تلفات گسترده ماهیان در رودخانه کوهمره سرخی شیراز

در روز‌های گذشته انتشار کلیپی در فضای مجازی از تلفات گسترده ماهیان در رودخانه مسقان منطقه کوهمره سرخی، توجه افکار عمومی را به خود جلب کرد.

این تصاویر که مرگ دسته‌جمعی ماهیان بومی را به نمایش می‌گذاشت، موجی از نگرانی و واکنش را در میان ساکنان محلی، فعالان محیط زیست و دوستداران طبیعت برانگیخت و بار دیگر پرسش‌هایی درباره علت تکرار این رخداد و مسئولیت دستگاه‌های متولی در پیشگیری از آن مطرح کرد.

اکنون در حالی که محیط زیست و شرکت آب منطقه‌ای فارس هر یک روایت متفاوتی از علت این حادثه ارائه می‌کنند، پرونده این تلفات در مراجع قضایی نیز در حال پیگیری است.

بحران کوهمره سرخی سال‌هاست ادامه دارد

رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان شیراز در گفت‌و‌گو با ایرنا اظهار کرد: مشکل رودخانه کوهمره سرخی موضوعی تازه نیست و چندین سال است که این منطقه با ورود آب شور به رودخانه و پیامد‌های ناشی از آن مواجه است.

کامران اسلاملو افزود: در این منطقه، آب شیرین رودخانه در مجاورت یک گنبد نمکی قرار دارد و برای جلوگیری از اختلاط آب شور و شیرین، حوضچه و دریچه‌ای پیش‌بینی شده است، اما هر از چندگاهی با باز شدن این دریچه، حجم زیادی از آب با شوری بسیار بالا وارد رودخانه دائمی کوهمره سرخی می‌شود.

وی ادامه داد: یکی دیگر از مشکلات منطقه، برداشت بی‌رویه آب شیرین در بالادست رودخانه برای آبیاری باغات است که باعث کاهش حجم آب در پایین‌دست می‌شود و در چنین شرایطی، زمانی که حوضچه نمکی پر شده و دریچه به صورت ناگهانی باز می‌شود، حجم زیادی از آب شور وارد رودخانه شده و تلفات چند هزار قطعه‌ای ماهیان و سایر آبزیان را به دنبال دارد.

پرونده قضایی تلفات آبزیان تشکیل شده است

رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان شیراز با اشاره به پیگیری‌های حقوقی این اداره گفت: سال گذشته نیز در پی وقوع این حادثه، پرونده‌ای در مراجع قضایی تشکیل شد و امسال نیز پس از تلفات اخیر، همین اقدام انجام شده و موضوع از مسیر قانونی در حال پیگیری است.

اسلاملو با بیان اینکه تاکنون راهکار اجرایی موثری برای رفع این مشکل به نتیجه نرسیده است، بیان کرد: طرحی برای هدایت آب شور از طریق لوله و جلوگیری از اختلاط آن با آب شیرین پیش‌بینی شده، اما هنوز به طور کامل اجرا نشده است.

وی تاکید کرد: متولی اجرای این طرح باید هرچه سریع‌تر به تعهدات خود عمل کند، زیرا ادامه این وضعیت علاوه بر مرگ و میر گسترده آبزیان، موجب از بین رفتن اکوسیستم منطقه، جریحه‌دار شدن افکار عمومی و دوستداران طبیعت و همچنین وارد شدن خسارت به باغات پایین‌دست خواهد شد.

رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان شیراز خاطرنشان کرد: ماهیان تلف‌شده از گونه‌های بومی رودخانه کوهمره سرخی هستند و تکرار این اتفاق، تنوع زیستی این زیست‌بوم ارزشمند را با تهدید جدی روبه‌رو کرده است.

رودخانه با عبور از گنبد نمکی شور نمی‌شود؛ چشمه‌های شور عامل افزایش شوری هستند

مدیر روابط عمومی شرکت آب منطقه‌ای فارس نیز درباره وضعیت این رودخانه توضیح داد: رودخانه مسقان از مناطق کوهمره سرخی سرچشمه می‌گیرد و در مسیر خود به یک گنبد نمکی بزرگ برخورد کرده، از میانه آن عبور می‌کند و سپس مسیر خود را به سمت پایین‌دست ادامه می‌دهد.

محمدمهدی شریفی اظهار کرد: آب این رودخانه با وجود عبور از میان گنبد نمکی، به دلیل ویژگی‌های چینه‌شناسی و زمین‌شناسی، درصد شوری آن تغییر محسوسی نمی‌کند، اما با اضافه شدن چند چشمه که از درون گنبد نمکی به داخل رودخانه زهکشی می‌شوند، شوری آب به طرز چشمگیری افزایش یافته و در عمل بهره‌وری محصولات کشاورزی را کاهش می‌دهد.

اجرای طرح کنترل آب شور از نیمه دوم دهه ۹۰

وی با اشاره به درخواست کشاورزان پایین‌دست رودخانه، از جمله ساکنان روستا‌های مسقان و بگدانه، برای جلوگیری از شور شدن آب، گفت: شرکت آب منطقه‌ای فارس از نیمه دوم دهه ۱۳۹۰ اجرای طرح کنترل آب شور را آغاز کرد.

شریفی خاطرنشان کرد: این طرح در سه بخش شامل احداث استخر جمع‌آوری آب شور، اجرای خط لوله انتقال آب شور و انتقال آب شور به حوضچه‌های تبخیر تعریف شده است.

مدیر روابط عمومی شرکت آب منطقه‌ای فارس ادامه داد: بخش نخست طرح یعنی استخر جمع‌آوری آب شور احداث شده و بخش دوم، شامل خط لوله انتقال، اکنون با پیشرفت فیزیکی حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد در حال اجرا است.

صعب‌العبور بودن مسیر و کمبود اعتبار، چالش تکمیل پروژه

شریفی اظهار کرد: کوهستانی و صعب‌العبور بودن مسیر اجرای خط انتقال آب شور، پروژه را با مشکلات فنی روبه‌رو کرده و در کنار آن، کمبود اعتبار نیز روند تکمیل طرح را با کندی مواجه ساخته است.

وی ادامه داد: در حال حاضر آب شور در استخر احداث‌شده جمع‌آوری می‌شود، اما در برخی موارد افرادی بدون هماهنگی و با نیت‌های ناصواب اقدام به تخریب دریچه تخلیه این استخر می‌کنند و در نتیجه، آب شور که گاهی هدایت الکتریکی (EC) آن به چندصد هزار میکروموس بر سانتی‌متر می‌رسد، به سمت پایین‌دست رها شده و خسارت‌های زیست‌محیطی از جمله تلفات آبزیان را رقم می‌زند.

پیگیری قضایی تخریب دریچه در دستور کار

مدیر روابط عمومی شرکت آب منطقه‌ای فارس گفت: مدیریت حقوقی این شرکت در حال مستندسازی رخداد اخیر است تا از طریق محاکم صالحه، موضوع شناسایی و تعقیب قضایی عامل یا عوامل احتمالی تخریب دریچه استخر جمع‌آوری آب شور را پیگیری کند.