همتی: آمریکا می خواست با ایجاد ابرتورم به مردم فشار بیاورد اما ما جلوی آن را گرفتیم! /دستمان از دلار پُر است

عبدالنصر همتی، رییس کل بانک مرکزی در گفت‌وگوی ویژه خبری درباره اقدامات بانک مرکزیدر حزه پولی و ارزی اظهار کرد: کنترل تورم و تأمین ارز برای نیاز‌های اساسی دو راهبرد اصلی بانک مرکزی بوده است.

رئیس‌کل بانک مرکزی گفت: کنترل تورم و تأمین ارز مورد نیاز برای کالا‌های اساسی، دارو، معیشت مردم و مواد اولیه واحد‌های تولیدی، دو راهبرد اصلی بانک مرکزی در ماه‌های اخیر بوده است.

همتی با اشاره به اقدامات این بانک در شش ماه نخست سال اظهار کرد: بخشی از سیاست‌هایی که اکنون در حال اجراست، از یکی دو ماه پیش از آغاز سال شروع شده بود، اما عمده اقدامات بانک مرکزی در این مدت بر دو هدف اساسی متمرکز بوده است.

وی افزود: نخستین هدف، کنترل تورم به‌عنوان یکی از مهم‌ترین وظایف بانک مرکزی بوده است. طی دوره گذشته، به دلیل رشد نقدینگی، وقوع دو جنگ پیاپی و فشار‌هایی که در نتیجه این شرایط به متغیر‌های پولی وارد شد، رشد نقدینگی شتاب بیشتری گرفت و ضرورت داشت بانک مرکزی برای مهار آثار تورمی آن اقدام کند.

رئیس‌کل بانک مرکزی ادامه داد: دومین اولویت ما این بود که در شرایط خاص و با وجود فشار‌های موجود، تأمین ارز مورد نیاز کالا‌های اساسی، دارو، نیاز‌های معیشتی مردم و همچنین مواد اولیه کارخانه‌ها و واحد‌های تولیدی با اختلال مواجه نشود.

همتی تصریح کرد: این دو محور، یعنی کنترل تورم و تأمین نیاز‌های اساسی و تولید، راهبرد اصلی بانک مرکزی در ماه‌های گذشته بوده و بخشی از اقداماتی که در این زمینه انجام شده، خوشبختانه به نتیجه رسیده است.

وی با تأکید بر اهمیت تحولات تورمی گفت: پیش از ورود به مباحث مربوط به بازار ارز و عملکرد ارزی بانک مرکزی، لازم است ابتدا درباره روند تورم و نتایج سیاست‌های اتخاذشده در این بخش توضیح داده شود.

رئیس‌کل بانک مرکزی گفت: رشد ماهانه نقدینگی در شهریورماه به ۱.۳ درصد رسیده و روند رشد نقطه‌به‌نقطه نقدینگی نیز از اوج خود فاصله گرفته و به ۵۱ درصد کاهش یافته است.

همتی با اشاره به اقدامات این بانک برای کنترل رشد نقدینگی اظهار کرد: در ماه‌های گذشته تلاش کردیم کنترل‌های لازم را بر روند نقدینگی اعمال کنیم. آنچه اتفاق افتاده، به اعتقاد من یکی از تحولات مهم اقتصادی کشور است.

وی افزود: من به هیچ عنوان نمی‌گویم که تورم در کشور پایین است، بلکه بحث این است که با توجه به شرایطی که وجود داشت، انتظار شکل‌گیری تورم‌های بسیار سنگین‌تری می‌رفت. یکی از اهداف فشار‌های آمریکا نیز ایجاد همین وضعیت در اقتصاد ایران بود؛ موضوعی که رئیس‌جمهور آمریکا و وزیر خزانه‌داری این کشور نیز بار‌ها درباره آن صحبت کرده‌اند.

همتی با اشاره به روند رشد نقدینگی در ماه‌های اخیر گفت: بررسی نمودار رشد ماهانه نقدینگی نشان می‌دهد این متغیر در ماه‌های اخیر وارد مسیر کاهشی شده است. رشد ماهانه نقدینگی در شهریورماه به ۱.۳ درصد رسیده که از نظر کنترل شتاب نقدینگی رقم قابل توجهی محسوب می‌شود.

رئیس‌کل بانک مرکزی ادامه داد: اگر رشد نقدینگی را به‌صورت نقطه‌به‌نقطه بررسی کنیم نیز روند شش‌ماهه نخست امسال نشان می‌دهد که این متغیر به‌تدریج از نقطه اوج خود فاصله گرفته و اکنون به حدود ۵۱ درصد رسیده است.

کاهش تورم به معنای توقف گرانی نیست

وی با بیان اینکه بانک مرکزی برای کنترل بیشتر نقدینگی هدف‌گذاری مشخصی انجام داده است، تصریح کرد: تلاش می‌کنیم در ماه‌های آینده این روند با شدت بیشتری کنترل شود، زیرا طبیعی است که مهار رشد نقدینگی آثار خود را به تدریج در نرخ تورم نشان خواهد داد.

همتی با تأکید بر اینکه نقدینگی تنها عامل ایجاد تورم نیست، گفت: تورم دلایل مختلفی دارد و هم از ناحیه عرضه و هم از سمت تقاضا می‌تواند شکل بگیرد، اما در ماه‌های گذشته به دلیل التهابات اقتصادی و افزایش نقدینگی، تقاضا نیز افزایش یافته و فشار قابل توجهی از این ناحیه بر سطح عمومی قیمت‌ها وارد شده بود.

رئیس‌کل بانک مرکزی افزود: با اقدامات انجام‌شده، روند تورم ماهانه نیز کاهش یافته است. بررسی آمار سه ماه اخیر یعنی تیر، مرداد و شهریور نشان می‌دهد تورم ماهانه در این دوره تقریباً به نصف سه ماه قبل رسیده است.

وی خاطرنشان کرد: کاهش تورم ماهانه موجب شده روند افزایشی تورم نقطه‌به‌نقطه متوقف شود و این شاخص نیز به سمت کاهش حرکت کند؛ بنابراین آثار کنترل رشد نقدینگی به‌تدریج در شاخص‌های تورمی قابل مشاهده است.

رئیس‌کل بانک مرکزی گفت: کاهش نرخ تورم به معنای توقف افزایش قیمت‌ها نیست، بلکه نشان می‌دهد شتاب گرانی کاهش یافته و سیاست بانک مرکزی جلوگیری از ورود اقتصاد به سطوح بالاتر تورمی است.

همتی با اشاره به آثار رشد نقدینگی بر سطح تقاضا اظهار کرد: به دلیل التهابات اقتصادی و افزایش نقدینگی، میزان تقاضا در اقتصاد افزایش یافته و فشار تقاضا بالا رفته بود، اما با اقداماتی که انجام شد، روند تورم ماهانه کاهش پیدا کرد.

وی افزود: بررسی آمار سه ماه تیر، مرداد و شهریور نشان می‌دهد تورم ماهانه در این سه ماه تقریباً به نصف سه ماه قبل کاهش یافته است.

رئیس‌کل بانک مرکزی با تأکید بر اینکه کاهش تورم نباید به معنای کاهش سطح قیمت‌ها تلقی شود، گفت: وقتی نرخ تورم کاهش پیدا می‌کند، معنای آن این نیست که گرانی متوقف شده یا قیمت‌ها کاهش یافته است؛ بلکه شتاب افزایش قیمت‌ها کمتر شده و هدف ما این است که اجازه ندهیم اقتصاد وارد تورم‌های بالاتر شود.

همتی در ادامه با اشاره به فشار‌های اقتصادی علیه ایران اظهار کرد: کشور در شرایط جنگ اقتصادی قرار دارد و با یک قدرت بزرگ اقتصادی مواجه است. مقامات آمریکایی نیز بار‌ها درباره اعمال فشار بر اقتصاد ایران صحبت کرده‌اند و تصور آنها این بوده که می‌توانند در مدت کوتاهی اقتصاد کشور را به سمت فروپاشی ببرند.

وی با اشاره به اظهارات اخیر مقامات آمریکایی درباره تشدید فشار‌های اقتصادی افزود: آنها حدود ۱۰ روز قبل نیز اعلام کردند که می‌خواهند طی دو هفته ایران را از نظر اقتصادی با فروپاشی مواجه کنند، اما همان‌طور که در سایر عرصه‌ها به اهداف خود نرسیدند، در خط مقدم جنگ اقتصادی نیز به نتیجه مورد نظر خود نخواهند رسید.

رئیس‌کل بانک مرکزی تأکید کرد: مردم اطمینان داشته باشند که بانک مرکزی برای شرایط مختلف برنامه دارد. ما مشکلات و فشار‌هایی را که مردم در زندگی روزمره خود لمس می‌کنند، می‌دانیم و درک می‌کنیم؛ فشار‌ها سنگین است، اما به این معنا نیست که در برابر این شرایط بدون برنامه عمل می‌کنیم.

همتی ادامه داد: بانک مرکزی برای سناریو‌های مختلفی که ممکن است علیه اقتصاد کشور به کار گرفته شود، برنامه و واکنش متناسب طراحی کرده است و متناسب با شرایط، سیاست‌های لازم را اجرا خواهد کرد.

وی گفت: شش ماه از ابتدای سال گذشته و فشار‌های اقتصادی نیز طی ماه‌های اخیر جدی‌تر شده است، اما کشور همچنان ایستاده و تأمین نیاز‌های معیشتی مردم، دارو و سایر کالا‌های ضروری با قدرت ادامه دارد.
همتی گفت: مردم مطمئن باشند که دستمان از ارز پر است و تا زمانیکه بازار به ثبات برسد، در بازار مداخله می‌کنیم.

رئیس‌کل بانک مرکزی افزود: در کنار اقداماتی که برای کنترل تورم انجام می‌دهیم، سایر حوزه‌های اقتصادی نیز باید ساماندهی شوند. کنترل تورم در صدر اهداف بانک مرکزی قرار دارد، اما در کنار آن موضوعاتی مانند تأمین نیاز‌های اساسی و مدیریت بازار ارز نیز از اولویت‌های جدی بانک مرکزی است.

رئیس‌کل بانک مرکزی گفت: هدف فعلی بانک مرکزی بازگرداندن تورم به میانگین بلندمدت است و در این مسیر، کنترل رشد نقدینگی و اصلاح بانک‌های ناتراز با جدیت دنبال می‌شود؛ بانک‌هایی که امکان اصلاح آنها وجود نداشته باشد، از فعالیت بانکی خارج خواهند شد.

عبدالناصر همتی در پاسخ به پرسشی درباره زمان رسیدن تورم به یک سطح پایدار اظهار کرد: با توجه به روندی که در ماه‌های اخیر مشاهده می‌شود، نرخ تورم اکنون به میانگین بلندمدت خود نزدیک شده است.
وی افزود: اقتصاد کشور طی سال‌های گذشته در محدوده میانگین بلندمدت تورم قرار داشت، اما شوک‌هایی که به‌ویژه با آغاز جنگ ایجاد شد، باعث شد نرخ تورم از این میانگین فاصله بگیرد. تلاش فعلی بانک مرکزی این است که ابتدا تورم را به محدوده میانگین میان‌مدت و بلندمدت بازگرداند و سپس به‌تدریج روند کاهش آن را ادامه دهد.

رئیس‌کل بانک مرکزی گفت: بانک مرکزی ابزار‌های مختلف سیاست پولی در اختیار دارد و تلاش می‌کنیم از طریق آنها رشد نقدینگی را بیش از پیش کنترل کنیم.

بانک‌های ناتراز اصلاح نشوند از فعالیت بانکی خارج می‌شوند

همتی یکی از عوامل مهم رشد نقدینگی را عملکرد شبکه بانکی دانست و اظهار کرد: خلق نقدینگی توسط بانک‌ها یکی از مسائل مهمی است که بانک مرکزی به‌طور جدی در برابر آن ایستاده و برخورد با بانک‌های ناتراز در همین چارچوب دنبال می‌شود.

وی افزود: بانک‌های ناتراز با سرعت به سمت اصلاح ساختار هدایت می‌شوند. همان‌طور که پیش از این نیز اعلام کرده‌ام، هر بانکی که امکان اصلاح آن وجود داشته باشد، اصلاح خواهد شد، اما اگر بانکی قابلیت اصلاح نداشته باشد، حتماً از صحنه فعالیت بانکی خارج می‌شود.

رئیس‌کل بانک مرکزی تأکید کرد: این سیاست در ماه‌های آینده نیز با جدیت ادامه خواهد یافت تا فشار ناشی از ناترازی بانک‌ها بر پایه پولی و نقدینگی کاهش پیدا کند.

همتی ادامه داد: اگر بتوانیم فشار ناشی از بانک‌های ناتراز بر پایه پولی را مهار کنیم، در کنار استفاده از سایر ابزار‌های سیاست پولی، امکان کنترل بهتر نقدینگی فراهم می‌شود و امیدواریم نتایج این اقدامات به‌تدریج در روند تورم نیز مشاهده شود.

وی در عین حال از ارائه زمان مشخص یا عدد قطعی برای رسیدن تورم به یک سطح معین خودداری کرد و تأکید کرد که در مرحله نخست، هدف بانک مرکزی بازگرداندن تورم به میانگین بلندمدت و سپس کاهش تدریجی آن از طریق کنترل نقدینگی است.

افزایش انتظارات تورمی عامل مهم جهش تقاضا در بازار ارز بود

رئیس‌کل بانک مرکزی با بیان اینکه جنگ اقتصادی آمریکا علیه ایران همچنان ادامه دارد، گفت: افزایش فشار‌های روانی و تشدید انتظارات تورمی در هفته‌های اخیر، تقاضا برای دارایی‌هایی مانند ارز را افزایش داد و یکی از عوامل شکل‌گیری التهاب اخیر در بازار ارز بود.

همتی با اشاره به شرایط اقتصادی کشور اظهار کرد: جنگ با آمریکا پایان نیافته و اظهارات مقامات اقتصادی این کشور، به‌ویژه وزیر خزانه‌داری آمریکا، نشان می‌دهد که تمرکز آنها به‌طور جدی بر جنگ اقتصادی قرار گرفته است.

وی افزود: مقامات آمریکایی بار‌ها مدعی شده‌اند که منابع ارزی یا درآمد‌های ایران رو به پایان است، اما با گذشت زمان مشاهده می‌کنند که این اتفاق رخ نداده است. در نتیجه تلاش می‌کنند از طریق فشار روانی، تبلیغات و همچنین استفاده از ظرفیت کشور‌های منطقه، فشار بیشتری بر اقتصاد ایران وارد کنند.

رئیس‌کل بانک مرکزی تأکید کرد: به مردم اطمینان می‌دهم که اقتصاد ایران با این فشار‌ها نمی‌شکند. فشار اقتصادی وجود دارد، اما بانک مرکزی برای شرایط مختلف برنامه و ابزار واکنش دارد.

همتی در پاسخ به این پرسش که اگر کشور از منابع کافی ارزی برخوردار است، علت جهش‌های اخیر نرخ ارز چیست، گفت: از چند هفته قبل، مقامات آمریکایی به‌صورت علنی از تشدید فشار اقتصادی علیه ایران سخن گفتند و این فضاسازی به افزایش انتظارات منفی و تورمی در داخل کشور منجر شد.

وی ادامه داد: زمانی که انتظارات تورمی افزایش پیدا می‌کند، بخشی از مردم و فعالان اقتصادی به سمت دارایی‌هایی حرکت می‌کنند که بتوانند از طریق آنها ارزش دارایی خود را در برابر تورم یا کاهش احتمالی ارزش پول حفظ کنند. ارز نیز یکی از این دارایی‌هاست و افزایش تقاضا در این بخش، فشار بیشتری بر بازار وارد می‌کند.

رئیس‌کل بانک مرکزی افزود: نگرانی درباره افزایش تورم یا کاهش احتمالی درآمد‌های ارزی کشور نیز به این انتظارات دامن زد و موجب شد تقاضا در بازار ارز افزایش پیدا کند؛ بنابراین بخشی از التهاب اخیر بازار، بیش از آنکه ناشی از اختلال در تأمین واقعی ارز برای کالا‌ها باشد، ناشی از افزایش تقاضای دارایی و انتظارات شکل‌گرفته در بازار بود.

همتی تصریح کرد: بانک مرکزی تأمین روزانه ارز مورد نیاز کالا‌ها و نیاز‌های واقعی اقتصاد را ادامه داده است، اما التهابی که در بازار شکل گرفت، نرخ ارز را به سطوح فعلی رساند.

وی با تأکید بر اینکه بانک مرکزی برای چنین شرایطی از قبل برنامه‌ریزی کرده بود، گفت: برای سناریو‌های مختلف، «تابع واکنش» در بانک مرکزی طراحی شده است و به محض شکل‌گیری این شرایط، برنامه مدیریت بازار ارز به اجرا درآمد.

رئیس‌کل بانک مرکزی افزود: در همین چارچوب، بانک مرکزی بلافاصله وارد عمل شد و برنامه‌هایی برای مدیریت تقاضا و تأمین ارز در بازار در دستور کار قرار گرفت.

از ابتدای سال نزدیک ۲۵ میلیارد دلار ارز تأمین کرده‌ایم

رئیس‌کل بانک مرکزی گفت: از ابتدای سال تا نیمه مهرماه، حدود ۲۴.۹ میلیارد دلار ارز برای واردات و نیاز‌های کشور تأمین شده است.

عبدالناصر همتی با اشاره به عملکرد ارزی بانک مرکزی اظهار کرد: از ابتدای سال تاکنون، یعنی تا حدود نیمه مهرماه، نزدیک به ۲۵ میلیارد دلار تأمین ارز انجام شده است. این رقم به معنای تأمین منابع لازم برای واردات کالا و نیاز‌های کشور است.

وی افزود: در مدت مشابه سال گذشته، مجموع تأمین ارز حدود ۲۸ میلیارد دلار بوده و بر این اساس، میزان تأمین ارز در سال جاری نسبت به مدت مشابه حدود ۱۲ درصد کاهش داشته است.

رئیس‌کل بانک مرکزی تأکید کرد: بخش اصلی این کاهش مربوط به حوزه صنعت بوده و در بخش کالا‌های اساسی و دارو نه‌تنها کاهش معناداری اتفاق نیفتاده، بلکه در برخی حوزه‌ها تأمین ارز افزایش نیز داشته است.

همتی گفت: در تأمین ارز کالا‌های اساسی کاهش نداشته‌ایم و در حوزه دارو نیز میزان تأمین ارز نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۳۰ درصد افزایش یافته است.

وی ادامه داد: با توجه به شرایط خاص کشور، هدف‌گذاری بانک مرکزی این بوده که اجازه ندهد تأمین کالا‌های اساسی، دارو و نیاز‌های ضروری مردم با اختلال مواجه شود.

رئیس‌کل بانک مرکزی افزود: در شرایطی که دشمنان تلاش می‌کنند فشار اقتصادی به نقاط حساس معیشتی کشور منتقل شود، سیاست بانک مرکزی این است که اجازه ندهد تأمین نیاز‌های اصلی مردم و کالا‌های ضروری دچار مشکل شود.

جهش ارز ناشی از کمبود منابع نبود؛ بانک مرکزی در نقطه مناسب وارد بازار شد

رئیس‌کل بانک مرکزی گفت: افزایش اخیر نرخ ارز ناشی از کمبود منابع ارزی نبود و بانک مرکزی با در اختیار داشتن ارز کافی، سیاست مداخله و مدیریت بازار را در نقطه‌ای که امکان مهار شتاب افزایش قیمت وجود داشت آغاز کرده است.

عبدالناصر همتی با اشاره به پرسش‌هایی درباره علت افزایش نرخ ارز اظهار کرد: برخی می‌پرسند اگر بانک مرکزی به اندازه کافی منابع ارزی در اختیار دارد، چرا قیمت ارز جهش کرده است. پاسخ این است که افزایش اخیر قیمت ارز ناشی از نبود ارز نبود، بلکه بخش قابل توجهی از آن تحت تأثیر انتظارات و فضای روانی ایجادشده در بازار شکل گرفت.

وی افزود: زمانی که انتظارات تورمی و منفی به بازار القا می‌شود، تقاضای سرمایه‌ای برای ارز افزایش می‌یابد و حتی ممکن است خروج سرمایه نیز تشدید شود. در چنین شرایطی وظیفه بانک مرکزی این است که با سازوکار مدیریت بازار و حضور در حاشیه بازار، اجازه ندهد این انتظارات به افزایش مستمر و شتابان قیمت‌ها منجر شود.

رئیس‌کل بانک مرکزی تصریح کرد: تجربه نیز نشان داده است که مداخله بانک مرکزی در بازار ارز زمانی مؤثر است که در نقطه مناسب انجام شود. مسئله فقط ورود به بازار نیست، بلکه زمان و سطحی که بانک مرکزی در آن مداخله می‌کند اهمیت زیادی دارد و این موضوع کاملاً فنی است.

همتی ادامه داد: بانک مرکزی تلاش کرده در زمانی وارد بازار شود که بتواند جلوی شتاب افزایش نرخ ارز را بگیرد. امیدواریم این سیاست نتیجه‌بخش باشد و بتواند آرامش بیشتری به بازار بازگرداند.

وی با تأکید بر کفایت منابع ارزی بانک مرکزی گفت: مردم اطمینان داشته باشند که ارز کافی برای عرضه و فروش در اختیار داریم و این سیاست را ادامه خواهیم داد. من نسبت به اثرگذاری این روش در مدیریت بازار امیدوار هستم.

رئیس‌کل بانک مرکزی در عین حال تأکید کرد: طرف مقابل نیز بیکار ننشسته و از تاکتیک‌های مختلف از جمله فشار اقتصادی، جنگ روانی، تبلیغات و فعالیت شبکه‌های مختلف استفاده می‌کند تا انتظارات را در اقتصاد ایران تحت تأثیر قرار دهد.

همتی افزود: در چنین شرایطی لازم است مجموعه دستگاه‌های کشور در برابر جنگ اقتصادی هماهنگ عمل کنند. البته بانک مرکزی نیز وظیفه دارد درباره سیاست‌های خود به مردم توضیح دهد و شفاف کند که برای مدیریت بازار چه اقداماتی انجام می‌دهد.

وی خاطرنشان کرد: مردم بدانند بانک مرکزی تحولات بازار ارز را به‌صورت مستمر رصد و مدیریت می‌کند و هدف این است که اجازه داده نشود فشار‌های خارجی و عملیات روانی به اهداف مورد نظر خود در اقتصاد ایران برسد.

رئیس‌کل بانک مرکزی گفت: روش صحیح مداخله در بازار ارز این است که عرضه ارز در حاشیه بازار انجام شود تا ضمن جلوگیری از ایجاد رانت، امکان هدایت نرخ به سمت سطوح پایین‌تر و بازگرداندن ثبات به بازار فراهم شود.

عبدالناصر همتی با اشاره به انتقاد‌هایی درباره نزدیک شدن نرخ عرضه ارز بانک مرکزی به قیمت بازار اظهار کرد: این برداشت که نزدیک کردن نرخ عرضه به بازار باعث افزایش دوباره قیمت ارز می‌شود، درست نیست. نرخ اسکناس در سامانه و بازار به یکدیگر نزدیک شده، اما هدف بانک مرکزی این بوده که پس از ورود به بازار، نرخ را به سمت پایین هدایت کند.

وی افزود: روش درست مداخله ارزی این است که بانک مرکزی در حاشیه بازار عرضه انجام دهد، جلوی ایجاد رانت را بگیرد و سپس از طریق افزایش عرضه و مدیریت بازار، نرخ را به سمت پایین حرکت دهد.

مداخله ارزی باید در حاشیه بازار باشد تا رانت ایجاد نشود

رئیس‌کل بانک مرکزی با اشاره به تجربه خود در مدیریت بازار ارز گفت: من این روش را در سه دوره تجربه کرده‌ام و از اجرای آن نتیجه گرفته‌ام؛ بنابراین مداخله در حاشیه بازار بر مبنای تجربه و سازوکار‌های فنی انجام می‌شود.

همتی با انتقاد از عرضه ارز با نرخ‌های بسیار پایین‌تر از بازار اظهار کرد: وقتی مداخله با نرخی بسیار پایین‌تر از قیمت واقعی بازار و به شکل غیرشفاف انجام شود، این سؤال مطرح می‌شود که ارز به دست چه کسی می‌رسد و چه میزان از آن می‌تواند زمینه ایجاد رانت را فراهم کند.

وی ادامه داد: در سازوکار فعلی، فرآیند خرید ارز شفاف است. متقاضی با کارت ملی مراجعه می‌کند، پرداخت او مشخص است، منشأ پول قابل بررسی است و امکان رصد مسائل مرتبط با پولشویی نیز وجود دارد؛ بنابراین خرید و فروش ارز در یک چارچوب شفاف و منظم انجام می‌شود.

رئیس‌کل بانک مرکزی تأکید کرد: مشکلی برای فروش ارز نداریم و عرضه انجام خواهد شد. اگر بانک مرکزی ارز در اختیار نداشت، طبیعتاً امکان فروش نیز وجود نداشت؛ اما منابع لازم وجود دارد و از آنها برای مدیریت بازار استفاده می‌کنیم.

همتی گفت: نرخ ارز مستقیماً بر زندگی مردم اثر می‌گذارد و وظیفه رئیس‌کل بانک مرکزی این است که برای ایجاد ثبات در این بازار اقدام کند. به همین دلیل بانک مرکزی نمی‌تواند نسبت به نوسانات شدید نرخ ارز بی‌تفاوت باشد.

وی با اشاره به انتقاد‌هایی که نسبت به روش مداخله بانک مرکزی مطرح می‌شود، افزود: طبیعی است که درباره شیوه سیاستگذاری ارزی دیدگاه‌های متفاوتی وجود داشته باشد و نقد نیز مطرح شود، اما مسئولیت تصمیم‌گیری در شرایط فعلی بر عهده بانک مرکزی است و ما بر اساس ارزیابی‌های فنی و تجربه موجود عمل می‌کنیم.

رئیس‌کل بانک مرکزی تأکید کرد: من در شرایط فعلی به‌عنوان یک مقام سیاسی صحبت نمی‌کنم، بلکه مسئولیت ریاست بانک مرکزی را برعهده دارم و این مسئولیت را برای خدمت به کشور پذیرفته‌ام. بانک مرکزی اکنون در خط مقدم جنگ اقتصادی قرار دارد و تمام تمرکز مسئولان این بانک باید بر مدیریت این شرایط و مقابله با فشار‌های اقتصادی باشد.

رئیس‌کل بانک مرکزی گفت: بانک مرکزی تا هر زمانی که برای مدیریت بازار ارز ضرورت داشته باشد، به مداخله ادامه خواهد داد و کشور با کمبود منابع ارزی مواجه نیست.

عبدالناصر همتی با اشاره به سیاست جدید بانک مرکزی در بازار ارز اظهار کرد: افزایش اخیر نرخ ارز ناشی از کمبود منابع ارزی نبود، بلکه افزایش انتظارات تورمی و القای نگرانی نسبت به آینده اقتصاد، تقاضا در بازار را افزایش داد.

وی افزود: در چنین شرایطی، بانک مرکزی نمی‌تواند نسبت به تحولات بازار بی‌تفاوت باشد. سیاست مدیریت بازار ایجاب می‌کند که بانک مرکزی در حاشیه بازار وارد شود و با عرضه ارز، ضمن مهار شتاب افزایش قیمت، نرخ را به سمت پایین هدایت کند.

رئیس‌کل بانک مرکزی با تأکید بر اینکه زمان و نقطه ورود بانک مرکزی به بازار اهمیت زیادی دارد، گفت: این موضوع یک بحث فنی است و باید مداخله زمانی انجام شود که بتواند جلوی شتاب افزایش نرخ ارز را بگیرد.

همتی اظهار کرد: امیدواریم سیاستی که در پیش گرفته‌ایم نتیجه بدهد. مردم مطمئن باشند که ارز کافی برای فروش داریم و این سیاست را ادامه خواهیم داد.

وی درباره مدت ادامه مداخله بانک مرکزی در بازار ارز گفت: این مداخله تا هر زمانی که احساس کنیم ضروری است ادامه پیدا خواهد کرد. بانک مرکزی برای شرایط مختلف «تابع واکنش» دارد و متناسب با تحولات بازار تصمیم خواهد گرفت.

۲۴ میلیارد دلار منابع بلوکه‌شده داریم؛ ذخایر ارزی کشور فقط این رقم نیست

رئیس‌کل بانک مرکزی تأکید کرد: کشور در تأمین منابع ارزی با مشکل مواجه نیست و این موضوع بسیار مهم است.

همتی در ادامه از وجود ۲۴ میلیارد دلار منابع ارزی بلوکه‌شده خبر داد و گفت: این ۲۴ میلیارد دلار یکی از موضوعات مطرح در مذاکرات بوده است. برخی تصور کرده‌اند که تمام منابع ارزی کشور همین میزان است، در حالی که چنین برداشتی درست نیست.

وی افزود: این ۲۴ میلیارد دلار فعلاً به‌عنوان بخشی از ذخایر ما باقی مانده و در کنار آن، ذخایر ارزی دیگری نیز در اختیار کشور قرار دارد.

رئیس‌کل بانک مرکزی با بیان اینکه جزئیات کامل ذخایر ارزی کشور منتشر نمی‌شود، اظهار کرد: ما در شرایط جنگ اقتصادی قرار داریم و همان‌طور که اطلاعات مربوط به توان موشکی، مهمات و سایر حوزه‌های راهبردی کشور در اختیار طرف مقابل قرار نمی‌گیرد، قرار نیست همه اطلاعات مربوط به ذخایر ارزی نیز منتشر شود.

همتی تأکید کرد: هر زمان که ضرورت داشته باشد، بانک مرکزی از ظرفیت‌ها و منابع ارزی خود برای مدیریت بازار استفاده خواهد کرد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: فشار‌های خارجی، جنگ روانی و تبلیغات برای افزایش انتظارات منفی در اقتصاد ایران ادامه دارد، اما بانک مرکزی وظیفه دارد بازار را مدیریت کند و اجازه ندهد این فشار‌ها به اهداف مورد نظر خود برسد.

رئیس‌کل بانک مرکزی در پاسخ به انتقاد‌هایی مبنی بر اینکه سیاست فروش ارز می‌تواند بیشتر به نفع افراد برخوردار تمام شود، گفت: وظیفه بانک مرکزی ایجاد ثبات اقتصادی است و نمی‌تواند در برابر جهش نرخ ارز و کاهش ارزش پول ملی صرفاً نظاره‌گر باشد.

کالابرگ ۴۲ میلیون نفر افزایش می‌یابد

همتی در پاسخ به این پرسش که آیا امکان خرید ارز برای افرادی که منابع مالی بیشتری در اختیار دارند، به حفظ ارزش دارایی آنها و افزایش فاصله طبقاتی منجر نمی‌شود، اظهار کرد: سقف تعیین‌شده برای خرید ارز به معنای آن نیست که همه متقاضیان الزاماً از سقف کامل استفاده می‌کنند و خرید‌های با مبالغ پایین‌تر نیز در بازار انجام می‌شود.

وی افزود: مسئله قدرت خرید اقشار کم‌درآمد نیز در سیاست‌های دولت مورد توجه قرار دارد. در کنار تلاش برای ایجاد ثبات اقتصادی، دولت برنامه‌هایی برای حمایت از قدرت خرید مردم، به‌ویژه اقشار پایین درآمدی، دنبال می‌کند.

رئیس‌کل بانک مرکزی با اشاره به برنامه کالابرگ گفت: یکی از اقدامات در حال نهایی‌شدن این است که کالابرگ حدود ۴۲ میلیون نفر از هموطنان حداقل ۵۰ درصد افزایش پیدا کند؛ بنابراین در کنار سیاست‌های تثبیت اقتصادی، اقدامات جبرانی برای حمایت از معیشت مردم نیز در حال اجراست.

همتی ادامه داد: باید توجه داشت که بانک مرکزی عامل شکل‌گیری فشار‌های ناشی از جنگ اقتصادی نیست، اما وظیفه دارد آثار این فشار‌ها را تا حد امکان کنترل کند. نمی‌توان انتظار داشت بانک مرکزی در برابر افزایش نرخ ارز بنشیند و اجازه دهد قیمت بدون مداخله تا هر سطحی افزایش پیدا کند.

وی افزود: بانک مرکزی ابزار‌هایی در اختیار دارد و متناسب با شرایط از این ابزار‌ها استفاده می‌کند. البته اگر در فرآیند اجرای سیاست‌ها زمینه‌ای برای کسب سود غیرمتعارف یا رانت ایجاد شود، باید تلاش کنیم آن را نیز به حداقل برسانیم.

رئیس‌کل بانک مرکزی با مقایسه شرایط فعلی با برخی دوره‌های گذشته گفت: در مقاطعی فاصله قابل توجهی میان نرخ رسمی عرضه ارز و قیمت بازار وجود داشت، اما انتقاد‌ها نسبت به آن بسیار کمتر بود.

وی افزود: در سیاست فعلی، مداخله در حاشیه بازار انجام می‌شود و فاصله قیمتی به اندازه‌ای نیست که انگیزه بسیار بالایی برای استفاده رانتی از ارز ایجاد کند.

همتی توضیح داد: متقاضی برای خرید ارز باید اطلاعات هویتی، کد ملی، حساب بانکی و منشأ پول خود را ارائه کند و فرآیند خرید قابل رصد است؛ بنابراین فرد برای یک اختلاف محدود قیمتی باید اطلاعات مالی خود را در اختیار سیستم قرار دهد و این موضوع خود می‌تواند از شکل‌گیری تقاضا‌های غیرواقعی جلوگیری کند.

وی همچنین تأکید کرد که خرید ارز الزاماً به معنای کسب سود قطعی نیست و افزود: هیچ‌کس نمی‌تواند با اطمینان بگوید کسی که امروز ارز خریداری می‌کند، یک ماه دیگر حتماً سود خواهد کرد. ممکن است شرایط بازار تغییر کند و حتی بعداً مشخص شود خرید ارز در این سطح تصمیم درستی نبوده است.

رئیس‌کل بانک مرکزی در پایان گفت: انتظار ما این است که اجازه داده شود بانک مرکزی و مسئولان اقتصادی کشور با تمرکز بر ایجاد ثبات، مانع از آن شوند که التهابات سیاسی و فشار‌های خارجی به بی‌ثباتی گسترده در اقتصاد تبدیل شود.

رئیس‌کل بانک مرکزی گفت: صندوق‌های درآمد ثابت ارزی که از شهریورماه فعالیت خود را آغاز کرده‌اند، اصل و سود سرمایه‌گذاری را به‌صورت ارزی پرداخت می‌کنند و قرار است به‌تدریج تعداد این صندوق‌ها افزایش یابد.

همتی با اشاره به طراحی ابزار‌های جدید برای جذب منابع ارزی مردم اظهار کرد: بانک مرکزی با همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان بورس در حال طراحی ابزار‌های مختلفی است تا مردم برای نگهداری و سرمایه‌گذاری منابع ارزی خود گزینه‌های متنوع‌تری در اختیار داشته باشند.

صندوق‌های درآمد ثابت ارزی گسترش می‌یابد

وی افزود: اگر مردم بخواهند ارز خود را به شکل سپرده یا در قالب صندوق‌های ارزی نگهداری کنند، باید امکان انتخاب میان ابزار‌های مختلف برای آنها فراهم باشد. ممکن است بخشی از ارزی که مردم در اختیار دارند، به این صندوق‌ها یا سپرده‌های ارزی منتقل شود و علاوه بر حفظ اصل سرمایه، سود نیز دریافت کنند.

رئیس‌کل بانک مرکزی با اشاره به نرخ سود این ابزار‌ها گفت: در برخی از این سپرده‌ها و صندوق‌ها سود حدود **۵ درصدی** پرداخت می‌شود. شاید این نرخ در نگاه نخست بسیار بالا نباشد، اما باید توجه داشت که منابع جذب‌شده برای تأمین مالی پروژه‌های تولیدی استفاده می‌شود، نه فعالیت‌های صرفاً بازرگانی.

همتی تأکید کرد: به نظر من، نگهداری ارز در این ابزار‌ها بهتر از نگهداری آن در خانه است؛ زیرا فرد هم می‌تواند اصل سرمایه خود را به صورت ارزی حفظ کند و هم سود دریافت کند.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا سرمایه‌گذار هر زمان بخواهد می‌تواند ارز خود را دریافت کند، گفت: بله، اصل و سود سرمایه‌گذاری ارزی است و فرد در صورت نیاز می‌تواند منابع ارزی خود را دریافت کند.

رئیس‌کل بانک مرکزی با اشاره به استقبال از نخستین صندوق درآمد ثابت ارزی اظهار کرد: در مرحله نخست به‌صورت آزمایشی به یک صندوق مجوز فعالیت داده شد و ظرفیت آن در همان حدود ۱۰ روز ابتدایی تکمیل شد.

همتی افزود: این تجربه نشان داد برای چنین ابزار‌هایی تقاضا وجود دارد و به همین دلیل به‌تدریج به صندوق‌های دیگری نیز مجوز فعالیت داده خواهد شد تا دامنه این بازار توسعه پیدا کند.

وی خاطرنشان کرد: هدف ما این است که ابزار‌های بیشتری در اختیار مردم قرار گیرد تا بتوانند منابع و سرمایه‌های خود را مدیریت کنند و در برابر تورم نیز از ارزش دارایی‌های خود محافظت کنند.

چند بانک ناتراز در آستانه تحولات جدی هستند

رئیس‌کل بانک مرکزی با تأکید بر نقش بالای ناترازی بانک‌ها در رشد نقدینگی و تورم گفت: چند بانک ناتراز اکنون به‌صورت ویژه زیر نظر بانک مرکزی قرار دارند و در آینده نزدیک تحولات مهمی درباره آنها رخ خواهد داد.

همتی در پاسخ به پرسشی درباره سهم ناترازی بانک‌ها در رشد نقدینگی اظهار کرد: بانک‌ها سهم زیادی در رشد نقدینگی و خلق تورم دارند. بخشی از ناترازی موجود در شبکه بانکی مزمن است و بخشی نیز به اقداماتی بازمی‌گردد که برخی بانک‌ها در گذشته انجام داده‌اند و نباید انجام می‌دادند.

وی افزود: در چنین مواردی مقام ناظر باید برخورد کند و بانک مرکزی نیز اکنون این برخورد را آغاز کرده است، اما برخورد با یک بانک ناتراز موضوع ساده‌ای نیست؛ زیرا هر اقدام ناگهانی می‌تواند به هجوم سپرده‌گذاران به بانک منجر شود و در جامعه التهاب ایجاد کند.

رئیس‌کل بانک مرکزی گفت: نمی‌توان یک بانک را به‌سادگی منحل کرد. هر بانک سپرده‌گذار، دارایی، شعب، تعهدات و مجموعه‌ای از روابط مالی دارد که باید تعیین تکلیف شود.

همتی با اشاره به بانک آینده اظهار کرد: فرآیند انحلال بانک آینده نزدیک به یک سال است که در حال انجام است و همچنان مراحل تبدیل و فروش دارایی‌های آن ادامه دارد. این نشان می‌دهد تعیین تکلیف یک بانک ناتراز فرآیندی زمان‌بر و پیچیده است.

وی ادامه داد: در حال حاضر نیز دو یا سه بانک مؤثر دیگر با مشکل ناترازی مواجه هستند که بانک مرکزی تیم‌های ویژه‌ای را برای بررسی و اصلاح وضعیت آنها مستقر کرده است و در آینده نزدیک شاهد تحولاتی در این بانک‌ها خواهیم بود.

رئیس‌کل بانک مرکزی با تأکید بر برخورد با اضافه‌برداشت بانک‌ها گفت: بانک مرکزی نمی‌تواند بپذیرد بانکی به‌طور مستمر از منابع بانک مرکزی اضافه‌برداشت داشته باشد یا بیش از حدود تعیین‌شده اقدام به خلق پول کند.

همتی افزود: یکی از دلایلی که در ماه‌های اخیر شاهد کاهش شتاب رشد نقدینگی بوده‌ایم، همین سختگیری بانک مرکزی در کنترل ترازنامه بانک‌هاست. این سیاست با جدیت اجرا می‌شود و در صورت تخلف، حتی مدیران عامل بانک‌ها نیز برای برخورد و رسیدگی به هیئت‌های مربوطه معرفی می‌شوند.

وی توضیح داد: زمانی که ترازنامه یک بانک بدون پشتوانه و بیش از حد مجاز بزرگ می‌شود، در واقع آن بانک در حال خلق پول است و تسهیلاتی بیش از ظرفیت مالی و بیش از سقفی که بانک مرکزی اجازه داده پرداخت می‌کند.

رئیس‌کل بانک مرکزی تصریح کرد: چنین رفتاری برای اقتصاد کشور زیان‌بار است، زیرا نتیجه آن افزایش نقدینگی، فشار بر پایه پولی و در نهایت تشدید تورم خواهد بود.

همتی تأکید کرد: بانک مرکزی اجازه نخواهد داد بانک‌ها خارج از چارچوب تعیین‌شده ترازنامه خود را توسعه دهند و برنامه اصلاح بانک‌های ناتراز نیز با جدیت ادامه خواهد یافت.

 اقتصاد ایران فرو نخواهد پاشید

رئیس‌کل بانک مرکزی با اشاره به اظهارات اخیر مقامات آمریکایی درباره فشار بر اقتصاد ایران گفت: تنها چند روز از مهلت دو هفته‌ای که برای فروپاشی اقتصادی ایران مطرح کرده بودند باقی مانده، اما این اتفاق رخ نخواهد داد.

همتی اظهار کرد: پیش از آنکه با مردم عزیزمان صحبت کنم، سخنی با وزیر خزانه‌داری و سایر مسئولان آمریکایی دارم. اکنون تنها حدود پنج روز از آن وعده دو هفته‌ای که برای فروپاشی اقتصاد ایران مطرح کرده بودند باقی مانده است.

وی افزود: امروز ما اینجا نشسته‌ایم و درباره دستاورد‌ها و عملکرد اقتصادی کشور صحبت می‌کنیم و به آنها می‌گویم که آنچه تصور کرده‌اند، اتفاق نخواهد افتاد.

رئیس‌کل بانک مرکزی تأکید کرد: فشار‌های اقتصادی و جنگ روانی ادامه دارد، اما اقتصاد ایران با این فشار‌ها فرو نخواهد پاشید.