آلودگی نفتی خلیج فارس؛ زخمی بر پیکر زندگی مردم

در هرمزگان، دریا پیش از آنکه یک جغرافیا باشد، بخشی از زندگی مردم است؛ از صیادی و آبزی‌پروری گرفته تا تجارت دریایی، گردشگری، حمل‌ونقل و فعالیت‌هایی که هزاران شغل مستقیم و غیرمستقیم را شکل داده‌اند، ساحل برای مردم این استان مرز میان خشکی و آب نیست؛ امتداد خانه و محل کار آنهاست و سلامت خلیج فارس با سلامت زندگی آنان پیوند خورده است.

همین پیوند است که پیامد‌های جنگ اخیر را برای مردم این منطقه متفاوت می‌کند، ورود ناو‌ها، شناور‌های نظامی آمریکا و حمله به نفتکش ها به معادلات امنیتی منطقه و انجام عملیات نظامی در پیرامون خلیج فارس و تنگه هرمز، شرایطی را رقم زده که آثار آن از عرصه نظامی فراتر رفته و محیط زیست را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

در این میان، خلیج فارس به عنوان زیست‌بومی حساس، در معرض فشار‌هایی قرار گرفته که منشأ آن را باید در شرایط جنگی ایجادشده ناشی از جنگ و اقدامات دریایی جست‌و‌جو کرد.

این شرایط، نگرانی درباره آلودگی خلیج فارس را به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های محیط زیستی منطقه تبدیل کرده است؛ زیرا هر حمله به شناور‌ها یا زیرساخت‌های مرتبط با انرژی، در صورت آتش‌سوزی، انفجار یا نشت سوخت، می‌تواند زنجیره‌ای از آثار مخرب را برای محیط دریایی به دنبال داشته باشد.

خطر در اینجا فقط آن چیزی نیست که در لحظه حادثه روی سطح آب دیده می‌شود؛ آلاینده‌ها می‌توانند وارد رسوبات شوند، در زنجیره غذایی آبزیان قرار گیرند و با جریان‌های دریایی به نقاط دیگر منتقل شوند.

آلودگی خلیج فارس؛ زخمی بر پیکر زندگی مردم

خلیج فارس به دلیل ویژگی‌های طبیعی خود، محیطی نیست که بتوان خسارت واردشده به آن را به آسانی جبران کرد، عمق نسبتاً کم، تبادل محدود آب با آب‌های آزاد و تراکم فعالیت‌های نفتی، صنعتی و دریایی، این پهنه را در برابر ورود آلاینده‌ها آسیب‌پذیر کرده است، از این رو، فشار جدیدی که در نتیجه عملیات نظامی دشمن بر این اکوسیستم وارد می‌شود، در کنار آسیب‌های پیشین قرار گرفته و توان طبیعی دریا برای بازسازی را کاهش می‌دهد.

در چنین شرایطی، آسیب به مرجان‌ها، جنگل‌های حرا، علفزار‌های دریایی و زیستگاه‌های آبزیان تنها یک موضوع علمی نیست، این زیستگاه‌ها بخشی از چرخه طبیعی تولید و بقای آبزیان هستند و هر آسیبی به آنها می‌تواند به کاهش ذخایر دریایی و دشوار شدن فعالیت صیادان منجر شود.

برای یک صیاد هرمزگانی، کاهش ذخایر آبزیان مفهومی پیچیده و دور از زندگی روزمره نیست؛ به معنای آن است که باید زمان بیشتری در دریا بگذراند، هزینه بیشتری برای سوخت و تجهیزات بپردازد و در نهایت با درآمد کمتری به خانه بازگردد، برای آبزی‌پرور نیز آسیب محیط دریایی می‌تواند به کاهش تولید و افزایش هزینه‌ها منجر شود و برای فعال گردشگری، ساحل آلوده و دریای ناامن یعنی کاهش مسافر و از دست رفتن درآمد.