گلوریا استاینم درگذشت

در بیانیه بنیاد گلوریا استاینم آمده است: «نزدیک به یک قرنی که گلوریا روی زمین زندگی کرد، سال‌هایی پربار بود و او تا آخرین لحظه برای برابری کار کرد. بزرگ‌ترین موهبت گلوریا توانایی‌اش در گوش دادن به دیگران بود، این که به دیگران احساس دیده و شنیده شدن بدهد. کلمات، کنش‌ها و الگوی رفتاری‌اش به مردم اجازه داد خودِ واقعی‌شان باشند. گلوریا همواره وفادار به روحیه مستقلش زندگی کرد، همیشه با کنجکاوی و حس طنز قوی.»

این بیانیه ادامه می‌دهد: «او سال‌های اخیر را صرف دو کاری کرد که بیش از همه دوست داشت: بودن در جمع دیگران و نوشتن. او صد‌ها مهمان را برای حلقه‌های گفت‌و‌گو در اتاق نشیمنش پذیرا شد؛ سنتی که تاکید داشت مدت‌ها پس از آن که دیگر در میان ما نباشد ادامه پیدا کند. همان طور که گلوریا در کتاب تازه‌اش با عنوان «زندگی غیرمنتظره» نوشته است: «اکنون بیش از پنجاه سال است که در این خانه آجری زندگی می‌کنم؛ در اتاق‌هایی که پیش از من شاهد زندگی‌های دیگری بوده‌اند و پس از رفتن من هم زندگی‌های تازه‌ای را خواهند شناخت.» این کتاب و تعهد او برای آن که خانه‌اش به مرکزی برای جنبش‌های عدالت‌خواهانه اجتماعی تبدیل شود، بخشی از هدایایی است که گلوریا با امید اثرگذاری‌شان بر نسل‌های آینده به جهان داده است. گلوریا اغلب این ضرب‌المثل را نقل می‌کرد: «بال زدن یک پروانه می‌تواند هوا را در صد‌ها کیلومتر آن‌سوتر تغییر دهد.»»

بیانیه در پایان می‌گوید: «گلوریا خواسته است کسانی که می‌خواهند با هدیه‌ای به او ادای احترام کنند، به بنیاد گلوریا کمک مالی کنند.»

دلیل مرگ او اعلام نشده است، اما استاینم در دهه ۱۹۸۰ با سرطان سینه مبارزه کرد و در دهه ۱۹۹۰ به عارضه عصبی دردناک نورالژی عصب سه‌قلو مبتلا شد.

استاینم که ۲۵ مارس ۱۹۳۴ در تولدو، ایالت اوهایو، به دنیا آمد، از چهره‌های شاخص «فمینیسم موج دوم» و از پیشگامان جنبش زنان در آمریکا در دهه ۱۹۶۰ بود.

او کار حرفه‌ای خود را به عنوان روزنامه‌نگار آزاد در نیویورک آغاز کرد و نقطه عطف فعالیتش در سال ۱۹۶۳ رقم خورد؛ زمانی که برای مجله شو در پوشش پیشخدمت باشگاه‌های پلی‌بوی کار کرد. گزارش افشاگرانه او شرایط کاری زنان در باشگاه‌های هیو هفنر را برملا کرد.

در سال ۱۹۶۸، استاینم از موسسان مجله نیویورک بود؛ جایی که به عنوان دبیر و نویسنده سیاسی کار می‌کرد. او سال بعد مقاله‌ای با عنوان «پس از قدرت سیاهان، رهایی زنان» منتشر کرد؛ مطلبی که برایش توجه سراسری به همراه آورد و او را در جایگاه یکی از رهبران فمینیستی قرار داد.

استاینم سپس زندگی خود را وقف مبارزه برای آزادی‌های تولیدمثل و پیشگیری از خشونت خانگی، همچنین نابرابری‌های جنسیتی در محیط کار و سیاست کرد.

او در سال ۱۹۷۱ همراه با دیگر فعالان، بلا آبزوگ، بتی فریدن و شرلی چیزهولم، در تاسیس «کمیته ملی سیاسی زنان» (NWPC) مشارکت کرد؛ نهادی که هدفش افزایش حضور زنان در سیاست بود.

او سخنرانی معروف «خطاب به زنان آمریکا» را ایراد کرد؛ سخنرانی‌ای که بیش از همه با این بخش به یاد آورده می‌شود: «این یک اصلاح ساده نیست؛ در واقع یک انقلاب است. جنسیت و نژاد، چون تفاوت‌هایی آسان و قابل‌مشاهده‌اند، مهم‌ترین ابزار برای تقسیم انسان‌ها به گروه‌های فرادست و فرودست و تبدیل آنها به نیروی کار ارزان بوده‌اند؛ نیروی کاری که این نظام هنوز به آن وابسته است. ما از جامعه‌ای صحبت می‌کنیم که در آن هیچ نقشی جز آنچه انتخاب یا کسب شده وجود نخواهد داشت. ما در واقع داریم از انسان‌گرایی حرف می‌زنیم.»

یک سال بعد، او از هم‌بنیان‌گذاران مجله «ام. اس.» شد؛ نشریه‌ای که به یکی از نماد‌های جنبش فمینیستی تبدیل شد و موضوعاتی، چون خشونت خانگی، آزار جنسی و سقط جنین را به جریان اصلی رسانه‌ای آورد. خود استاینم در سال ۱۹۵۷ سقط جنین کرده بود، زمانی که این کار هنوز غیرقانونی بود؛ موضوعی که او تنها در سال ۱۹۶۹ به طور علنی فاش کرد.

استاینم در ادامه سازمان‌های دیگری از جمله «بنیاد‌ام. اس برای زنان» و «مرکز رسانه‌ای زنان» را نیز بنیان گذاشت.

استاینم همچنین نویسنده‌ای پرکار بود و کتاب‌هایی، چون «Outrageous Acts and Everyday Rebellions» (۱۹۸۳)، «Revolution From Within: A Book of Self-Esteem» (۱۹۹۲)، «Moving Beyond Words» (۱۹۹۳)، «The Truth Will Set You Free, But First It Will Piss You Off!» (۲۰۱۵) و خاطره‌نویسی تحسین‌شده‌اش «My Life on the Road» (۲۰۱۶) را منتشر کرد.

او در سال ۱۹۹۸ به دلیل مقاله‌ای در نیویورک تایمز با واکنش‌های انتقادی روبه‌رو شد؛ مقاله‌ای که در آن از بیل کلینتون، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، در برابر اتهام‌های آزار جنسی دفاع کرده بود. استاینم در این متن نوشت: «او به آزار جنسی متهم نیست، فقط یک حرکت زننده، احمقانه و بی‌محابا نسبت به یکی از حامیانش در دوره‌ای دشوار از زندگی او انجام داده است.»

باراک اوباما، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، در سال ۲۰۱۳ نشان آزادی ریاست‌جمهوری، عالی‌ترین نشان غیرنظامی آمریکا، را به او اعطا کرد.

استاینم تا دهه نود زندگی‌اش همچنان از مدافعان صریح برابری باقی ماند و به سخنرانی و نوشتن درباره حقوق زنان ادامه داد؛ از جمله دفاع از حقوق تولیدمثل زنان، حقوق جامعه ال‌جی‌بی‌تی‌کیو و جنبش «تایمز آپ».

استاینم سپتامبر ۲۰۲۰، زمانی که دونالد ترامپ رئیس‌جمهور بود، در گفت‌و‌گو با نیویورک تایمز گفت: «دردناک‌ترین انتقاد‌ها یا حمله‌ها از سوی کسانی می‌آید که ارزش‌های شما را سهیم هستند، نه کسانی که این ارزش‌ها را ندارند. اگر ترامپ از من خوب حرف بزند، خودم را می‌کشم.»

استاینم پس از سال‌ها کنار گذاشتن ازدواج و توصیف آن به عنوان نهادی که روابط را از بین می‌برد، در سال ۲۰۰۰ با دیوید بیل، کنشگر محیط زیست، ازدواج کرد. او پس از مرگ دیوید در سال ۲۰۰۳ رابطه نزدیک خود را با کریستین بیل، پسر همسرش و بازیگر سینما، حفظ کرد.

او در پاسخ به این پرسش که چرا نظرش را درباره ازدواج تغییر داده، در گفت‌و‌گو با نشریه نشنال جئوگرافیک (منبع به زبان انگلیسی) گفت: «اگر همان زمانی که انتظار می‌رفت ازدواج کنم، ازدواج کرده بودم، نامم، اقامتگاه قانونی‌ام، رتبه اعتباری‌ام و بسیاری از حقوق مدنی‌ام را از دست می‌دادم.» او افزود: «این دیگر واقعیت ندارد؛ امروز می‌توان ازدواجی برابر داشت.»

او در گفت‌و‌گو با نیویورک تایمز در سال ۲۰۲۰ گفت: «حتی اگر تا ۱۰۰ سالگی زنده بمانم، که کاملا هم قصدش را دارم، زمان زیادی باقی نمانده است. فقط امیدوارم نمیرم در حالی که می‌گویم: «اما! صبر کن!»»