژه در میان سالمندان، دامن زد؛ هم‌زمان، خشکسالی طولانی‌مدت باعث شد خاک و پوشش گیاهی به‌شدت خشک و مستعد آتش‌سوزی شوند و در نتیجه، فصل آتش‌سوزی‌های جنگلی زودتر از موعد و با شدتی ویرانگر آغاز گردد.

بر اساس داده‌های اولیه، فرانسه در بازه زمانی ۲۲ تا ۲۸ ژوئن، دست‌کم ۲۰۲۵ مورد مرگ‌ومیر مازاد را ثبت کرد. افراد ۶۵ سال و بالاتر، ۸۵ درصد از موارد تأییدشده مرگ‌ومیر ناشی از گرما را تشکیل می‌دادند. در بلژیک نیز بین ۱۸ تا ۲۹ ژوئن، ۱۲۲۲ مورد مرگ‌ومیر مازاد ثبت شد که نشان‌دهنده افزایشی ۳۹ درصدی در این شاخص است.

در همین حال، سامانه پایش روزانه مرگ‌ومیر در اسپانیا، ۱۰۲۹ مورد مرگ‌ومیر مازاد در ماه ژوئن را به افزایش دمای غیرعادی نسبت داد و هلند نیز حدود ۴۸۰ مورد مرگ‌ومیر مازاد را گزارش کرد که بخش عمده آن مربوط به سالمندان بود.

تأثیرات بر سلامت نه تنها ناشی از دمای شدید روز، بلکه ناشی از شب‌های گرم مداوم نیز بود. فرانسه این رویداد را شدیدترین موج گرمایی ثبت شده در سرزمین اصلی فرانسه و جزیره «کرس» توصیف کرد، به طوری که میانگین دمای ۲۴ ساعته ملی برای اولین بار از ۳۰ درجه سانتیگراد فراتر رفت. دمای شب به طور غیرمعمولی بالا ماند و مانع از بازیابی بدن از گرمای انباشته شده در طول روز شد.

تحلیلگران گفتند که چندین عامل ساختاری از جمله جمعیت مسن، انزوای اجتماعی، مَسکن‌های با عایق‌بندی ضعیف، دسترسی محدود به تهویه مطبوع و اثر جزیره گرمایی شهری، تأثیر مرگبار گرمای شدید را در سراسر اروپا تشدید کرده‌اند. در شمال اروپا به دلیل اقلیم معمولا خنک همراه با بارندگی، بسیاری از ساختمان‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که گرما را حفظ کنند نه اینکه آن را دفع کنند.

گرمای مداوم و بارندگی کم نیز پوشش گیاهی و خاک را خشک و آنها را به شدت قابل احتراق کرد و باعث شروع غیرمعمول زودهنگام فصل آتش‌سوزی در چندین کشور شد.

به گزارش شینهوا، فرانسه از آغاز تابستان تقریباً ۷۰۰۰ آتش‌سوزی را ثبت کرده که تقریباً ۸۷۰۰ هکتار را سوزانده است و بدترین آتش‌سوزی‌ها در جنوب متمرکز بوده‌اند. مقامات اعلام کردند که فصل آتش‌سوزی حدود دو تا سه هفته زودتر از سال‌های گذشته آغاز شده است.

همچنین در غرب آلمان، حدود ۶۵۰ نفر به دلیل گسترش شعله‌های آتش در جنگلی صعب‌العبور تخلیه شدند. وجود مهمات منفجر نشده مربوط به دوران جنگ جهانی دوم مانع از مداخله مستقیم آتش‌نشانان شد و آنها را مجبور کرد تا به موانع جاده‌ای، سیستم‌های آب‌پاش، آتش‌شکن‌ها و ربات‌های آتش‌نشانی تکیه کنند.

در سواحل دریای آدریاتیک کرواسی نیز دمای بالا، پوشش گیاهی خشک و باد‌های شدید به شعله‌ور شدن آتش دامن زد. در طول نیمه اول سال، تقریباً ۲۸۰۰ آتش‌سوزی جنگلی بیش از ۶۳۰۰ هکتار را نابود کرد که افزایش چشمگیری نسبت به مدت مشابه سال گذشته داشته است. یونان، جایی که آتش‌سوزی‌های جنگلی تابستانی رایج است، تقریباً روزانه با ده‌ها آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع دست و پنجه نرم می‌کند.

در ایتالیا، گرما و خشکسالی مداوم، مناطق خاصی از جنوب و همچنین «سیسیل» و «ساردینیا» را در معرض خطر آتش‌سوزی «شدید» یا «بسیار شدید» قرار داده است. در مرکز پرتغال، آتش‌سوزی در «ووزلا» هفت نفر را زخمی و دو روستا را مجبور به تخلیه کرد و بیش از ۷۰۰۰ هکتار را سوزاند. با توجه به اینکه تعداد آتش‌سوزی‌ها و مساحت سوخته شده نسبت به مدت مشابه در سال ۲۰۲۵ بیش از دو برابر شده است، پرتغال سیستم واکنش به آتش‌نشانی روستایی خود را به بالاترین سطح عملیاتی ارتقا داده است.

دولت‌های سراسر اروپا با تشدید قوانین پیشگیری و تقویت آمادگی اضطراری به این شرایط آب و هوایی غیرعادی واکنش نشان داده‌اند. فرانسه استفاده از پهپاد‌ها و هوش مصنوعی (AI) را گسترش داده و آموزش آتش‌نشانان را تقویت کرده است. یونان سیستم‌های هشدار اولیه را تشدید، دسترسی به جنگل‌ها را محدود و پاکسازی پوشش گیاهی را اجباری کرده و در عین حال، نظارت ماهواره‌ای با کمک پهپاد و هوش مصنوعی را گسترش داده است.

در همین حال، پرتغال استفاده از ماشین‌آلات در جنگل‌ها، پاکسازی بوته‌ها با تیغه‌های فلزی و آتش‌بازی را در دوره‌های پرخطر ممنوع کرده است. ایتالیا طرح ملی موج گرما را فعال کرده، هشدار‌های منظم گرما صادر کرده و نظارت بر مرگ و میر ناشی از گرما و پذیرش‌های اورژانسی در بیمارستان را افزایش داده است.

آخرین موج گرما نشان داد که چگونه اروپا وارد دورانی می‌شود که در آن هوای شدید تابستانی زودتر از راه می‌رسد، بیشتر طول می‌کشد و مدیریت آن به طور فزاینده‌ای دشوار می‌شود. با تقویت گرما، خشکسالی و آتش‌سوزی‌های جنگلی، فشار فزاینده‌ای بر سیستم‌های مراقبت‌های بهداشتی، زیرساخت‌های حیاتی و خدمات اورژانسی وارد می‌شود و چالشی رو به رشد برای دولت‌های سراسر اروپا ایجاد می‌کند.