کم‌کاری تیروئید چگونه اتفاق می‌افتد؟

دکتر لیلا مرادی فوق تخصص غدد و متابولیسم در گفت‌و‌گو با ایسنا اظهار کرد: کم‌کاری، پرکاری و گریوز تیروئید شایع‌ترین اختلال‌های غدد درون‌ریز هستند که در این میان، کم‌کاری تیروئید شایع‌ترین بیماری غدد درون‌ریز محسوب می‌شود؛ حدود ۱۰ درصد افراد جامعه درجاتی از کم‌کاری تیروئید دارند. 

وی ادامه داد: کم‌کاری تیروئید، مانند پرکاری تیروئید در زنان شایع‌تر است، زیرا این بیماری‌ها از دسته خودایمنی هستند که در زنان بیشتر از مردان دیده می‌شود. کم‌کاری تیروئید می‌تواند علت‌های متعددی داشته باشد. در گذشته شایع‌ترین علت این بیماری، کمبود ید در بدن بوده است، اما امروزه به علت وجود نمک‌های یددار در بازار، این بیماری از شیوع بالایی برخوردار نیست. در افرادی که در ارتفاعات زندگی می‌کنند به علت کمبود یود در منابع طبیعی احتمال ایجاد بیماری کم‌کاری تیروئید به علت کمبود ید، بیشتر است.

عضو هیات علمی گروه غدد دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز افزود: در دنیای امروزی شایع‌ترین علت ابتلا به کم‌کاری تیروئید بیماری خودایمنی یا هاشیموتو (Hashimoto) است. در این بیماری یک سری آنتی‌بادی در بدن، علیه خود غده تیروئید عمل و عملکرد آن را مختل می‌کنند. 

مرادی گفت: افرادی که در گذشته پرکاری تیروئید داشته‌اند و دارو یا قطره ید رادیواکتیو دریافت یا جراحی کرده‌اند، ممکن است به کم‌کاری تیروئید مبتلا شوند. همچنین افرادی که تیروئید خود را برداشته‌اند قطعا باید تا آخر عمر قرص تیروئید دریافت کنند. افرادی که بخشی از تیروئید آنهابرداشته شده است نیز می‌توانند دچار این مشکل شوند. 

علائم کم‌کاری تیروئید

وی بیان کرد: علائم کم‌کاری تیروئید با بسیاری از بیماری‌های دیگر هم‌پوشانی دارد و به ندرت علائم مختص کم‌کاری تیروئید دیده می‌شود تا بتوان آن را تشخیص داد. افزایش وزن در کم‌کاری تیروئید دیده می‌شود، اما این افزایش وزن شدید نیست و حدود ۱۰ درصد وزن فرد است. به همین علت چاقی مفرط با تیروئید قابل توجیه نیست. 

این فوق تخصص غدد و متابولیسم گفت: احساس کسالت، بی‌حالی، خواب‌آلودگی، کاهش انرژی، اختلال‌های خلقی به ویژه افسردگی، درد‌های عضلانی، گرفتگی عضلات، علائم گوارشی ماند یبوست و تنگی نفس فعالیتی در این افراد دیده می‌شود.

وی اضافه کرد: فشارخون بالا، کاهش نبض، ریزش موی سر، پف کردن صورت و دور چشم، زرد شدن خفیف پوست و در موارد شدید آهسته شدن صحبت و خش‌دار شدن صدا نیز از دیگر علائم کم‌کاری تیروئید هستند. 

تشخیص و درمان کم‌کاری تیروئید

مرادی ادامه داد: تشخیص کم‌کاری تیروئید الزاما با آزمایش تایید می‌شود که یک آزمایش خون ساده است. حتی اگر فردی علائم مختص کم‌کاری تیروئید داشته باشد حتما باید با آزمایش تایید می‌شود.

وی افزود: روش درمان کم‌کاری تیروئید به عوامل مختلفی بستگی دارد. هرچه سن فرد کمتر باشد درمان با مقدار ید کمتری شروع می‌شود. البته درمان زنی که تصمیم به بارداری دارد با افراد دیگر متفاوت است. 

عضو هیات علمی گروه غدد دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز گفت: درمان این بیماری به سابقه بیماری نیز مرتبط است. همچنین درمان افرادی که شکستگی مکرر و پوکی استخوان شدید یا مشکلات قلبی پیشرفته دارند با مقدار ید بیشتری شروع می‌شود.

وی بیان کرد: تصمیم‌گیری برای روش درمان به سن، جنسیت، بیمای‌های همراه و علائم بیمار بستگی دارد. درمان این بیماری با قرص لووتیروکسین انجام می‌شود که فرم ایرانی و خارجی آن در بازار موجود است. 

مرادی در ادامه گفت: مهم‌تر از زمان مصرف داروی تیروئید، فاصله چهار ساعتی مصرف آن با دارو‌های دیگر است. این دارو بهتر است در زمان ناشتا و حدود نیم ساعت قبل از صبحانه مصرف شود و اگر بیمار نمی‌تواند صبح آن را مصرف کند می‌تواند آخر شب در صورتی که سه ساعت قبل مصرف دارو چیزی نخورده باشد آن را مصرف کند.

وی افزود: برخی دارو‌ها مانند مکمل‌های کلسیم، آهن، آنتی‌اسید‌ها و لبنیات می‌توانند جذب دارو را کم کنند پس بهتر است مصرف آنها ۴ ساعت با زمان مصرف داروی تیروئید فاصله داشته باشد. 

این فوق تخصص غدد و متابولیسم گفت: یک باور غلط درباره مصرف بادام زمینی، گردو، سویا یا خانواده کلم وجود دارد و فرض می‌شود مصرف این مواد بر روند درمان تاثیر منفی می‌گذارد که باور اشتباهی است و مصرف این مواد هیچ اثری بر روند درمان کم‌کاری تیروئید ندارد.

وی اضافه کرد: مصرف صحیح و منظم دارو مهم‌ترین بخش درمان بیماری کم‌کاری تیروئید است و هیچ رژیم یا ماده غذایی جایگزین این دارو نمی‌شود و تنها باید به تداخل بعضی مکمل‌ها و دارو‌ها در اثرگذاری این دارو توجه کرد.