پیشنهاد جدید به دولت؛ ترکیب متانول با بنزین برای جبران ناترازی سوخت

حسین صمصامی، نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس در مجلس شورای اسلامی، در نامه‌ای به مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، پیشنهاد «بیشینه‌سازی تولید از طریق به‌کارگیری واحد‌های تولید متانول در کشور در طرح اختلاط متانول و افزودنی‌های تثبیت‌کننده» را ارائه کرد.

در این نامه با اشاره به تشدید ناترازی بنزین، تأکید شده است که طرح پیشنهادی با هدف عبور از شرایط بحرانی و جلوگیری از تحمیل قیمت‌های سنگین بنزین به مردم ارائه شده است.

بر اساس این پیشنهاد، متوسط مصرف روزانه بنزین کشور به حدود ۱۳۵ میلیون لیتر و در برخی مقاطع به ۱۶۰ میلیون لیتر رسیده، در حالی که ظرفیت پایدار تولید پالایشگاهی حدود ۱۱۳ میلیون لیتر در روز عنوان شده است؛ بنابراین شکافی حدود ۲۳ میلیون لیتر در روز میان مصرف و تولید ایجاد شده است.

در این نامه آمده است که در سال گذشته حدود ۲.۸ میلیارد دلار برای واردات بنزین، ماده افزاینده MTBE و مقادیری گازوئیل هزینه شده و تداوم این روند علاوه بر مصرف منابع ارزی، امنیت انرژی کشور را با تهدید مواجه می‌کند.

صمصامی در بخش دیگری از پیشنهاد خود، ظرفیت تولید متانول کشور را یکی از مزیت‌های قابل استفاده برای مدیریت کوتاه‌مدت ناترازی سوخت دانسته و اعلام کرده است که ایران در حال حاضر حدود ۱۶ میلیون تن ظرفیت اسمی تولید متانول دارد که این ظرفیت در مسیر توسعه می‌تواند به بیش از ۲۳ میلیون تن افزایش یابد.

بر اساس این طرح، اختصاص حدود ۳ تا ۵ میلیون تن از تولید متانول به چرخه سوخت می‌تواند زمینه تأمین روزانه حدود ۱۰ تا ۱۷ میلیون لیتر بنزین ترکیبی را فراهم کند؛ البته در نامه تأکید شده که این ظرفیت باید به‌عنوان «پتانسیل قابل بهره‌برداری مشروط» در نظر گرفته شود و محدودیت‌های فنی، افت ارزش حرارتی، الزامات افزودنی و زیرساخت‌های لازم مورد توجه قرار گیرد.

پیشنهاد استفاده از بنزین M۱۰ و M۱۵

در این طرح دو سناریوی فنی شامل بنزین M۱۰ و M۱۵ پیشنهاد شده است. در سناریوی M۱۰، بنزین حاوی ۱۰ درصد متانول به‌عنوان گزینه‌ای محتاطانه‌تر و سریع‌الاجرا با سازگاری بیشتر با ناوگان موجود مطرح شده و M۱۵ نیز به‌عنوان گزینه‌ای تهاجمی‌تر برای حداکثرسازی صرفه‌جویی ارزی مورد توجه قرار گرفته است.

در نامه با اشاره به تجربه کشور‌های مختلف، به‌ویژه چین، تأکید شده است که چالش‌های فنی استفاده از متانول از جمله نقطه جوش پایین، تأثیر بر فشار بخار رید و احتمال دوفازی شدن در حضور رطوبت، با تنظیم ترکیب بنزین پایه و استفاده از افزودنی‌های بازدارنده خوردگی و حلال‌های واسط قابل مدیریت است.

اجرای طرح در انبار‌های کلان‌شهر‌ها

در بخش اجرایی پیشنهاد، انعقاد قرارداد‌های بلندمدت برای خرید متانول گرید مناسب از پتروشیمی‌های داخلی و انتقال آن به مخازن استراتژیک شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی در کلان‌شهر‌های درگیر ناترازی از جمله تهران، اصفهان، مشهد و تبریز پیشنهاد شده است.

همچنین احداث و به‌کارگیری ایستگاه‌های «بلندینگ برخط» مجهز به فلومتر‌های دقیق برای تزریق و اختلاط متانول و بنزین با نسبت مشخص حجمی پیش از بارگیری در تانکر‌های توزیع‌کننده، از دیگر اجزای این طرح است.

بر اساس پیشنهاد ارائه‌شده، کنترل کیفیت، جلوگیری از ورود آب، نمونه‌گیری مستمر، کنترل فشار بخار و پایداری فاز و رعایت الزامات ایمنی مرتبط با سمیت و مخاطرات حریق متانول باید در اجرای طرح مورد توجه قرار گیرد.

آزمون ۲۰ خودرو تا پیمایش ۲۰ هزار کیلومتر

صمصامی همچنین پیشنهاد کرده است پیش از هرگونه اجرای گسترده، طرح در یک فرآیند آزمایشی پنج‌هفته‌ای مورد ارزیابی قرار گیرد.

در این چارچوب، ابتدا فرمولاسیون و آزمون‌های آزمایشگاهی انجام شده و پس از انتخاب خودرو‌های آزمون، تست میدانی روی ۲۰ خودرو آغاز شود. این خودرو‌ها باید تا سقف ۲۰ هزار کیلومتر پیمایش کنند و در هر ۵ هزار کیلومتر، معاینه فنی، بازدید موتور، پایش آلایندگی، کنترل خطا‌ها و ارزیابی عملکرد روی آنها انجام شود.

پس از تحلیل نتایج آزمایشگاهی و میدانی و انجام اصلاحات احتمالی در سیستم سوخت‌رسانی یا ترکیب سوخت، اجرای پایلوت شهری یا منطقه‌ای در یکی از شهر‌های منتخب پیشنهاد شده است.

در این نامه تأکید شده است که توسعه سراسری طرح منوط به تأیید نتایج آزمون‌های فنی و زیست‌محیطی و ارزیابی پایلوت شهری خواهد بود.

پیشنهاد تشکیل کارگروه مشترک

در نهایت، پیشنهاد شده است کارگروهی متشکل از وزارت نفت، وزارت صنعت، معدن و تجارت، سازمان ملی استاندارد و سازمان حفاظت محیط‌زیست، با محوریت شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، مأمور اجرای این طرح شود.

این کارگروه باید در گام نخست فرمولاسیون و آزمون‌های آزمایشگاهی M۱۰ و M۱۵ را نهایی کند، سپس آزمون میدانی مرحله‌ای روی ناوگان منتخب را با پیمایش تا ۲۰ هزار کیلومتر و پایش‌های دوره‌ای انجام دهد و در صورت احراز توفیق فنی، زیست‌محیطی و اجرایی، اجرای پایلوت شهری یا منطقه‌ای بلندینگ برخط را برای تصمیم‌گیری نهایی پیشنهاد کند.

در جمع‌بندی نامه نیز اختلاط متانول با بنزین به‌عنوان یک راهکار اضطراری برای مدیریت کوتاه‌مدت و میان‌مدت ناترازی سوخت مطرح شده که می‌تواند ضمن کاهش نیاز به واردات فرآورده، بخشی از متانول تولید داخل را به ارزش افزوده سوختی تبدیل کند.