در حالی که تنش میان ایران و آمریکا پس از دور تازه درگیریها همچنان ادامه دارد، اظهارات اخیر سیدعباس عراقچی مبنی بر اینکه «میشد از شهادت علی لاریجانی و آسیب دیدن تأسیسات عسلویه جلوگیری کرد»، بار دیگر بحث درباره فرصتهای از دسترفته برای مهار جنگ و بازگشت به دیپلماسی را داغ کرده است.
احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، در گفتوگو با فرارو با نگاهی به تحولات میدانی و سیاسی، معتقد است نه تهران و نه واشنگتن توان دستیابی به پیروزی قاطع را ندارند و در نهایت، همانگونه که همه جنگها پایان یافتهاند، این رویارویی نیز ناگزیر در نقطه تعادل و پشت میز مذاکره خاتمه خواهد یافت.
احمد بخشایش اردستانی با اشاره به سخنان اخیر عراقچی درباره راهکارهای پیشگیری از شهادت لاریجانی و تحولات جنگ گفت: «هیچوقت نباید برای واقعهای تأسف خورد. پس از هر ماجرای بزرگی که رخ میدهد، مدتی طول میکشد تا وضعیت کاملاً روشن شود. بیان کردن آمال و آرزوها در شرایط فعلی سودی ندارد؛ مگر اینکه گذشته را چراغ راه آینده قرار دهیم.»
وی افزود: «شاید منظور آقای عراقچی این است که با توجه به شرایط جنگ ۴۰روزه و مشخص شدن اینکه آمریکا نمیتواند ایران را به این شیوه شکست دهد، بهتر بود یا ما یا آمریکا مسیر مذاکرات را جدیتر پیگیری میکردیم.»
این عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس ادامه داد: «اما فراموش نکنیم که آمریکا با ما وارد تفاهم شد، اما بعد از تفاهم شروع به از بین بردن بندهای آن کرد. این در حالی بود که ایران معتقد بود باید ترتیبات ایرانی بر تنگه هرمز مدیریت کند، اما آمریکا سعی کرد ابزار قدرت ایران، یعنی تنگه هرمز، را بگیرد.»
بخشایش اردستانی گفت: «آمریکا سعی کرد بازیگری کند و با اعمال فشار و توهین به عمانیها، آنان را هم وارد بازی کند. عمان که زیر بار رفت، کریدور عمانی توسط ایالات متحده به کار گرفته شد.»
وی افزود: «من معتقدم تا یک هفته آینده جنگ تمام میشود، چراکه جنگ فرسایشی است؛ یعنی جنگ تمامعیار نیست. مگر اینکه آمریکا بخواهد آن را ادامه دهد که در آن صورت ایران نیز، طبق صحبت محسن رضایی، از حالت چشم در مقابل چشم به حالت «حمله تهاجمی» میرسد؛ یعنی به چند موشک کوچک بسنده نمیکند.»
این نماینده مجلس تأکید کرد: «اما نه ایران برنده این جنگ است و نه آمریکا. بهطور کلی، طرفین باید به همان نقطهای برسند که حد وسط موازنه باشد. آمریکا میخواهد در تنگه هرمز ایران را تضعیف کند و ایران هم میخواهد به آمریکا بفهماند که در تنگه هرمز ضعیف است.»
تنگه هرمز نباید به ابزار ضدخود تبدیل شود
این عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس با اشاره به طولانی شدن مناقشه در تنگه هرمز گفت: «نباید مدت زمان بسته ماندن تنگه هرمز به حدی طولانی شود که کارکرد آن به ضد خود تبدیل شود. کشورهایی که نفت، فلهبر یا کانتینرهای خود را از تنگه هرمز عبور میدهند، نباید جایگزین پیدا کنند.»
وی افزود: «هرچه بیشتر از جنگ میگذرد، ضررهایی را نیز متحمل میشویم و پلها، تأسیسات و ساختمانهای ما هدف قرار میگیرند. به هر حال، ما به جای آمریکا در حال حمله به کشورهای عربی هستیم.»
بخشایش اردستانی ادامه داد: «درست است که پایگاههای آمریکا در منطقه هدف اصلی ما هستند، اما آبشیرینکنها، برق و امثالهم نیز هدف گرفته میشوند. اگر ما سلاح خاص و ویژهای داریم، شاید باید زودتر از آن استفاده کنیم تا هرچه سریعتر جنگ به اوج خود برسد و تمام شود.»
حمله زمینی ساده نیست
وی درباره احتمال حمله زمینی گفت: «به چند دلیل، حمله زمینی مسبوق به سابقه نیست. اگر آمریکا بخواهد حمله زمینی کند، باید جزایر ایران از جمله خارک، سیریک و لارک را بگیرد؛ اما این تسخیر باید با نگهداری هم همراه باشد.»
بخشایش اردستانی افزود: «مسئله این است که موشکهای ایران فقط از ساحل پرتاب نمیشوند، بلکه از مراکز مختلف ایران، از جمله مناطق میانی کشور، پرتاب میشوند و در نتیجه ضربات زیادی به آمریکا خواهد خورد.»
وی ادامه داد: «هماکنون در اردن، آمریکا چندین کشته داشته است. نکته دیگر این است که اگر آمریکا قصد داشته باشد به جای نیروهای خود از نیروهای نیابتی استفاده کند، از شهرهای مرزی برای ورود بهره بگیرد، یک شهر مرزی را تسخیر و دامنه نفوذ را گسترش دهد یا بهطور مشخص طرح سوریه را پیاده کند، باز هم کار سادهای نخواهد بود.»
این تحلیلگر سیاست خارجی گفت: «ایران هوشیارانه در حال رصد مرزهاست و چین و روسیه نیز به لحاظ ماهوارهای به ایران کمک زیادی میکنند. اینکه ایران بهطور دقیق به نیروهای آمریکایی حمله میکند و حتی هواپیماهای سوخترسان را هدف میگیرد، نشان میدهد ایران قدرت خوبی در این زمینه دارد.»
اگر جزیرهای را بگیرند، ایران نیز بحرین را هدف قرار خواهد داد
این تحلیلگر سیاست خارجی با تأکید بر دشواری حمله زمینی گفت: «بعید است بتوانند بهراحتی به ایران حمله زمینی کنند و اگر این کار را انجام دهند و جزیرهای را بگیرند، ایران نیز بحرین را هدف قرار خواهد داد. تصرف خاک بحرین میتواند معادلات جنگ را به شکل گستردهای تحتالشعاع قرار دهد.»
وی افزود: «جنگ ۱۲روزه و جنگ ۴۰روزه تجربهای بزرگ برای همه طرفهای جنگ شده است. آمریکا و ایران از جنگ خستهاند و نمیخواهند لطمه بیشتری را متحمل شوند. کشورهای عرب منطقه نیز متوجه شدهاند ترتیبات امنیتی منطقه تغییر کرده است.»
بخشایش اردستانی تأکید کرد: «در نهایت، همین جنگ نیز با مذاکره ختم خواهد شد. اما فعلاً هرچه آمریکا بیشتر فشار وارد کند، ایران نیز به کشورهای منطقه فشار بیشتری وارد خواهد کرد. قرار نیست همهچیز را با جنگ تمام کنیم؛ لازم است از عقلانیت استفاده کنیم.»
وی در پایان گفت: «وقتی فیل وارد صحنه میشود، چه میمون و چه مورچه کنار آن باشد، فرقی نمیکند. ما اکنون با آمریکا طرف هستیم، نه کشورهای عرب.»