ديپلماسي تازه تيم هسته اي، به كدام سوي مي رود؟

به گزارش آفتاب نیوز، بنابراين آنها مصمم به ارجاع پرونده هسته اي ايران به شوراي امنيت شده اند. نطق ديشب احمدي نژاد كه مبناي قضاوت بسياري از كشورها در مورد پرونده هسته اي ايران شده است، ترديد در مورد ارجاع يا عدم ارجاع پرونده ايران به شوراي امنيت را دو چندان كرده است. اكنون به نظر مي رسد كه موضع اتحاديه اروپا بسيار نزديك تر از قبل به آمريكا شده است زيرا دو طرف با اين طرح، اكنون مي توانند در اين نكته اشتراك نظر داشته باشند كه توان هسته اي ايران تهديدي براي منافع هر دو طرف، مخصوصاً در خاورميانه خواهد بود كه ممكن است ايران را به يك قدرت مهّم در معادلات منطقه اي تبديل كند: قدرتي كه اروپا و آمريكا نمي توانند آن را ناديده بگيرند و دوم اينكه با ارائه اين طرح، ايران مي تواند در آينده به الگويي براي ساير كشورهاي منطقه تبديل شود و دقيقاً در چنين فضايي ممكن است فصل مشترك رويكرد آمريكا و اتحاديه اروپا در مورد برنامه هسته اي ايران پر رنگ تر از گذشته شود و بتوانند با كمك متحدان استراتژيك خود، در صدد انزواي ايران در سطح منطقه اي و حتي بين المللي بر آيند.

چنانچه شاهد بوده ايم كشورهاي عمده اي كه از طرف ايران به عنوان سرمايه گذاران در طرحهاي هسته اي پيشنهاد شده اند در روزهاي اخير تحت فشار غرب، قرار گرفته و در موضع گيريهايشان دچار ابهام گرديده اند، براي نمونه هند كه دو ماه پيش با آمريكا قرار داد هسته اي امضاء كرده بود، در پي فشار آمريكا اعلام داشته است كه در صورت اجبار در حمايت از آمريكا در آژانس، عليه ايران رأي خواهد داد! روسيه نيز قولهايي مبني بر ورود به سازمان تجارت جهاني را دو روز پيش در گفتگوي بين بوش و پوتين دريافت داشت. آنچه كه در مورد روسيه مشخص است آن است كه با آنكه روسيه در ايران منافع زيادي دارد امّا در عين حال هيچ تمايلي به استقلال ايران در زمينه فن آوري هسته اي ندارد و در اين مورد با غرب هم نظر است؛ تا آنجا كه همين روسيه در روزهاي اخير همانند كشورهاي اروپايي و آمريكايي نگراني خود را از برنامه هسته اي ايران اعلام داشت!

ناظران مي گويند كه روسيه به خصوص در دوران پوتين به غرب وابسته تر شده است و همواره نگران فشارهاي سياسي، اقتصادي و نظامي آمريكا است و لذا به نظر نمي رسد كه اگر قرار باشد تحت فشار دو جبهه اروپا و آمريكا قرار گيرد به سرمايه گذاري مشترك در ايران راغب باشد. چنين نيز اساساً فاقد منافع راهبردي مثل روسيه، در قبال ايران است. انتشار بيانيه رسمي چين درخصوص مسئله هسته اي ايران و كره شمالي در همين روزهاي اخير مؤيد اين مسئله است كه در صورت خروج ايران از روند مذاكرات، چين نيز در نهايت به جبهه مقابل ايران خواهد پيوست؛ زيرا در اين بيانيه چين اعلام كرده كه تنها راه حل مسئله هسته اي ايران از طريق گفتگو است.

اينك به نظر مي رسد كه سخنراني ديشب رئيس جمهور پرونده هسته اي ايران را وارد مرحله جديدي ساخته كه در اين مرحله نمي توان روي طرحهاي مذاكره كننده جديد، حساب زيادي، باز كرد. عضويت روسيه در گروه هشت (G-8) و نيز طرح عضويت چين در آينده در آن، از علائم روشن نزديكي اين دو قدرت شريك هسته اي ايران به غرب مي باشد.

در همين خصوص، يك تحليل گر مسائل هسته اي به آفتاب گفت: «مبتكران طرح هسته اي ايران بايد به اين نكته نيز توجه مي كردند كه اساساً يكي از اركان استراتژي كلان آمريكا در قبال جلوگيري از دستيابي ايران به فن آوري هسته اي، بهره گيري از سازمانهاي بين المللي به منظور اعمال فشار بر ايران و نيز ترغيب ساير كشورها به عدم همكاري هسته اي با ايران مي باشد. در اين راستا گروه هشت كه به نوعي نماينده قدرتهاي بزرگ بوده و با اهداف آمريكا همسويي بيشتري نشان مي دهد، اهميت ويژه اي دارد. چنانكه در استراتژي امنيت ملي آمريكا نيز آمده است كه: ما به تشويق دوستان و هم پيمانان خود براي افزايش همكاريهايشان با برنامه خود ادامه مي دهيم. اين كار به خصوص از طريق مشاركت جهاني گروه هشت عليه گسترش سلاحها، مواد و تجهيزات كشتار جمعي دنبال مي شود». وي افزود: «مبتكران طرح جديد هسته اي ايران بايد به اين نكته نيز توجه داشته باشند كه علي رغم اينكه كشورهايي مثل روسيه و چين، روند يك جانبه گرايي آمريكا را برنمي تابند و از طرف ديگر سلطه ي آمريكا بر كل خاورميانه و بر چاههاي نفت منطقه، براي آنها غير قابل قبول است و با علم به اين موضوع كه ايران مي تواند تنها فضاي تنفسي آنها باشد، امّا هر يك از آنها مشكلات خاص خود را دارند و آمادگي آن را ندارند كه در برابر آمريكا قرار بگيرند». وي با اشاره به اهميت ثبات و امنيت ايران براي كل جهان افزود: «اگر چه همگان اذعان دارند كه آمريكا در طول 26 سال گذشته، همواره شكستهاي زيادي را در برابر ايران تحمل كرده، مع الوصف ما نبايد بهانه اي به آمريكا بدهيم كه از طريق آن بتواند عليه ايران موج آفريني نموده و ديگران را در ارجاع پرونده هسته اي ايران به شوراي امنيت با خود همراه كند».

بسياري از تحليل گران معتقدند كه تيم هسته اي جديد ايران مي بايست با توانمندي ديپلماتيك خود، در برابر هر گونه توطئه عليه كشور در جهت اجماع بين المللي ايستادگي مي كرد، اما ظاهراً نتوانسته اين كار را به انجام برساند. تيم هسته اي وظيفه داشت كه با استفاده از اهرم ديپلماسي تعامل سازنده كه در چارچوب سند چشم انداز بيست ساله نظام ابلاغ گرديده، همانند گذشته به درون چالشهاي پرونده هسته اي وارد شده و حركتي هوشمندانه و هماهنگ را در جهت منافع و امنيت ملي ايران سازماندهي مي نمود و دستاوردهاي ارزنده اي را براي ملت، فراهم مي ساخت. در پي نزديك به سه دهه، زيبنده جمهوري اسلامي نيست كه بارديگر در بوته انزوا و حاشيه نشيني در جهان پرتكاپوي امروز، گرفتار بيايد.