هشدار یک زلزله‌شناس درباره خطر سیلاب‌های ناگهانی

علی بیت‌اللهی، عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، در گفت‌و‌گو با ایسنا با اشاره به سیلاب اخیر نپال و خسارات و پیامد‌های آن اظهار کرد: تصاویر و کلیپ‌های سیلاب نپال دهشتناک، تاثرآور و البته درس‌آموز است. صرف نظر از علت وقوع این سیلاب که موضوعی خاص و نیازمند بررسی کارشناسی ویژه است، آثار و پیامد‌های فاجعه‌بار آن بی‌تردید برای ما نیز هشداردهنده و درس‌آموز است.

وی با بیان اینکه سیلاب‌های ناگهانی، به ویژه در گستره‌های سکونتگاهی ایران، در دهه‌ها و سال‌های اخیر کم نبوده‌اند و کشور ما حتی از سیلاب‌های نسبتا کوچک نیز خسارات و آسیب‌های جدی را تجربه کرده است، با اشاره به برخی نمونه‌های مهم سیلاب در کشور خاطر نشان کرد: سیلاب‌های فراگیر سال ۱۳۹۸، به ویژه در استان‌های «گلستان»، «لرستان» و «خوزستان» که گستره‌های وسیعی از مناطق سکونتگاهی را تحت تأثیر قرار داد، از جمله این رخدادهاست. همچنین سیلاب «دروازه قرآن شهر» شیراز در فروردین همان سال که با تلفات جانی و خسارات قابل توجه همراه بود، سیلاب امامزاده داوود، سیلاب‌های متعدد در مسیر جاده چالوس و استان‌های البرز و مازندران، از جمله سیلاب سیجان، و سیل تجریش تهران در دهه ۶۰، در حافظه بسیاری از ایرانیان باقی مانده است.

بیت اللهی ادامه داد: همچنین استان‌های هرمزگان و سیستان و بلوچستان در سال‌های مختلف شاهد سیلاب‌های متعددی بوده‌اند که شهر‌ها و آبادی‌های زیادی را تحت تأثیر قرار داده است و این موارد تنها بخشی از رخداد‌های سیلابی کشور محسوب می‌شوند.

عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با اشاره به وقوع سیلاب در نپال و هشدار‌های مطرح‌شده درباره احتمال بروز پدیده النینو در ایران، تاکید کرد: رخداد سیل سترگ و تاثر برانگیز نپال از یک سو و هشدار کارشناسان هواشناسی درباره بروز پدیده النینو در ایران از سوی دیگر، بی‌تردید زنگ خطر سیلاب‌های شهری در ایران را به صدا درمی‌آورد.

وی با تاکید بر ضرورت اجرای اقدامات پیشگیرانه برای کاهش خطر سیلاب یادآور شد: عملیات پادسیل‌سازی، اعم از جلوگیری از ساخت‌وساز و توسعه شهر‌ها و روستا‌ها در مسیر‌های دارای پتانسیل بروز سیلاب، احداث دیواره‌ها و بند‌های حفاظتی و سایر اقدامات برای کاهش ریسک سیل، بسیار مهم و ضروری است.

بیت‌اللهی با بیان اینکه اقدامات سازه‌ای و مدیریتی برای کاهش خطر سیلاب نیازمند برنامه‌ریزی مستمر است، اضافه کرد: اجرای عملیات سازه‌ای و مدیریتی پادسیل‌سازی (اقدامات مدیریتی و سازه‌ای برای کاهش خطر سیلاب) و کاهش خطرات سیل، زمان‌بر و هزینه‌بر است و بنابراین لازم است به‌صورت مستمر برای پیشگیری و کاهش خطرات ناشی از سیلاب تلاش شود.

وی یکی از راهکار‌های موثر برای کاهش تلفات جانی ناشی از سیلاب‌های ناگهانی در مناطق مسکونی و مسیر‌های پرتردد را راه‌اندازی سامانه‌های هشدار میدانی سیلاب دانست و اظهار کرد: در این سامانه‌ها با نصب حسگر‌های سنجش شدت بارش و حجم رواناب در مسیر‌ها و آبراهه‌های بالادست مناطق هدف، در صورت محاسبه یا رسیدن حجم آب در بالادست به مقادیر حدی، هشدار از روش‌های مختلف به نهادها، مسئولان و عموم مردم در معرض خطر ارسال می‌شود.

بیت اللهی افزود: رویکرد اصلی سامانه‌های هشدار میدانی سیلاب، نجات جان مردم در هنگام وقوع سیل است. با توجه به سرعت بالای جریان سیلابی، ارسال به‌موقع هشدار می‌تواند فرصت کافی را برای افراد در معرض خطر فراهم کند تا اقدامات لازم را برای نجات خود انجام دهند.

عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با تاکید بر ضرورت توسعه این سامانه‌ها در کشور گفت: راه‌اندازی سامانه‌های هشدار میدانی سیلاب عموماً کم‌هزینه است و برای سکونتگاه‌های شهری و روستایی و همچنین مسیر‌های پرتردد کشور بسیار ضروری به نظر می‌رسد.

بیت‌اللهی خاطرنشان کرد: براساس قانون مدیریت بحران، مدیریت سیلاب در کشور بر عهده وزارت نیرو با همکاری سایر دستگاه‌های اجرایی است و می‌توان با اولویت‌بندی مسیر‌های دارای خطر سیلاب و میزان جمعیت در معرض خطر، در اسرع وقت نسبت به راه‌اندازی این سامانه‌ها در کشور اقدام کرد.