متون درسی حوزه، بازنگری می شود

به گزارش آفتاب نیوز، ديدگاه شما درباره تغيير متون قديمي درسي حوزه‌ها چيست؟ 

دسته‌اي از منابع درسي در حوزه آثار ارزشمند، قابل توجه و داراي ارزش بالايي هستند و مورد توجه بزرگان حوزه قرار دارند؛ مانند كتاب لمعه، رسائل، مكاسب و كفايه. مركز تدوين متون، در حال حاضر برنامه‌اي براي تغيير اين چند متن اصلي ندارد و تلاش بر اين است كه اگر امكان باشد اين متون به گونه‌اي غني‌سازي شود. 

هرگاه بحث تدوين متون درسي مطرح مي‌گردد، به سرعت ديدگان به تغيير اين چند كتاب جلب مي‌شود. غني‌سازي اين‌گونه است كه متن با فصل‌بندي مشخص با تيترهاي جديد و البته با حفظ اصالت متن ارائه شود. افزودن بخش‌هايي براي اطلاعات جانبي و فضايي براي مطالعه تكميلي، درج حواشي علمي و روشن ساختن تغييرات و ابهامات متن و ترسيم جداول خاص براي توضيح بيشتر و كمك گرفتن از فن‌آوري‌هاي نوين در جهت آموزشي كردن از ديگر شيوه‌هاي غني‌سازي متون درسي است. 

براي تدوين دروس بنابر جذب نيرو است يا اينكه موضوعي مانند فقه، اصول يا رجال، ميان فضلاي حوزه به مناقصه علمي گذاشته شده، از بين متون مختلف بهترين انتخاب مي‌شود؟ 

براي هر يك از عناوين درسي كه در حوزه ارائه مي‌شود، گروه‌هاي علمي مشخصي داريم كه از مدرسان سطوح بالاي اين دروس تشكيل شده است. اين افراد به عنوان گروه‌هاي علمي و مشاوران مركز در ارتباط با عناوين درسي هستند. هر يك از گروه‌هاي علمي به تناسب نوع تخصصشان برنامه‌ريزي‌هاي علمي خود را درباره احيا، اصلاح يا نگارش انجام مي‌دهند. سپس شيوه‌نامه خود را طراحي مي‌كنند و اين شيوه‌نامه به پژوهشگران حوزوي براي تدوين متون ارائه مي‌شود. پس از تدوين از راه ارزيابي‌هايي كه در مركز صورت مي‌گيرد، ارزش علمي كار سنجيده مي‌شود. 

برخي از مباحث درسي مانند ادبيات عرب لازم لاينفك طلبگي است، اما شاهديم كه اين گونه دروس تنهادر سه سال نخست تدريس و مباحثه مي‌شود و پس‌ از آن توجهي به آن نمي‌شود، در حالي كه ادبيات فرار است و نياز به ممارست دارد. آيا براي حل اين مشكل در تدوين جديد متون تدبيري انديشيده شده است؟ 

در آموزش ادبيات علاوه بر اين مشكلي كه ذكر كرديد، نارسايي‌هاي ديگري نيز وجود دارد. در شرايط كنوني ادبيات در سطح حوزه با هدف كسب توانايي طلبه براي فهم متون درسي موجود است، در حالي كه نياز به آموزش زبان عربي محدود به قرائت و فهم متون قديمي نيست. در واقع امروزه توانايي تكلم به زبان عربي و تسلط به قرائت و فهم متون جديد و مهارت نگارش منطبق با ادبيات جديد از ضرورت‌هاي علمي طلاب حوزه است. قابل قبول نيست كه طلاب در سفرهاي تبليغي خود به زبان عربي آشنايي نداشته باشند و از برقراري ارتباط با علماي عرب عاجز باشند. 

از نوآوري‌هاي بزرگاني مانند مرحوم مظفر يا شهيد صدر چگونه بايد بهره‌برداري كرد؟ 

كتابي مانند حلقات شهيد صدر از اتقان علمي خوبي برخوردار است و در عين حال به لحاظ روشي جزء روشمند‌ترين كتاب‌هايي است كه در حوزه در رابطه با علم اصول نگاشته شده است. اما درباره درسي شدن يك متن در حوزه بايد توجه داشت كه در نظام‌هاي علمي آزادي مانند حوزه علميه قم، نمي‌توان يك كتاب را از راه بخشنامه، متن درسي قرار داد، بلكه اين جامعه علمي است كه كتابي را مي‌پذيرد و به عنوان متن درسي قبول مي‌كند. هيچ بيانيه‌اي كفايه را به عنوان متن درسي قرار نداده است، بلكه كفايه به لحاظ اتقان علمي و توانمندي‌هاي محتوايي كه در آن وجود دارد، به تدريج تبديل به يك متن درسي شده است. چه بسا كتاب‌هاي ديگري مانند قوانين يا فصول در كنار اينها تدوين شده اما مورد قبول و توجه جامعه علمي قرار نگرفته است. رويكرد فراگيران علوم در حوزه به يك كتاب درسي، تعيين كننده است. حلقات شهيد صدر در نجف اشرف با استقبال خوبي نسبت به حوزه علميه قم روبرو شده، اما در اينجا هنوز جايگاه خود را پيدا نكرده و در واقع با استقبال عمومي مواجه نشده است. يكي از دستاوردهايي كه مي‌توان در نظر گرفت اين است كه بايد كتاب‌هاي هم عرض را در نظام آموزشي تكثير كرد. به عنوان نمونه در حوزه اصول فقه كتاب‌هاي متعددي نوشته شود تا طلبه بتواند با تحقيق و بررسي يكي از آثار را به عنوان متن درسي خود انتخاب كند.