آنفلوانزا در کشور از مرز هشدار گذشت

آنفلوانزا هر سال با شروع فصل سرد مهمان ناخوانده خانه‌ها می‌شود، اما امسال الگوی شیوع آن تفاوت‌هایی دارد؛ سرعت افزایش موارد مثبت، تغییر سویه غالب از A به B و سهم بالای کودکان در میان مبتلایان، نشانه‌هایی است که کارشناسان را نسبت به شدت گرفتن موج بیماری نگران کرده است؛ در چنین شرایطی، شناخت دقیق وضعیت موجود و رعایت توصیه‌های بهداشتی، بیش از گذشته ضروری به نظر می‌رسد.

بر اساس گزارش مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در هفته منتهی به ۱۵ آبان، ۱۳.۴ درصد مراجعان بستری علائم عفونت تنفسی شدید (SARI) و ۹.۱ درصد مراجعان سرپایی علائم شبه‌آنفلوانزا داشته‌اند.

در نظام مراقبت آزمایشگاهی نیز از میان هفت هزار و ۵۵۸ نمونه تنفسی آزمایش‌شده، ۹۸۷ نمونه معادل ۱۳.۱ درصد از نظر آنفلوانزا مثبت بوده‌اند. اما آنچه نگرانی را بیشتر می‌کند، درصد مثبت در نظام مراقبت دیده‌وری است که به ۲۲.۵ درصد رسیده؛ رقمی که به گفته وزارت بهداشت، بیش از ۲ برابر آستانه هشدار بالا محسوب می‌شود.

گزارش کشوری دیده‌بانی بیماری‌های واگیر و مراقبت سندرمیک وزارت بهداشت در هفته سوم آبان ۱۴۰۵ نیز از ثبت ۳۷هزار و ۷۳۳ مورد سندرم شبه‌آنفلوانزا و چهار هزار و ۸۲۲ مورد عفونت شدید حاد تنفسی حکایت دارد؛ آماری که در کنار افزایش موارد ابتلا به برخی بیماری‌های واگیر، بر ضرورت تداوم مراقبت‌های بهداشتی و رصد روند بیماری‌ها تأکید می‌کند.

کودکان؛ کانون اصلی ابتلا

ویروس آنفلوانزای نوع B با سهم ۶۷.۶ درصدی، سویه غالب در گردش در کشور است. این در حالی است که در مدت مشابه سال گذشته، سویه غالب از نوع A بوده است.

۵۲.۵ درصد موارد مثبت آنفلوانزا به کودکان اختصاص دارد. در میان آنها، گروه سنی ۶ تا ۱۵ سال با ۲۸.۹ درصد بیشترین سهم را دارند و پس از آن کودکان ۲ تا ۵ سال با ۱۵.۷ درصد و کودکان زیر ۲ سال با ۷.۹ درصد قرار می‌گیرند.

خوددرمانی با انواع آنتی‌بیوتیک‌های موجود در داروخانه‌ها، در بهبود بیماری آنفلوانزا نه‌تنها بی‌فایده است، بلکه می‌تواند مقاومت دارویی ایجاد کند. سید رضا طاهری پزشک عمومی در گفت‌و‌گو با ایرنا درباره علائم آنفلوانزا و تفاوت آن با سرماخوردگی اظهار کرد: آنفلوانزا به‌طور ناگهانی با تب بالا، لرز، درد عضلانی شدید و خستگی مفرط آغاز می‌شود، در حالی که سرماخوردگی معمولاً به‌صورت تدریجی با آبریزش بینی و گلودرد خفیف شروع می‌شود.

وی با بیان اینکه در کودکان، علائم ممکن است با تهوع، استفراغ یا اسهال نیز همراه باشد و همین موضوع تشخیص را دشوارتر می‌کند، تأکید کرد: والدین باید توجه داشته باشند که تب بالا و بی‌قراری یا بی‌حالی شدید در کودک، به‌ویژه اگر همراه با تنفس دشوار باشد، نشانه هشدار است و نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارد.

به گفته این پزشک عمومی، خوددرمانی با انواع آنتی‌بیوتیک‌های موجود در داروخانه‌ها، در بهبود بیماری آنفلوانزا نه‌تنها بی‌فایده است، بلکه می‌تواند مقاومت دارویی ایجاد کند.

۱۴ استان بالاتر از آستانه هشدار

توزیع استانی آنفلوانزا نشان می‌دهد که وضعیت در سراسر کشور یکسان نیست. بر اساس گزارش وزارت بهداشت، درصد مثبت آنفلوانزا در ۱۴ استان بالاتر از آستانه هشدار بالا (۱۰ درصد) است: بوشهر (۵۱ درصد)، کردستان (۳۲.۶ درصد)، چهارمحال و بختیاری (۲۸.۳ درصد)، کهگیلویه و بویراحمد (۲۸.۱ درصد)، خوزستان (۲۴.۲ درصد)، لرستان (۲۲.۵ درصد)، کرمان (۲۲.۲ درصد)، خراسان جنوبی (۲۰.۵ درصد)، خراسان رضوی (۱۸.۴ درصد)، فارس (۱۵.۸ درصد)، سیستان و بلوچستان (۱۵ درصد)، خراسان شمالی (۱۴.۵ درصد)، همدان (۱۳.۹ درصد) و کرمانشاه (۱۱.۳ درصد).

همچنین در استان‌های یزد، سمنان، آذربایجان شرقی، گیلان، هرمزگان، اصفهان، تهران، آذربایجان غربی، البرز و مازندران، درصد مثبت آنفلوانزا بالاتر از آستانه هشدار پایین (۵ درصد) گزارش شده است.

طاهری درباره راه‌های پیشگیری در گفت‌و‌گو با ایرنا اظهار کرد: واکسن آنفلوانزا بهترین ابزار پیشگیری است، اما زمان تزریق آن اهمیت زیادی دارد؛ بهترین زمان، اوایل پاییز و پیش از اوج گردش ویروس است.

وی با اشاره به اینکه واکسن ممکن است در برخی افراد مانع ابتلا نشود، گفت: حتی در صورت ابتلا، شدت بیماری و خطر بستری در افراد واکسینه‌شده به‌طور قابل‌توجهی کمتر است.

این پزشک عمومی، شست‌وشوی مکرر دست‌ها، تهویه مناسب محیط و پرهیز از حضور در مکان‌های شلوغ در زمان اوج بیماری را از دیگر اقدامات مؤثر دانست و افزود: استفاده از ماسک در فضا‌های بسته و پرجمعیت، به‌ویژه برای افراد دارای بیماری زمینه‌ای و سالمندان، توصیه می‌شود.

وی خاطرنشان کرد: افرادی که علائم بیماری را دارند باید تا بهبود کامل در خانه بمانند تا از انتقال ویروس به دیگران جلوگیری شود؛ به ویژه خانواده‌ها از فرستادن دانش‌آموزان بیمار به مدارس خودداری کنند تا سایر همکلاسی‌ها به بیماری دچار نشوند.

همزمانی با کووید۱۹؛ توصیه به بازگشت ماسک

یکی از نگرانی‌های اصلی، همزمانی موج آنفلوانزا با گردش فعال کووید۱۹ است. درصد نمونه‌های مثبت کووید۱۹ در آخرین گزارش ۱۳.۳ درصد اعلام شده که همچنان بالاتر از آستانه هشدار بالا است.

وزارت بهداشت با تأکید بر تداوم همزمانی عبور نسبت نمونه‌های مثبت ۲ پاتوژن تنفسی از آستانه هشدار بالا، تشدید اقدامات پیشگیرانه و مراقبتی را ضروری دانسته و توصیه کرده است که علاوه بر تقویت مراقبت و اطلاع‌رسانی عمومی، استفاده از ماسک دست‌کم در بخش‌های پرخطر بیمارستان‌ها و مراکز درمانی، آسایشگاه‌های سالمندان و وسایل نقلیه عمومی در دستور کار قرار گیرد.

دکتر طاهری درباره همزمانی آنفلوانزا و کووید۱۹ نیز به خبرنگار ایرنا گفت: ابتلای همزمان به این دو بیماری می‌تواند شدت بیماری را افزایش دهد و ریسک بستری و عوارض را بالاتر ببرد، به‌ویژه در سالمندان و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت، بیماری قلبی و ریوی.

وی افزود: علائم این دو بیماری بسیار شبیه هم است و تشخیص بالینی به‌تنهایی کافی نیست؛ بنابراین در صورت وجود علائم تنفسی شدید، انجام آزمایش برای تشخیص دقیق و انتخاب درمان مناسب ضروری است.

این پزشک عمومی با اشاره به اینکه رعایت بهداشت تنفسی در این شرایط اهمیتی دوچندان دارد، خاطر نشان کرد: افراد دارای علائم باید از تماس نزدیک با دیگران پرهیز کنند و در صورت نیاز به خروج از منزل، حتماً از ماسک استفاده کنند.

وی تأکید کرد: تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که رعایت ساده‌ترین اصول بهداشتی می‌تواند نقش مهمی در کاهش بار بیماری بر نظام سلامت داشته باشد و لازم است مردم این توصیه‌ها را جدی بگیرند.