در گفتگو با عبدالمجید یزدی مطرح شد
نقش فقه و استفتاء در قوه قضاییه
۱۳:۱۱
۱۳۸۴/۰۶/۱۹
به گزارش آفتاب نیوز، 
خواهشمند است در خصوص زمان تأسيس اين دفتر توضيح بفرمائيد.
دفتر آموزش روحانيون و تدوين متون فقهي در آغاز فعاليت، به عنوان اداره آموزش روحانيون در سال 69 در حوزه علميه قم افتتاح شد. با گسترش آموزش، ورود كار آموزان قضايي روحاني و تحت پوشش گرفتن استانهايي كه داراي حوزههاي علميه فعال بودند دورههايي نيز در همان استانها برگزار گرديد.
اهداف قوه قضائيه از راه اندازي اين دفتر چيست؟
اهداف دفتر آموزشي روحانيون و تدوين متون فقهي، برگزاري دورههاي آموزشي ويژه كارآموزان قضايي روحاني، تدوين متون فقهي آموزشي براي كارآموزان، پاسخگويي به پرسشهاي فقهي محاكم قضايي، اطلاع رساني پاسخهاي تهيه شده به ساير قضات، ساماندهي مدارك حوزوي قضات روحاني، ايجاد زمينه لازم براي ارتقاي دانش فقهي و حقوقي قضات روحاني و مساعدت قضات روحاني براي تكميل دروس حوزوي است.
دفتر آموزش روحانيون و تدوين متون فقهي تاكنون چه اقداماتي را انجام داده است؟
در سال گذشته با تغيير چارت سازماني قوه قضاييه، بخشي از فعاليتهاي مركز تحقيقات قوه قضائيه به عهده اين مركز نهاده شد و با تلفيق بخشي از كارهاي تحقيقاتي سابق با اداره آموزش روحانيون، دفتر آموزش روحانيون و تدوين متون فقهي كار را ادامه داد.
فعاليتهاي اين دفتر در دو محور كارآموزي و تدوين متون فقهي خلاصه ميشود. فعاليتهاي كار آموزي دفتر از سال 69 آغاز گرديد و تاكنون چهل و سه دوره كارآموزي در حوزههاي علميه برگزار شده است. در اين دورههاي كارآموزي بيش از هزار و هشتصد طلبه و روحاني مورد تعليم و آموزش قرار گرفتهاند كه هماكنون اين تعداد قاضي 5/22 درصد از قضات كشور را تشكيل ميدهند.
با توجه به تأكيدات امام خميني ـ ره ـ و رهبر فرزانه انقلاب در خصوص ورود مجتهدين به دستگاه قضايي اين دفتر چه اقداماتي انجام داده است؟
كار قضا اصالتاً و بذاته وظيفه مجتهدين مسلم و جامع الشرايط است، از اين رو ولي با توجه به اينكه در هيچ زماني امكان ندارد چندين هزار مجتهد مسلم در قوه قضائيه مشغول امر قضا باشند در شرايط كنوني، قضات بر اساس شرايط نصب و قضات منصوب هستند. يعني از باب اضطرار، مراجع معظم تقليد اجازه دادهاند تا از قاضي غير مجتهد و قريب الاجتهاد و حتي در زماني كه اين گونه قضات نيز نبودند، از روحانيون و حتي اگر به اندازه كافي روحاني آشنا به فقه و مباحث حقوقي و قضايي نبود از قاضيان غير روحاني بهره ببرد. در اينجا ولي امر دستور ميدهند اين افراد بر اساس قوانين كه به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيده و شوراي نگهبان هم آن را تأييد كرده است، حكم كنند.
براي جذب روحانيون حوزه علميه قم به دستگاه قضائي چه برنامههايي انجام دادهايد؟
اين مركز تلاش ميكند نسبت به جذب بيشتر روحانيون اقدام كند. همچنين براي بالا بردن كيفيت كار، اقدامات مؤثري انجام ميدهد تا اين مقدار روحاني محدود كه وارد دستگاه قضايي ميشود به نحوي مورد آموزش قرار گيرند كه بتوانند در آينده از مسئولين دستگاه قضايي شوند.
فرموديد يكي از وظايف اين دفتر، تدوين متون فقهي است. در اين زمينه چه اقداماتي انجام دادهايد؟
اصل 167 قانون اساسي ميگويد هرگاه قاضي پروندهاي را در اختيار گرفت، بايد حكم آن را در قوانين مدون بيابد. در مواقعي كه خلأ يا نقص، يا اجمال يا تعارض سكوت در قانون ديده ميشود، ميبايست به منابع معتبر اسلامي و فتاوي معتبر رجوع كند. دسترسي همه قضات به منابع و فتاوي ممكن نيست. از اين رو از آغاز در مركز تحقيقات فقهي قوه قضائيه، فعاليتي صورت گرفت كه استفتائات فقهي، قضائي مراجع تقليد گردآوري شده و وارد يك نرم افزار شد تا هر قاضي به جاي اقدام به استفتاء مستقيم از مراجع تقليد، به اين مركز رجوع كند. اگر اين سئوال قبلاً پرسيده شده باشد، مركز جواب او را سريعاً خواهد داد و اگر سئوال جديد باشد از مراجع استفتاء ميكند. البته به تازگي اين بخش از كاركرد مركز، به اين دفتر ملحق شده است.
بر همين اساس نرم افزاري به عنوان گنجينه آراي فقهي ـ قضائي كه در حال حاضر داراي بيش از بيست هزار استفتاء فقهي از مراجع تقليد، بيش از چهارده هزار موضوع در فن حقوق و امكانات جستجو، ابواب، كليد واژه، يادداشت و چاپ ميباشد، به صورت لوح فشرده آماده و عرضه شرده است.
آيا در اين زمينه تاكنون كتابي نيز منتشر گرديده است؟
بله، تاكنون نزديك به يازده جلد كتاب با موضوعات كيفري به نامهاي «مجموعه نظريات مشورتي در امور كيفري» پنج جلد، «مجموعه آرا فقهي قضايي در امور كيفري» چهار جلد و دو جلد هم «آسيب شناسي قوانين در امور كيفري» تدوين شده است. نزديك به ده جلد كتاب با موضوعات حقوقي شامل «مجموعه نظريات مشورتي در امور حقوقي» چهار جلد، «مجموعه آرا فقهي، قضائي در امور حقوقي» چهار جلد و «آسيب شناسي قوانين» با عنوان بررسي قوانين در دو جلد به چاپ رسيده است. همچنين بخشنامههاي رؤساي قوه قضائيه از سال 1359 تا سال 1381 جمع آوري شده و در دو مجله به چاپ رسيده است.
خواهشمند است در خصوص زمان تأسيس اين دفتر توضيح بفرمائيد. دفتر آموزش روحانيون و تدوين متون فقهي در آغاز فعاليت، به عنوان اداره آموزش روحانيون در سال 69 در حوزه علميه قم افتتاح شد. با گسترش آموزش، ورود كار آموزان قضايي روحاني و تحت پوشش گرفتن استانهايي كه داراي حوزههاي علميه فعال بودند دورههايي نيز در همان استانها برگزار گرديد.
اهداف قوه قضائيه از راه اندازي اين دفتر چيست؟
اهداف دفتر آموزشي روحانيون و تدوين متون فقهي، برگزاري دورههاي آموزشي ويژه كارآموزان قضايي روحاني، تدوين متون فقهي آموزشي براي كارآموزان، پاسخگويي به پرسشهاي فقهي محاكم قضايي، اطلاع رساني پاسخهاي تهيه شده به ساير قضات، ساماندهي مدارك حوزوي قضات روحاني، ايجاد زمينه لازم براي ارتقاي دانش فقهي و حقوقي قضات روحاني و مساعدت قضات روحاني براي تكميل دروس حوزوي است.
دفتر آموزش روحانيون و تدوين متون فقهي تاكنون چه اقداماتي را انجام داده است؟
در سال گذشته با تغيير چارت سازماني قوه قضاييه، بخشي از فعاليتهاي مركز تحقيقات قوه قضائيه به عهده اين مركز نهاده شد و با تلفيق بخشي از كارهاي تحقيقاتي سابق با اداره آموزش روحانيون، دفتر آموزش روحانيون و تدوين متون فقهي كار را ادامه داد.
فعاليتهاي اين دفتر در دو محور كارآموزي و تدوين متون فقهي خلاصه ميشود. فعاليتهاي كار آموزي دفتر از سال 69 آغاز گرديد و تاكنون چهل و سه دوره كارآموزي در حوزههاي علميه برگزار شده است. در اين دورههاي كارآموزي بيش از هزار و هشتصد طلبه و روحاني مورد تعليم و آموزش قرار گرفتهاند كه هماكنون اين تعداد قاضي 5/22 درصد از قضات كشور را تشكيل ميدهند.
با توجه به تأكيدات امام خميني ـ ره ـ و رهبر فرزانه انقلاب در خصوص ورود مجتهدين به دستگاه قضايي اين دفتر چه اقداماتي انجام داده است؟
كار قضا اصالتاً و بذاته وظيفه مجتهدين مسلم و جامع الشرايط است، از اين رو ولي با توجه به اينكه در هيچ زماني امكان ندارد چندين هزار مجتهد مسلم در قوه قضائيه مشغول امر قضا باشند در شرايط كنوني، قضات بر اساس شرايط نصب و قضات منصوب هستند. يعني از باب اضطرار، مراجع معظم تقليد اجازه دادهاند تا از قاضي غير مجتهد و قريب الاجتهاد و حتي در زماني كه اين گونه قضات نيز نبودند، از روحانيون و حتي اگر به اندازه كافي روحاني آشنا به فقه و مباحث حقوقي و قضايي نبود از قاضيان غير روحاني بهره ببرد. در اينجا ولي امر دستور ميدهند اين افراد بر اساس قوانين كه به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيده و شوراي نگهبان هم آن را تأييد كرده است، حكم كنند.
براي جذب روحانيون حوزه علميه قم به دستگاه قضائي چه برنامههايي انجام دادهايد؟
اين مركز تلاش ميكند نسبت به جذب بيشتر روحانيون اقدام كند. همچنين براي بالا بردن كيفيت كار، اقدامات مؤثري انجام ميدهد تا اين مقدار روحاني محدود كه وارد دستگاه قضايي ميشود به نحوي مورد آموزش قرار گيرند كه بتوانند در آينده از مسئولين دستگاه قضايي شوند.
فرموديد يكي از وظايف اين دفتر، تدوين متون فقهي است. در اين زمينه چه اقداماتي انجام دادهايد؟
اصل 167 قانون اساسي ميگويد هرگاه قاضي پروندهاي را در اختيار گرفت، بايد حكم آن را در قوانين مدون بيابد. در مواقعي كه خلأ يا نقص، يا اجمال يا تعارض سكوت در قانون ديده ميشود، ميبايست به منابع معتبر اسلامي و فتاوي معتبر رجوع كند. دسترسي همه قضات به منابع و فتاوي ممكن نيست. از اين رو از آغاز در مركز تحقيقات فقهي قوه قضائيه، فعاليتي صورت گرفت كه استفتائات فقهي، قضائي مراجع تقليد گردآوري شده و وارد يك نرم افزار شد تا هر قاضي به جاي اقدام به استفتاء مستقيم از مراجع تقليد، به اين مركز رجوع كند. اگر اين سئوال قبلاً پرسيده شده باشد، مركز جواب او را سريعاً خواهد داد و اگر سئوال جديد باشد از مراجع استفتاء ميكند. البته به تازگي اين بخش از كاركرد مركز، به اين دفتر ملحق شده است.
بر همين اساس نرم افزاري به عنوان گنجينه آراي فقهي ـ قضائي كه در حال حاضر داراي بيش از بيست هزار استفتاء فقهي از مراجع تقليد، بيش از چهارده هزار موضوع در فن حقوق و امكانات جستجو، ابواب، كليد واژه، يادداشت و چاپ ميباشد، به صورت لوح فشرده آماده و عرضه شرده است.
آيا در اين زمينه تاكنون كتابي نيز منتشر گرديده است؟
بله، تاكنون نزديك به يازده جلد كتاب با موضوعات كيفري به نامهاي «مجموعه نظريات مشورتي در امور كيفري» پنج جلد، «مجموعه آرا فقهي قضايي در امور كيفري» چهار جلد و دو جلد هم «آسيب شناسي قوانين در امور كيفري» تدوين شده است. نزديك به ده جلد كتاب با موضوعات حقوقي شامل «مجموعه نظريات مشورتي در امور حقوقي» چهار جلد، «مجموعه آرا فقهي، قضائي در امور حقوقي» چهار جلد و «آسيب شناسي قوانين» با عنوان بررسي قوانين در دو جلد به چاپ رسيده است. همچنين بخشنامههاي رؤساي قوه قضائيه از سال 1359 تا سال 1381 جمع آوري شده و در دو مجله به چاپ رسيده است.
ارسال پیام
لینک های مفید