فاجعه خاموش در خلیج فارس؛ روی دیگر جنگ در تنگه هرمز
عبور نفتکشهای خاموش از تنگه هرمز هم خطر برخورد را بالا برده و هم سه لکه نفتی را در خلیج فارس و دریای عمان گستردهتر کرده است.
به گزارش آفتاب نیوز،
به گزارش زومان، نیویورک تایمز در گزارشی تازه مینویسد که خطر نشت فاجعهبار نفت در آبهای پیرامون تنگه هرمز از آغاز جنگ در ایران بر منطقه سایه انداخته بود و حالا، بهگفتهی کارشناسان دریایی، با گسترش درگیری و عبور نفتکشهای بیشتری که فرستندههای ردیابی خود را برای فرار از حملات خاموش میکنند، این تهدید بیشتر هم شده است.
هرچند فناوری فرستندهها و تجهیزات پیشرفتهتر ناوبری، حملونقل دریایی مدرن را ایمنتر کرده و از برخوردها و نشتها کاسته، اما خاموشکردن آنها یا رفتن به حالت «خاموش»، عملی پرخطر به شمار میرود که معمولا به کشتیهای تحریمشده یا حامل محمولههای غیرقانونی محدود میشود.
کپلر که یک شرکت دادههای دریایی است، اعلام کرده از اول مارس تاکنون، ۱۵۱۴ مورد نگرانکننده عبور و مرور «خاموش» به داخل و خارج از خلیج فارس صورت گرفته است.
کاوه مدنی، مدیر مؤسسهی آب، محیطزیست و سلامت دانشگاه سازمان ملل، گفت: وقتی کشتیهای بیشتری نامرئی میشوند، آگاهی موقعیتی کاهش مییابد. در آبراهی باریک و به لحاظ راهبردی پرتراکم مانند تنگه هرمز، کاهش شفافیت لایه دیگری به ریسکهای زیستمحیطی میافزاید.
نشتهای بزرگ نفت اکوسیستمها را تهدید میکنند
همزمان، کارشناسان امنیت دریایی میگویند سه لکه نفتی جداگانه در خلیج فارس و خلیج عمان در حال گسترشاند. یکی از آنها به ساحل جزیرهی قشم در ایران و اکوسیستمهای حساس مانگرو (جنگلهای حرا) رسیده و گفته میشود پس از آن شکل گرفته که یک پرتابه در سوم اوت به یک کشتی باری در تنگه هرمز اصابت کرد. البته احمدرضا لاهیجانزاده، معاون سازمان حفاظت محیطزیست ایران، روز چهارشنبه در بیانیهای گفت که حدود هشتاد درصد این نشت مهار شده است.
دومین لکهی نفتی نزدیک جزیرهی سیری، یکی از مراکز نفت و گاز در میانهی خلیج فارس، دیده شده و منشا آن هنوز تأیید نشده است. نگرانکنندهترین مورد به نفتکشی با نام «کارولین بزنگی» مربوط میشود که نزدیک به یک میلیون بشکه نفت خام روسیه را برای آسیا حمل میکرد. این کشتی که تحت تحریمهای بینالمللی فعالیت میکرد، پس از یک انفجار در اوایل ژوئن، در نزدیکی سواحل عمان به گل نشست. گمان میرود این کشتی بخشی از ناوگان موسوم به ناوگان سایه باشد؛ ناوگانی که روسیه برای دورزدن محدودیتهای مالی غرب بر صادرات نفت خود از آن استفاده میکند.
این لکه اکنون حدود چهارصد تا پانصد مایل مربع را پوشش میدهد و به سمت یک منطقهی حفاظتشدهی طبیعی نفوذ میکند؛ منطقهای که زیستگاه لاکپشتهای منقاردار و سبز در معرض خطر، نهنگهای گوژپشت دریای عرب و صخرههای مرجانی پررونق است. نفت همچنین شروع به رسیدن به سواحل در محدودهای کرده که به اسم ساحل لاکپشتها معروف است. مدنی گفت: «اینها صرفا لکههایی نیستند که وقتی دیگر از ماهوارهها دیده نشوند، ناپدید شوند.» نفت میتواند سواحل و زیستگاههای ساحلی را آلوده کند و پیامدهای ماندگاری برای گونههای دریایی و بهطور بالقوه سلامت انسان داشته باشد.
با وجود همهی این نشانهها، نیویورک تایمز میگوید که هیچیک از نشتهای فعال تاکنون مستقیما به خاموشکردن فرستندهی یک کشتی برای فرار از حملات نظامی ایران نسبت داده نشدهاند. با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که تاکتیکهای بقا در زمان جنگ اکنون با عادتهای ناامن کشتیرانی غیرقانونی همپوشانی پیدا کرده است. فرستندههای غیرفعال، چه برای فرار از پهپادها خاموش شده باشند و چه برای دور زدن تحریمها، سپرهای ایمنیِ طراحیشده برای جلوگیری از نشت نفت را از بین میبرند.
تاکتیکهای زمان جنگ
پیش از آنکه ایالات متحده و اسرائیل در بیستوهشتم فوریه حملات هوایی خود را در ایران آغاز کنند، روزانه بیش از صد و سی کشتی از تنگه هرمز، گذرگاه باریکی میان ایران و عمان، عبور میکردند. گاهی کشتیها دستگاههای ناوبری خود را متوقف میکردند، اما بیشتر آنها به نفت ایران و دیگر صادرات تحریمی مربوط بودند و شمارشان اندک بود؛ حتی بسیاری از شرکتهای دادهی دریایی نیز این آمار را دنبال نمیکردند.
این روزنامه آمریکایی میگوید که با آغاز جنگ، کشتیهای در حال رفتوآمد در خلیج فارس شروع به خاموشکردن فرستندههای خود کردند. به نوشته کپلر، حدود سیصد کشتی مسئول آن هزار و پانصد و چهارده عبور خاموش از اول مارس بودهاند و اکثریت قاطع آنها بدون بیمه حرکت میکردهاند. شرکت ملی نفت ایران مالک پنجاه فروند از این کشتیهاست و بقیه به شرکتهایی در کشورهای مختلف، عمدتا در امارات متحده عربی، یونان و چین، از جمله هنگکنگ، ارتباط دارند.
کشتیرانی دهههاست به فناوری ناوبری متکی است
از سال ۲۰۰۴، سازمان بینالمللی دریانوردی، نهاد تعیین استانداردهای سازمان ملل، استفاده از سامانههای شناسایی کشتی را برای تقریبا همهی کشتیهای بزرگ باری بینالمللی و نیز کشتیهای مسافربری الزامی کرده است. با این سامانه، کشتیها اطلاعاتی مانند موقعیت، سرعت و مسیر خود را از طریق رادیو به ایستگاههای ساحلی و فراساحلی میفرستند و کشتیها و نهادهای دیگر از آن برای پرهیز از برخورد استفاده میکنند. دیمیتریس آمپاتزیدیس، تحلیلگر ارشد ریسک و تطبیق در کپلر، گفت:
این تجهیزات، از آن چیزهایی نیست که داشتنش اختیاری باشد.
آمپاتزیدیس یادآور شد که ناخداهای کشتی از نظر حقوقی برای خاموشکردن فرستندهها به دلایل ایمنی انعطاف دارند، اما در شرایط عادی این کار با اجازهی کشوری انجام میشود که کشتی تحت قوانین آن ثبت شده، یعنی کشور پرچم، و نیز با تأیید بیمهگر. جنگ در ایران باعث شده ناخداها تصمیمهای بیشتری را در لحظه بگیرند و خطرها به این دلیل تشدید شده که آنها بیش از پیش به تجهیزات پیشرفته وابسته شدهاند.
او گفت: آنها این روش دستی عبور از دریاها را فقط به عنوان یک درس در کلاسهایشان گذراندهاند. این بدان معناست که ما در حال بازگشت به فناوریهایی هستیم که ۲۰ و اندی سال پیش روی کشتیها داشتیم و با افزایش احتمال تصادفات مواجه هستیم.
بهگفتهی او، نتیجه میتواند نشتهای نفتی بیشتری باشد. رابین میلز، مدیر اجرایی «قمر انرژی» که یک شرکت مشاوره است، نیز یادآور شد که آبهای منطقه از قبل زیر فشار صید بیرویه، نمکزدایی و تغییرات اقلیمی قرار داشتهاند و گفت:
ارسال پیام
لینک های مفید