بعضی بیماریهای مهم ممکن است مدتها بدون علامت مشخص پیش بروند و فرد زمانی متوجه آنها شود که بیماری پیشرفت کرده است. به همین دلیل، اندازه گیریهای دورهای و غربالگریهای متناسب با سن و عوامل خطر اهمیت زیادی دارند.
فشار خون بالا: اغلب علامت مشخصی ندارد، اما در صورت کنترل نشدن میتواند خطر بیماری قلبی، سکته مغزی و آسیب کلیه را افزایش دهد. اندازه گیری منظم فشار خون سادهترین راه برای شناسایی آن است.
کلسترول بالا: معمولا هیچ علامتی ایجاد نمیکند، اما افزایش LDL میتواند به تشکیل پلاک در رگها و افزایش خطر بیماری قلبی و سکته مغزی منجر شود. آزمایش خون میتواند وضعیت چربیهای خون را مشخص کند.
دیابت نوع ۲: ممکن است سالها بدون علائم واضح باقی بماند. آزمایش قند خون و HbA۱c به شناسایی دیابت و پیش دیابت کمک میکنند و تشخیص زودهنگام فرصت بیشتری برای کنترل بیماری و کاهش عوارض ایجاد میکند.
سرطان ریه: در مراحل اولیه ممکن است علامت مشخصی نداشته باشد. غربالگری با سی تی اسکن با دوز پایین برای افراد پرخطر، به ویژه برخی افراد با سابقه قابل توجه مصرف سیگار، میتواند به تشخیص زودهنگام کمک کند.
هپاتیت C: بسیاری از مبتلایان در ابتدا علامتی ندارند، اما عفونت مزمن میتواند به آسیب کبدی، سیروز و سرطان کبد منجر شود. آزمایش خون میتواند عفونت را شناسایی کند و امروزه درمانهای بسیار موثری برای هپاتیت C وجود دارد.
سرطان روده بزرگ: ممکن است پیش از ایجاد علائم قابل توجه شکل بگیرد. غربالگری میتواند سرطان را زود تشخیص دهد و حتی برخی پولیپهای پیش سرطانی را پیش از تبدیل شدن به سرطان شناسایی و بردارد.
عفونت HPV: بسیاری از عفونتهای HPV بدون علامت هستند و خودبه خود برطرف میشوند، اما برخی انواع پرخطر میتوانند در طول زمان باعث تغییرات سلولی و بعضی سرطانها شوند. واکسیناسیون و غربالگری سرطان دهانه رحم از ابزارهای مهم پیشگیری هستند.
پوکی استخوان: این بیماری معمولا تا زمان شکستگی علامت مشخصی ندارد. خطر آن با افزایش سن بیشتر میشود و در افراد واجد شرایط، سنجش تراکم استخوان میتواند به تشخیص زودهنگام کمک کند.
نکته مهم این است که همه افراد به همه این آزمایشها نیاز ندارند. سن، جنسیت، سابقه خانوادگی، عوامل خطر و شرایط فردی تعیین میکنند چه غربالگریهایی و در چه زمانی لازم هستند.
اگر درباره انجام آزمایش یا غربالگری مناسب خودتان تردید دارید، با پزشک مشورت کنید.