محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی در واکنش به گزارش نیویورک تایمز مبنی بر ارتباط سدهای ایران با سایت های موشکی، نوشت: در حال زمینهچینی برای دور بعدی حملات به زیرساختهای غیرنظامی، «کارشناسان» آنها به نیویورکتایمز میگویند: «سدهای نزدیک به سایتهای موشکی ایران، کاربری دوگانه (نظامی-غیرنظامی) دارند.» بسیار خب. قانون جدید: هر سد، بندر یا نیروگاهی که در نزدیکی یک پایگاه آمریکایی یا اسرائیلی قرار دارد، دارای کاربری دوگانه است.
وی افزود: ما فقط منطق خودتان را به همان شکل و بدون دخل و تصرف به کار میبریم.
نیویورک تایمز درباره سدهای ایران چه نوشته بود؟
نیویورک تایمز اخیرا در گزارشی با عنوان "جنگ میتواند به معمای دیرینهی سدسازیهای بیدلیل ایران پاسخ دهد"، نوشته بود: فعالان محیط زیست مدتهاست که در مورد شبکه گستردهای از پروژههای آبی که فاقد هرگونه توجیه واضحی هستند، سردرگم هستند. برخی از تحلیلگران فکر میکنند که اکنون پس از حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به سایتهای موشکی مخفی ایران در سال جاری که بسیاری از همان مناطق(سدها و پروژه های آبی) را هدف قرار داد، پاسخ را میدانند. این تحلیلگران به این نتیجه رسیدهاند که پروژههای آبی ممکن است برای پشتیبانی از تقویت نظامی این کشور توسعه یافته باشند.
با توجه به پنهانکاری پیرامون برنامه موشکی ایران، هرگونه ارتباط بین آن و طرح بلندپروازانه و چند دههای ایران برای توسعه زیرساختهای آبی همچنان در حد گمانهزنی است. اما برخی از کارشناسان این شواهد را بسیار محتمل میدانند.

نیما شکری، متخصص امنیت آب، و تیمش در دانشگاه صنعتی هامبورگ در آلمان، سالها تعداد غیرمعمول و بالای سدها را در سراسر ایران - حداقل ۵۳۳ سد از آنها، که در میان بیشترین تعداد سدها در بین کشورهای منطقه است - ردیابی کرده بودند.او گفت: «همیشه برایم گیجکننده بود. چرا این همه سد میساختند؟» در بهار، شکری در حال بررسی اخبار مربوط به جنگ در ایران بود و به نقشهای برخورد کرد که حملات هوایی را که مکانهای مشکوک نظامی را هدف قرار داده بودند، نشان میداد. این الگو - نیمدایرهای از نقاط از شمال به جنوب - تقریباً با نقشه خودش که محل سدها را مشخص میکرد، مطابقت داشت. او گفت، سوال قدیمیاش جای خود را به سوال جدیدی داده است: «چرا به نظر میرسد هر جا سد داریم، حمله موشکی در همان نزدیکی اتفاق میافتد؟»
هفت متخصص آب و نظامی که نیویورک تایمز با آنها مصاحبه کرده است، گفتند که قرار دادن سایتهای نظامی پیشرفته و گسترده در نزدیکی منابع آب و برق مداوم که توسط سدها تأمین میشوند، منطقی خواهد بود. دنی سیترینوویچ، تحلیلگر سابق ایران در آژانس اطلاعات نظامی اسرائیل، گفت: «این به تهران «تداوم عملیاتی» میدهد.»
سیترینوویچ گفت: «ایران انگیزه قوی دارد تا اطمینان حاصل کند که مجتمعهای موشکیاش برای خدمات ضروری به زیرساختهای ملی گستردهتر وابسته نیستند.» او افزود منطقی است ارزیابی کنیم که «ایران در حدی از زیرساختهای مستقل یا اضافی» مانند سدها و پروژههای آب برای تأسیسات موشکی خود سرمایهگذاری کرده است.
وزارت امور خارجه ایران و وزارت نیرو که تا حدودی مسئول ساخت سد هستند، به درخواستها برای اظهار نظر پاسخی ندادند. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران نیز که در ساخت سد نقش دارد، به هیچ درخواستی پاسخی نداد.
ایران این سایتهای زیرزمینی را «شهرهای موشکی» خود مینامد - تونلها و اتاقهای بهشدت مستحکم که در اعماق کوهها حفر شدهاند و نهتنها برای ذخیره و استقرار موشکهای بالستیک دوربرد و پهپادها، بلکه برای تولید آنها نیز استفاده میشوند.
فرزین ندیمی، پژوهشگر ارشد موسسه واشنگتن و متخصص امور نظامی ایران، تخمین میزند که حداقل ۳۰ سایت موشکی در سراسر کشور وجود دارد. او با اشاره به کره شمالی به عنوان یک استثنا، گفت که تعداد بسیار کمی از کشورها مانند ایران سیستم پیچیدهای از سایتهای نظامی زیرزمینی را نگهداری میکنند.
ایران به عنوان کشوری که اغلب با کمبود آب مواجه است، هنوز به سد نیاز دارد. شکری گفت: «بسیاری از سدها در ایران به ویژه در کشوری که با کمبود آب مواجه است، برای اهداف غیرنظامی ضروری، از جمله تأمین آب، آبیاری و تولید برق آبی، مورد استفاده قرار میگیرند. هرگونه نقش نظامی بالقوه نباید این کارکردها را تحت الشعاع قرار دهد.»
حملات هوایی آمریکا و اسرائیل با برجسته کردن وسعت و موقعیت مکانی سایتهای موشکی پنهان در نقاط دورافتاده کشور، ممکن است معمای دیگری را که فعالان محیط زیست را نگران کرده است، روشن کرده باشد: دلایل دستگیریهای زنجیرهای فعالان حفاظت از حیات وحش که در مناطق حفاظتشده کار میکردند، در سال ۲۰۱۸ چیست؟
سپاه پاسداران، که شاخه اطلاعاتی آن این دستگیریها را انجام داده است، در مورد آنها برای این مقاله اظهار نظری نکرد و توضیح قطعی همچنان مبهم است. اما برخی از متخصصان محیط زیست میگویند که اکنون گمان میکنند که ممکن است ماموران حفاظت از محیط زیست به طور تصادفی در مکانهای حساس نظامی حضور یافته باشند.
در سال ۲۰۱۸، شاخه اطلاعاتی سپاه پاسداران دهها نفر از فعالان محیط زیست را به اتهام جاسوسی بازداشت کرد. یکی از آنها، کاووس سیدامامی، بنیانگذار بنیاد میراث حیات وحش پارسیان، در بازداشت دولتی درگذشت.
مقامات ایرانی، فعالان محیط زیست را متهم کردند که از دوربینهایی که برای نظارت بر زیستگاههای گونههای نادر و در معرض خطر انقراض مانند یوزپلنگ آسیایی در نظر گرفته شده بود، برای جمعآوری اطلاعات برای ایالات متحده و اسرائیل استفاده میکنند.
مراد طاهباز، بنیانگذار بنیاد میراث حیات وحش پارسیان که بیش از پنج سال را در زندان گذرانده است، گفت: «یکی از اتهاماتی که علیه من مطرح شد این بود که من مارمولکها را برای جاسوسی از تأسیسات نظامی آموزش دادهام.»
کاوه مدنی، که هنگام دستگیری در جریان حوادث سال ۲۰۱۸، معاون رئیس سازمان محیط زیست ایران بود، گفت که گروههای حفاظت از محیط زیست هرگز بدون اجازه دولت و سرویسهای اطلاعاتی در مناطق بکر فعالیت نمیکنند.
امیر آقاکوچک، متخصص برجسته آب در دانشگاه کالیفرنیا، ایرواین، مدتها بود که از ساخت یک پروژه عظیم برای انتقال آب از منطقه کوهستانی زاگرس به مرکز یزد سردرگم بود. حملات هوایی در ماه مارس به منطقه یزد، گزارشهایی، از جمله در روزنامه فایننشال تایمز ، مبنی بر وجود یک تأسیسات موشکی بزرگ در این منطقه را برانگیخت. آقاکوچک گفت که او کمکم مشکوک شده است که پروژه آب «ممکن است حداقل تا حدی تحت تأثیر ملاحظات نظامی قرار گرفته باشد.»
در ۱۴ ژوئیه، حملات هوایی آمریکا منطقه حفاظتشده طارم در هرمزگان را هدف قرار داد. ارتش آمریکا اعلام کرد که زیرساختهای نظامی و پدافند ساحلی را هدف قرار داده است. ندیمی، کارشناس نظامی، گفت که این مکان از جایی که تحلیلگران نظامی معتقدند ایران یک پایگاه موشکی در اعماق زمین ساخته است، فاصله چندانی ندارد.