آخرین وضعیت شیوع شپش سر در ایران

دکتر محمد مرادی، درباره وضعیت شیوع شپش سر در ایران توضیح داد: اخباری درباره افزایش شیوع شپش سر در میان دانش‌آموزان منتشر می‌شود. این درحالیست که الگو و وضعیت شیوع شپش مانند سال‌های گذشته است و افزایش شیوع نداشته‌ایم. بازگشایی مدارس به صورت حضوری را از ابتدای مهر ماه تجربه کرده‌ایم؛ مراقبین سلامت، دانش‌آموزان آلوده را در غربالگری‌ها شناسایی می‌کنند. براساس این شرایط، به نظر می‌رسد که با موارد شپش سر مواجه هستیم؛ در حالی که وضعیت شیوع مانند سال‌های گذشته است. 

شپش، مختص یک گروه اجتماعی خاص نیست

او با بیان اینکه «شپش» مختص یک طبقه اجتماعی نیست، توضیح داد: همه‌گیری شپش به نحوی است که می‌تواند تمام افراد جامعه را درگیر کند؛ اما در مجموع شپش در میان کودکان نسبت به بزرگسالان شایع‌تر است و زنان نسبت مردان ابتلای بیشتری دارند.

راه‌های انتقال شپش

رئیس گروه سلامت نوجوانان، جوانان و مدارس وزارت بهداشت درباره چگونگی انتقال شپش توضیح داد: شپش، حشره‌ای بدون بال و خون‌خوار است که قابلیت انتقال از فردی به فرد دیگر دارد؛ به نحوی که در لابه‌لای مو‌ها و پوست سر به ویژه پشت گوش‌ها و پس سر دیده می‌شود. شپش به دلیل تماس با فرد و وسایل آلوده مانند شانه، کلاه، بالش و متکا، لباس و حوله منتقل می‌شود. همچنین صندلی‌های سالن اجتماعات، کمد لباس، حمام‌های عمومی و استخر‌ها نیز در انتقال شپش نقش دارند. 

روش‌های درمانی شپش سر

استفاده از شامپو «پرمترین»

مرادی درباره روش‌های درمانی شپش توضیح داد: نظام سلامت برای درمان شپش سر راهکاری ساده در دستور کار دارد. مراقبین سلامت مدارس، افراد مبتلا به شپش سر را به خانه‌های بهداشت و پایگاه‌های سلامت ارجاع می‌دهند؛ پس از ارجاع، شامپو «پرمترین» یک درصد دریافت می‌کنند. اگرچه شست‌شوی مداوم سر با شامپو‌های معمولی و آب گرم سبب کاهش شپش سر می‌شود، اما باید از شامپوی پرمترین یک درصد استفاده کرد.

او درباره چگونگی استفاده از شامپوی پرمترین اظهار کرد: هنگامی که فرد به شپش سر آلوده باشد، در وهله نخست سر را با شامپو معمولی شست‌وشو می‌دهیم؛ پس از اینکه آب مو‌ها گرفته شد، تمام مو‌ها و کف سر فرد آلوده را به شامپوی پرمترین یک درصد آغشته می‌کنیم. مو‌ها و سر آغشته به شامپو پرمترین، پس از ۱۰ دقیقه با آب فراوان شسته می‌شود. مراقبین سلامت خانه‌ها و پایگاه‌های بهداشت به افراد آلوده توصیه می‌کنند که این فرایند را پس از یک هفته تکرار کنند. 

لوسیون «دایمیتیکون»؛ روشی دیگر برای درمان شپش

مرادی با بیان اینکه روش‌های دیگری برای درمان شپش سر در دسترس است، تصریح کرد: لوسیون «دایمیتیکون» ۴ درصد نیز برای درمان شپش سر استفاده می‌شود. در ارتباط با مصرف لوسیون دایمیتیکون مهم این است که مو‌ها نباید خیس یا مرطوب باشد. نوک مو‌ها و تمام پوست باید به این لوسیون آغشته شود و پس از ۸ ساعت با شامپوی معمولی شست‌وشو انجام شود. مراقبین بهداشتی به افراد آلوده توصیه می‌کنند این فرایند را پس از یک هفته تکرار کنند. استفاده از لوسیون دایمیتیکون برای کودکان کمتر از دو سال و زنان باردار هیچ منع مصرفی ندارد و مشکلی ایجاد نمی‌کند. 

توصیه به استفاده از شانه پلاستیکی دندانه ریز

او درباره استفاده از شانه‌های دندانه‌ریز توضیح داد: ما در نظام سلامت کشور به خانواده‌های افراد آلوده به شپش سر توصیه می‌کنیم از شانه‌های پلاستیکی دندانه‌ریز استفاده کنند. هنگامی که افراد آلوده از شامپوی پرمترین یا لوسیون دایمیتیکون استفاده می‌کنند، مو‌های خود را زیر فشار آب با شانه‌های پلاستیکی شانه کنند. شانه‌های دندانه‌ریز همان شانه‌های پلاستیکی است که از گذشته تا به امروز در دسترس هستند و با نام شانه‌های حمام شناخته می‌شوند. داروخانه‌ها، شانه‌هایی برای درمان شپش عرضه می‌کنند، اما ضرورتی برای تهیه این شانه‌ها وجود ندارد و شانه‌های پلاستکی دندانه‌ریز رایج پاسخگوی نیاز است. 

درمان رشک چگونه است؟

رئیس گروه سلامت نوجوانان، جوانان و مدارس وزارت بهداشت درباره درمان «رشک» توضیح داد: رشک در واقع تخم شپش است و با شوره سر متفاوت است. رشک، بیضی‌شکل، سفید رنگ و به اندازه ته سنجاق است که به ساقه مو می‌چسبد و به راحتی از سر جدا نمی‌شود. تفاوت تخم شپش با شوره در این است که به راحتی از سر جدا نمی‌شود. به منظور جداسازی رشک از سر باید از حوله‌ای مرطوب آغشته به سرکه استفاده کنیم؛ به نحوی که محلول حاوی ۵۰ درصد آب و ۵۰ درصد سرکه باشد. 

او ادامه داد: مو‌ها و سر باید به مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه با حوله آغشته به محلول آب و سرکه ماساژ داده شود و سپس با آب فروان و شانه آغشته به سرکه شسته شود و تخم شپش با دست از مو‌ها جدا شود. 

ضرورت توجه به توصیه‌های بهداشتی

مرادی با بیان اینکه رعایت بهداشت فردی ضروری است، توضیح داد: رعایت بهداشت فردی، استحمام مرتب، شانه‌کردن مرتب مو به دفعات در طول روز جزو روش‌های پیشگیری از ابتلا به شپش سر محسوب می‌شود. علاوه بر رعایت الگو‌های بهداشتی باید از وسایل شخصی خود استفاده کرد. برس، شانه، کلاه و هرگونه سرپوش جزو وسایل شخصی به‌شمار می‌روند و نباید در اختیار دیگران قرار گیرند. 

موی بلند؛ تاثیری در ابتلا به شپش ندارد

او درباره کوتاه‌کردن موی سر گفت: برخی افراد برای درمان شپش سر نسبت به کوتاه‌کردن موی سر اقدام می‌کنند؛ عملی که برای تمام افراد به ویژه دختران خوشایند نیست. این در حالیست که بلند بودن مو تاثیری در آلوده‌شدن افراد به شپش ندارد؛ بلکه رعایت توصیه‌های بهداشتی بسیار ضروری است. 

استفاده از سشوار برای ازبین بردن تخم شپش

رئیس گروه سلامت نوجوانان، جوانان و مدارس وزارت بهداشت درباره استفاده از سشوار گفت: هنگامی که افراد از هرکدام روش‌های درمانی شپش سر استفاده می‌کنند، از سشوار برای خشک‌کردن مو‌ها و سر خود استفاده کنند؛ چرا که حرارت سشوار سبب از بین‌رفتن رشک شپش می‌شود.