درآمد ۴۰۰ میلیون تومانی از بازار داغ اجاره جای پارک در تهران

پیدا کردن جای پارک در خیابان‌های شلوغ تهران به یک معضل جدی برای رانندگان تبدیل شده است. خودرو‌ها گاهی برای چند دقیقه توقف ممکن است ساعت‌ها در خیابان‌ها و کوچه‌های اطراف سرگردان بمانند؛ در این میان رانندگانی که برای مراجعه به بیمارستان یا انجام کار‌های اداری به محدوده‌های شلوغ شهر می‌روند، وضعیت دشوارتری را سپری می‌کنند.

با این حال، بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد، کمبود جای پارک، بازار غیررسمی دیگری را در تهران داغ کرده و به نظر می‌رسد درآمد قابل‌توجهی برای صاحبان ناشناس این بازار به همراه دارد. تجارت‌نیوز در این گزارش بازار غیررسمی اجاره جای پارک در خیابان‌های شلوغ تهران را بررسی کرده و درآمد گردانندگان این بازار را واکاوی می‌کند.

۳۰۰ هزار تومان برای یک ساعت توقف خودرو در خیابان

کمبود جای پارک در خیابان‌های شلوغ پایتخت، پای دلالی و قیمت‌گذاری برای فضا‌های خالی را به خیابان‌ها باز کرده است. در این میان، عده‌ای برای فضای حاشیه خیابان و کوچه، قیمت تعیین می‌کنند و از خودرو‌هایی که در این محدوده‌ها توقف می‌کنند پول می‌گیرند.

بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد، قیمت جای پارک ثابت نیست و بسته به محله، ساعت مراجعه و میزان شلوغی خیابان تغییر می‌کند؛ نرخ‌ها از حدود ۷۵ هزار تومان در ساعت شروع می‌شود و در برخی محدوده‌ها به ۲۰۰ هزار تومان می‌رسد؛ در ساعات اوج شلوغی یا ابتدای ساعت کار ادارات، حتی قیمت جای پارک از حدود ۳۰۰ هزار تومان هم فراتر می‌رود.

این بازار در محدوده‌های پرتردد و اداری تهران خود را بیشتر نشان می‌دهد؛ خیابان‌هایی مانند ولیعصر، میرزای شیرازی، قائم‌مقام فراهانی و کوچه‌های اطراف آنها، همچنین مرز محدوده طرح ترافیک که در طول روز محل رفت‌وآمد تعداد زیادی از کارمندان، مراجعه‌کنندگان ادارات، مطب‌ها، ساختمان‌های پزشکان، بیمارستان‌ها، رستوران‌ها و مراکز تجاری هستند. در چنین محدوده‌هایی، کمبود جای پارک باعث شده حاشیه خیابان و کوچه به محل درآمدزایی عده‌ای تبدیل شود.

این دکان معمولا از صبح زود، حدود ساعت هفت صبح، باز می‌شود. افرادی که در نقاط پرتردد مستقر می‌شوند، تا حدود ساعت هفت شب و همزمان با پایان ساعت کاری ادارات، به فعالیت خود ادامه می‌دهند. پنجشنبه و جمعه، اما به دلیل تعطیلی بخش زیادی از مراکز اداری و کاهش رفت‌وآمد، خبری از رونق روز‌های کاری نیست.

درآمد روزانه ۲ و درآمد ماهانه ۴۰ میلیون تومانی، تنها از یک جای پارک!

با در نظر گرفتن فعالیت یک جای پارک از ساعت هفت صبح تا هفت شب در روز‌های شنبه تا چهارشنبه، می‌توان درآمد روزانه این بازار را تا حدودی برآورد کرد. بر اساس محاسبات تجارت‌نیوز، در یک سناریوی متعارف، دو ساعت از این بازه در ساعات اوج با نرخ ساعتی ۳۰۰ هزار تومان محاسبه می‌شود که ۶۰۰ هزار تومان درآمد به همراه دارد.

چهار ساعت دیگر با نرخ ساعتی ۲۰۰ هزار تومان، حدود ۸۰۰ هزار تومان درآمد ایجاد می‌کند و ۶ ساعت باقی‌مانده نیز با نرخ ۷۵ هزار تومان (طبق برآورد‌های میدانی) برابر با ۴۵۰ هزار تومان درآمد خواهد داشت. بر این اساس، درآمد یک جای پارک در یک روز کاری به حدود یک میلیون و ۸۵۰ هزار تومان می‌رسد. با احتساب حدود ۲۲ روز کاری در ماه، درآمد ماهانه یک جای پارک در این سناریو حدود ۴۰ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان خواهد بود.

با این حال، این رقم مربوط به تنها یک جای پارک است. با فرض اینکه یک فرد یا گروه ۱۰ جای پارک را در یک محدوده تحت کنترل داشته باشد، درآمد روزانه به حدود ۱۸ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان و درآمد ماهانه به حدود ۴۰۷ میلیون تومان می‌رسد.

البته باید اذعان داشت که این برآورد بر اساس نرخ‌های ساعتی و فرض میزان مشخصی از تقاضاست و هر فرد یا شبکه درآمد متفاوتی از این محل دارد؛ با این حال، همین محاسبه نشان می‌دهد که جای پارک در خیابان‌های پرتردد تهران برای برخی افراد به یک منبع درآمد جدی تبدیل شده است.

جای پارک عمومی در اختیار دلالان!

با این حال، باید توجه داشت که جای پارک در خیابان متعلق به شخص خاص یا تحت مالکیت فردی نیست؛ حاشیه خیابان و فضای عمومی معبر، جای پارکی نیست که فرد بتواند آن را به نام خود سند بزند و به شهروندان اجاره بدهد، اما در برخی خیابان‌های پرتردد، عملا چنین اتفاقی رخ می‌دهد.

عده‌ای از صبح زود تا پایان ساعت کاری، کوچه یا بخشی از خیابان را در اختیار خود می‌گیرند و برای جای پارک خودرو‌ها پول دریافت می‌کنند. در بعضی محدوده‌ها نیز روایت شهروندان از شکل‌گیری شبکه‌ها و باند‌هایی حکایت دارد که هر گروه، بخش مشخصی از کوچه‌ها را محدوده فعالیت خود می‌داند؛ به‌عبارتی، جای پارک عمومی در عمل به محدوده درآمدی افراد تبدیل شده است.

این اتفاق در محدوده‌هایی مانند قائم‌مقام فراهانی و خیابان‌های اطراف آن، که تعداد زیادی ساختمان اداری، مطب و مرکز درمانی در آنها قرار دارد، برای مراجعه‌کنندگان بیشتر قابل مشاهده است. افرادی که برای کار اداری، مراجعه پزشکی یا همراهی بیمار وارد این محدوده‌ها می‌شوند، اگر نتوانند جای پارک پیدا کنند، گاهی با فردی مواجه می‌شوند که برای فضایی در حاشیه خیابان از او پول درخواست می‌کند و بدون دریافت وجه اجازه پارک خودرو را به شهروندان نمی‌دهد.

قرارداد با رستوران‌ها برای تصاحب جای پارک!

یک سود دیگر این بازار، همکاری سودجویان و دلالان با رستوران‌ها و واحد‌های تجاری است. در برخی نقاط، افرادی مقابل رستوران مستقر می‌شوند و با هماهنگی یا قرارداد غیرمکتوب با رستوران، فضای مقابل آن را عملا در اختیار خود می‌گیرند.

آنها گاهی لباس پارکبانی هم می‌پوشند، جلوی محل توقف می‌ایستند و با قرار دادن موانع، مخروط، صندلی یا وسایل دیگر، اجازه نمی‌دهند خودرو‌های عادی در فضای مقابل رستوران توقف کنند. به این ترتیب، فضایی که متعلق به استفاده عمومی و مشاع است، در عمل به فضای اختصاصی یک کسب‌وکار و محلی برای دلالی تبدیل می‌شود.

در چنین شرایطی، اگر راننده‌ای بدون هماهنگی در این محدوده پارک کند، ممکن است با ممانعت پارکبان مواجه و برای پارک خودرو از او پول مطالبه شود. حتی در برخی موارد، شهروندان از برخورد‌های تند، تهدید، ایجاد مزاحمت و آسیب‌زدن به خودرو در صورت پرداخت نکردن پول خبر می‌دهند؛ به عبارتی شهروندی که در فضای عمومی شهر پارک کرده، با فردی مواجه می‌شود که خود را مالک بخشی از خیابان می‌داند.

این موضوع مقابل بیمارستان‌ها و مراکز درمانی حساس‌تر است. فردی که برای درمان یا همراهی بیمار به بیمارستان مراجعه کرده، معمولا امکان جست‌وجوی طولانی برای پیدا کردن جای پارک ندارد و همین مساله قدرت بیشتری به کسانی می‌دهد که فضای اطراف بیمارستان را در اختیار گرفته‌اند.

کمبود جای پارک، بازار جدیدی را به راه انداخت

به‌نظر می‌رسد، بازار غیررسمی جای پارک در تهران حاصل شکاف ایجاد شده میان عرضه و تقاضاست؛ از یک سو، تعداد خودرو‌ها و حجم مراجعه به مناطق اداری و درمانی بالاست و از سوی دیگر، ظرفیت پارک خودرو در این محدوده‌ها پاسخگوی تقاضا نیست. در نتیجه، کمبود فضای مناسب برای پارک خودرو باعث شده تا عده‌ای به‌دنبال درآمد از این محل باشند.

در این بازار، هرچه خیابان شلوغ‌تر باشد، ارزش جای پارک هم بیشتر می‌شود. ساعات ورود کارمندان، زمان فعالیت ادارات، ساعت مراجعه به بیمارستان‌ها و حتی زمان فعالیت مدارس می‌تواند نرخ جای پارک را جابه‌جا کند. به همین دلیل، قیمت یک فضای پارک در طول یک روز ثابت نیست و در ساعت‌های اوج تردد تا چند برابر ساعات خلوت افزایش پیدا می‌کند.

در سوی دیگر، رستوران‌ها و برخی کسب‌وکار‌ها نیز با اختصاص دادن فضای مقابل محل فعالیت خود، به این بازار دامن می‌زنند؛ این در حالی است که این فضا باید در اخیتار عموم باشد، اما رستوران‌‍ها با گذاشتن مانع، پارکبان یا دریافت پول، آن را فضای اختصاصی خود تبدیل کرده‌اند.

به این ترتیب، جای پارک که باید فضایی برای استفاده عموم باشد، حالا برای خود نیز بازار دست‌وپا کرده است؛ در حالی که هیچ سندی برای مالکیت این فضا‌ها وجود ندارد و دریافت اجاره از آنها نیز امکان‌پذیر نیست. اینجاست که حای خالی شهرداری تهران در مدیریت شهری بیش از پیش خودنمایی می‌کند!