معاملات بازار سرمایه در روز سهشنبه در شرایطی دنبال شد که شاخص کل بورس با کاهش ۱۶ هزار و ۱۶۹ واحدی معادل ۰.۱۹ درصد، در ارتفاع ۸ میلیون و ۴۹۷ هزار و ۵۰۰ واحد ایستاد. با وجود افت نماگر اصلی بازار، شاخص کل هموزن با افزایش ۱۳ هزار و ۳۵ واحدی معادل ۰.۵۴ درصد به سطح دو میلیون و ۴۲۵ هزار و ۸۴۰ واحد رسید.
همچنین شاخص کل فرابورس نیز برخلاف روند نزولی شاخص کل بورس حرکت کرد و با رشد ۲۸۶ واحدی معادل ۰.۴۰ درصد، در ارتفاع ۷۱ هزار و ۶۱۹ واحد قرار گرفت.
واگرایی شاخصها چه پیامی دارد؟
تفاوت مسیر حرکتی شاخص کل و شاخص هموزن یکی از مهمترین ویژگیهای معاملات امروز بازار سرمایه بود. شاخص کل بورس به دلیل وزن و ارزش بازار شرکتها، از تغییرات قیمتی نمادهای بزرگ و شاخصساز تأثیر بیشتری میپذیرد؛ در حالی که در محاسبه شاخص هموزن، شرکتها فارغ از اندازه و ارزش بازار، وزن یکسانی دارند.
رشد شاخص هموزن در کنار افت شاخص کل میتواند نشاندهنده وضعیت بهتر معاملات در بخشی از نمادهای کوچک و متوسط نسبت به شرکتهای بزرگ بازار باشد. به بیان دیگر، افت امروز شاخص کل لزوما به معنای منفی بودن کلیت معاملات در تمام نمادها نیست و بخشی از بازار توانسته است برخلاف روند نماگر اصلی حرکت کند.
این وضعیت در معاملات فرابورس نیز مشاهده شد؛ بهطوریکه از میان نمادهای معاملهشده در این بازار، ۲۶۱ نماد مثبت و ۱۵۰ نماد منفی بودند. در بورس تهران نیز ۲۰۰ نماد با افزایش قیمت و ۱۷۰ نماد با کاهش قیمت مواجه شدند.
در مجموع تعداد نمادهای مثبت بازار به ۵۳۷ نماد رسید که معادل ۵۵ درصد نمادهای مورد بررسی بود؛ در مقابل، ۴۳۹ نماد معادل ۴۵ درصد در محدوده منفی معامله شدند. این ترکیب نشان میدهد فشار نزولی شاخص کل بیشتر از آنکه منعکسکننده افت یکپارچه بازار باشد، تحت تأثیر عملکرد نمادهای بزرگ و اثرگذار قرار داشته است.
خروج پول حقیقی نقطه ضعف معاملات امروز
در کنار واگرایی شاخصها، جریان نقدینگی نیز از نکات قابل توجه معاملات امروز بود. بر اساس آمار معاملات، ارزش معاملات خرد بازار به حدود ۴۹.۵ هزار میلیارد تومان رسید و در مجموع یکهزار و ۹۰۰ میلیارد تومان پول حقیقی از بازار خارج شد.
بررسی تفکیکی جریان نقدینگی نشان میدهد بورس تهران با خروج حدود دو هزار و ۱۰۰ میلیارد تومان پول حقیقی مواجه بوده، در حالی که فرابورس توانسته است حدود ۳۵۵ میلیارد تومان ورود پول حقیقی را ثبت کند.
این تفاوت نشان میدهد اگرچه در مجموع بازار سهام خروج نقدینگی حقیقی ثبت شده، اما رفتار سرمایهگذاران در بورس و فرابورس یکسان نبوده است.
از سوی دیگر، سرانه خرید حقیقیها حدود ۹۴.۷ و سرانه فروش آنها ۱۲۳.۸ گزارش شده که بالاتر بودن سرانه فروش میتواند نشانهای از برتری نسبی قدرت فروشندگان در معاملات امروز باشد.
صفهای خرید بیشتر از صفهای فروش
با وجود خروج پول حقیقی و افت شاخص کل، وضعیت صفوف معاملاتی نیز تصویر متفاوتی از بازار ارائه میدهد.
بر اساس آمار منتشرشده، ۲۹۸ نماد با صف خرید به ارزش حدود ۹ هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان مواجه بودند؛ در مقابل، تعداد نمادهای دارای صف فروش ۸۶ نماد با ارزشی حدود یکهزار و ۴۰۰ میلیارد تومان بود.
در فرابورس نیز تعداد نمادهای دارای صف خرید به ۱۸۰ نماد رسید، در حالی که ۴۲ نماد در صف فروش قرار داشتند.
این وضعیت در کنار رشد شاخص هموزن و فرابورس نشان میدهد تقاضا در بخشهایی از بازار همچنان وجود داشته و افت شاخص کل را نمیتوان به معنای غلبه مطلق عرضه بر تقاضا در تمام بازار دانست.
بازار سرمایه در انتظار تعیین مسیر
مجموع تحولات امروز بازار سرمایه از شکلگیری نوعی واگرایی میان نمادهای بزرگ و کوچک حکایت دارد؛ بهگونهای که در یک سو شاخص کل تحت فشار نمادهای شاخصساز قرار گرفته و در سوی دیگر، شاخص هموزن و فرابورس رشد کردهاند.
با این حال خروج حدود ۱.۹ هزار میلیارد تومان پول حقیقی از معاملات خرد را نمیتوان نادیده گرفت. این موضوع در کنار بالاتر بودن سرانه فروش حقیقی نسبت به خرید، نشان میدهد رشد بخشی از نمادها هنوز به معنای بازگشت اطمینان و ورود فراگیر نقدینگی به بازار نیست.
در واقع معاملات امروز را میتوان بازاری با دو چهره توصیف کرد؛ بازاری که در آن سهام کوچک و متوسط و بخشی از نمادهای فرابورسی با تقاضا مواجه شدند، اما فشار بر شرکتهای بزرگ مانع از رشد شاخص کل شد. تداوم یا تغییر این وضعیت در روزهای آینده به میزان پایداری تقاضا، رفتار نقدینگی حقیقی و عملکرد نمادهای بزرگ و شاخصساز بستگی خواهد داشت.