آمريكا توان همراه كردن چين را دارد؟

به گزارش آفتاب نیوز، نيويورك تايمز مي افزايد: بوش براي متقاعد كردن آقاي هو (Hu)، كه روابط خوبي را با ايران در پيش گرفته و از اقدام آژانس بين المللي انرژي اتمي در ارجاع پرونده هسته اي ايران به شوراي امنيت حمايت نكرده، به سختي مشغول لابيگري است. سپس به نقد از مايكل جي گرين (Michael J.Green) يكي از اعضاي شوراي امنيت ملي آمريكا در امور آسيا مي نويسد: ما هيچ اطميناني از اين بابت نداريم كه چين حتماً با ما همراه شود امّا آقاي هو (Hu) با ترغيب ايران به قرار گرفتن تحت نظارت آژانس بين المللي انرژي اتمي موافقت كرده است. وي مي افزايد هدف بوش اشاره به موارد حقوق بشري است، در حالي كه چينيها به آن كم توجهي كرده اند. نيويورك تايمز در پايان به اين نكته اشاره مي كند كه در ديدار بين بوش و آقاي هو، او از تمايل چين مبني بر افزايش واردات چين از آمريكا سخن گفته است.

اظهارات اخير آقاي هو (Hu) و سابقه همكاريهاي هسته اي و اقتصادي چين با ايران يكي از عواملي شد تا آفتاب گرايش چين به همكاريهاي هسته اي با ايران را با يكي از كارشناسان مسائل سياسي در ميان گذارد و وي در پاسخ به سؤال خبرنگار آفتاب گفت: سابقه همكاريهاي نظامي ايران و چين به دهه 1980 و جنگ ايران – عراق مي رسد. چين در اين دوران به دليل نگراني از نفوذ شوروي در ايران، كوشيد از طريق همكاريهاي نظامي و فروش موشك به ايران روابط خود را با ايران تقويت كرده و مانع از افزايش نفوذ شوروي سابق در خاورميانه شود و از آنجا كه ايران طي دوران جنگ، تحت تحريم تسليحاتي غرب قرار داشت، همكاري با چين از اهميت ويژه اي براي ايران برخوردار بود. امّا در مقطعي بعد از جنگ به دليل فشارهاي آمريكا، چين از ادامه همكاري با ايران امتناع كرد. وي افزود: با اين وجود دلايل گرايش چين به همكاريهاي هسته اي با ايران را مي توان در چارچوب زير مورد توجه قرار داد.

1- چين كشوري است امنيت گرا و امنيت محور و خواهان رشد. هرجا بين امنيت و رشد تضادي حاصل شود، چينيها رشد را فدا خواهند كرد. همكاريهاي هسته اي چين با ايران بيشتر از آنكه جنبه امنيتي داشته باشد، داراي جنبه اقتصادي است. به اين معنا كه از نظر چين فروش تسليحات به ايران كمكي به تأمين امنيت اين كشور نمي كند، لذا اگر به خاطر اين موضوع تحت فشار قرار گرفت، مي تواند همكاريها را متوقف يا به موارد خاص محدود كند.

2- چين براي افزايش قدرت چانه زني خود با آمريكا در مسئله تايوان، كوشيده است با كشورهاي مخالف آمريكا از جمله ايران همكاري تسليحاتي داشته باشد. با اين حال نبايد در اين مورد اغراق كرد: يعني چين تا زماني حاضر به ادامه همكاري با ايران خواهد بود كه تحت فشار شديد آمريكا قرار نگرفته باشد.

3- چينيها نياز به افزايش حضور خود در خاورميانه و استفاده از نفت ارزان اين منطقه دارند. ايران هم از جمله كشورهايي است كه مي تواند در اين مورد به چين كمك كند. همكاريهاي نظامي محدود مي تواند مشوق همكاريهاي اقتصادي گسترده تر و مخصوصاً صدور نفت و گاز به چين باشد. با اين حال، چين، ايران را يك قدرت منطقه اي در خاورميانه نمي داند، بلكه ايران را در حوزه خليج فارس يك بازيگر مهّم در نظر مي گيرد. از همين رو در صورت افزايش فشار آمريكا، به نظر نمي رسد كه تمايلي به مقاومت داشته باشد.

4- چين بنابر مصالح اقتصادي و امنيت انرژي خود، توسعه مناسبات با همه كشورهاي منطقه خاورميانه را دنبال مي كند. بنابراين هرگاه در مواردي بين ايران و كشورهاي ديگر منطقه، مثلاً اسرائيل بر سر حقوق فلسطينيان و يا با امارات بر سر جزاير سه گانه اختلاف نظرهاي شديد بروز كند، چين حاضر به جانبداري از ايران نخواهد بود. توسعه مناسبات اقتصادي، علمي، فني و نظامي چين و اسرائيل از دهه 1980 به بعد و اظهار علاقه چين به برقراري مناسبات صميمانه تر با اتحاديه عرب كه در گفتگوهاي اخير آن كشور با مقامات مصري مطرح شد، نشان مي دهد، چين در آينده ممكن است با اعراب بيش از ايران ارتباطهاي اقتصادي و امنيتي داشته باشد و ديگر آنكه؛

5- اساساً چينيها تمايل به ديپلماسي پنهان و مخفي كاري دارند و معمولاً علاقه چنداني به شفاف عمل كردن و پذيرش تعهدات آشكار ندارند. چنانچه مي توان گفت در مورد همكاريهاي هسته اي ايران و چين نيز اين قاعده صادق است.

اين كارشناس مسائل سياسي كشور در پايان سخنانش گفت: با توجه به مسائل فوق و خواست اخير آقاي هو (Hu) از آمريكا مبني بر افزايش واردات چين از آمريكا به نظر نمي رسد كه بتوان در تحت اين شرايط با چين همكاريهاي استراتژيك داشت و چين صرفاً در شرايطي با ايران همكاري خواهد كرد كه تحت فشارهاي بين المللي از جمله آمريكا قرار نگيرد.