سن زیستی چیست؟

دو نفر ممکن است روی کاغذ هم‌سن باشند، اما از نظر وضعیت سلامت کاملا با هم فرق داشته باشند.

دانشمندان همین حالا هم از چندین روش تثبیت‌شده برای برآورد سرعت پیری زیستی افراد استفاده می‌کنند. اکنون یک پژوهش (منبع به زبان انگلیسی) جدید بررسی کرده است وقتی پنج مورد از پرکاربردترین این روش‌ها از پیری سریع‌تر خبر می‌دهند، درون بدن چه می‌گذرد.

ساعت اپی‌ژنتیک چیست؟

این روش‌ها که به نام ساعت‌های اپی‌ژنتیک شناخته می‌شوند، مدل‌های ریاضی مبتنی بر متیلاسیون دی‌ان‌ای هستند؛ یعنی تغییرات شیمیایی اطراف دی‌ان‌ای که می‌تواند روی نحوه عملکرد ژن‌ها اثر بگذارد بی‌آنکه خود کد ژنتیکی را تغییر دهد.

ساعت‌های اپی‌ژنتیک در تحقیقات مربوط به پیری به‌طور گسترده برای بررسی ارتباط پیری زیستی با بیماری، افت جسمانی و خطر مرگ به کار می‌روند.

تی.‌ام. آرپاوانگ، استاد پژوهشی رشته پیری‌شناسی در مدرسه لئونارد دیویس دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، در بیانیه‌ای خبری گفت: «پیری فقط به تعداد شمع‌های روی کیک تولدتان مربوط نیست، بلکه به این هم بستگی دارد که داخل سلول‌هایتان چه می‌گذرد.».

اما هنوز معلوم نبود وقتی هر یک از این ساعت‌ها از پیری سریع‌تر خبر می‌دهند، درون بدن چه رخ می‌دهد.

برای بررسی این موضوع، پژوهشگران در ایالات متحده نمونه‌های خون ۳ هزار و ۲۲۷ نفر را در طرح سلامت و بازنشستگی آمریکا تحلیل کردند.

آنها پنج ساعت اپی‌ژنتیک پرکاربرد را با فعالیت ژن‌ها در نمونه‌های خون مقایسه کردند تا ببینند وقتی هر ساعت پیری سریع‌تر را نشان می‌دهد، در بدن چه می‌گذرد.

این پژوهش نشان داد که این پنج ساعت با نشانه‌های متفاوتی از پیری در بدن ارتباط دارند. بعضی بیشتر با نحوه استفاده بدن از انرژی و رشد سلول‌ها پیوند داشتند و بقیه بیشتر به فعالیت دستگاه ایمنی و التهاب مربوط بودند.

این ساعت‌ها در عین حال برخی ویژگی‌های مشترک هم داشتند، به‌ویژه تغییراتی که به دستگاه ایمنی، سوخت‌وساز و ارتباط میان سلول‌ها مربوط می‌شود.

گشودن «جعبه سیاه» ساعت‌های پیری زیستی

به گفته پژوهشگران، این یافته‌ها می‌تواند به دانشمندان کمک کند تشخیص دهند کدام ساعت پیری برای یک مطالعه خاص کارآمدتر است. مثلا یکی ممکن است برای تحقیق درباره دستگاه ایمنی مناسب‌تر باشد و دیگری برای مطالعه سوخت‌وساز بدن مفیدتر.

این گروه همچنین بر اساس نتایج مطالعه، شاخص‌های اندازه‌گیری جدیدی با عنوان «امتیاز‌های ژنی پیری ترانسکریپتومیک» (TAGS) توسعه دادند.

به گفته این پژوهش، در چندین مورد، امتیاز‌های TAGS در پیش‌بینی ضعف جسمانی، سرعت راه رفتن، بیماری قلبی، دیابت، بیماری‌های ریوی و مرگ‌ومیر بهتر از خود ساعت‌های پیری عمل کردند.

ایلین کریمینز، نویسنده ارشد از مدرسه لئونارد دیویس دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، گفت این کار با نشان دادن این که چه فرایند‌های مولکولی با نتایج این ساعت‌ها مرتبط است، به گشودن «جعبه سیاه» پشت ساعت‌های پیری زیستی کمک می‌کند.

او گفت: «با آشکار کردن برنامه‌های مولکولی پشت این نشانگرها، یافته‌های ما به قابل‌تفسیرتر شدن آنها کمک می‌کند و راهنمای استفاده از آنها در علم پیری، اپیدمیولوژی و کاربرد‌های بالینی آینده خواهد بود.»