تشدید اختلاف میان مسکو و توکیو/ رزمایش دریایی روسیه در کوریل جنوبی

به گزارش از روزنامه «وال استریت ژورنال»، ناوگان اقیانوس آرام روسیه اعلام کرد یک زیردریایی، یک ناو جنگی و یک سامانه دفاع ساحلی این کشور در آب‌های نزدیک جزایر جنوبی کوریل، موشک‌هایی را به سوی اهداف شبیه سازی شده شلیک کردند.

تحلیلگران امنیتی به این روزنامه گفتند که رزمایش‌های مشابه پیش از این نیز برگزار شده و هدف اصلی آنها تمرین آمادگی دفاعی و حفاظت از دریای اختسک عنوان شده است؛ منطقه‌ای که برای استقرار و فعالیت ناوگان زیردریایی‌های راهبردی روسیه اهمیت دارد.

جزایر جنوبی کوریل از زمان پایان جنگ جهانی دوم محل اختلاف میان روسیه و ژاپن بوده‌اند. روسیه این جزایر را بخشی از قلمرو خود می‌داند، در حالی که ژاپن چهار جزیره جنوبی این مجمع الجزایر را «سرزمین‌های شمالی» می‌نامد و مدعی حاکمیت بر آنهاست.

توشیمیتسو موتگی، وزیر امور خارجه ژاپن، در واکنش به برگزاری این رزمایش گفت تقویت حضور نظامی روسیه در این منطقه با موضع توکیو درباره جزایر مورد اختلاف همخوانی ندارد. سفیر آمریکا در ژاپن نیز از برگزاری رزمایش ابراز نگرانی کرد.

با این حال، به نوشته وال استریت ژورنال، کارشناسان معتقدند رزمایش‌های موشکی روسیه در این منطقه لزوما با هدف رویارویی با ژاپن انجام نمی‌شود و بخشی از برنامه‌های نظامی مسکو برای حفظ آمادگی دفاعی و حفاظت از منافع امنیتی خود در منطقه اقیانوس آرام است.

جیمز براون، کارشناس روابط روسیه و ژاپن در دانشگاه تمپل در توکیو، نیز با اشاره به ماهیت رزمایش گفت دشمن فرضی در چنین تمرین‌هایی لزوما ژاپن نیست و عوامل مرتبط با حضور و نقش نظامی آمریکا در منطقه نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

برگزاری این رزمایش در پی سفر اخیر ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه، به جزایر مورد مناقشه، بار دیگر توجه رسانه‌ها را به اختلاف دیرینه مسکو و توکیو جلب کرده است. پوتین در جریان این سفر از یک مرکز فرآوری محصولات دریایی در جزیره ایتوروپ بازدید کرد؛ اقدامی که با اعتراض مقام‌های ژاپنی همراه شد.

در پی این اعتراض، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، سفیر ژاپن در مسکو را احضار کرد و موضع روسیه درباره حاکمیت بر چهار جزیره مورد اختلاف را به وی ابلاغ کرد.

روسیه و ژاپن بر سر چهار جزیره ایتوروپ، کوناشیر، شیکوتان و هابومای اختلاف دارند. این اختلاف یکی از عوامل مهم در روابط دو کشور پس از جنگ جهانی دوم بوده و تاکنون مانع امضای پیمان صلح رسمی میان مسکو و توکیو شده است.

در سال‌های اخیر نیز تحولات امنیتی شرق آسیا و افزایش همکاری‌های دفاعی ژاپن با آمریکا و برخی کشور‌های منطقه، بر فضای امنیتی پیرامون روسیه، چین، کره شمالی و ژاپن تاثیر گذاشته است. مسکو و پکن بار‌ها نسبت به افزایش هزینه‌های نظامی و تقویت توان دفاعی ژاپن ابراز نگرانی کرده‌اند، در حالی که توکیو این اقدامات را ناشی از تحولات امنیتی منطقه می‌داند.

رزمایش اخیر روسیه در این چارچوب، علاوه بر بازتاب اختلاف مسکو و توکیو بر سر جزایر جنوبی کوریل، بخشی از تحولات گسترده‌تر امنیتی در منطقه شرق آسیا به شمار می‌رود.