آفتابنیوز : آفتاب: خصومت دولت اردوغان با بشار اسد و تلاش فزاینده وی برای ایفای نقش در بحران سوریه، هر روز پیامدهای منطقه ای جدیدتری پیدا می کند. آخرین و شاید مهمترین نمونه از این پیامدها، بروز تنش در روابط ترکیه با روسیه است که در پی نشاندن اجباری هواپیمای سوری در آنکارا به وجود آمده است.
در پی اقدام دولت ترکیه در به زمین نشاندن اجباری یک هواپیمای سوری که از مسکو به مقصد دمشق پرواز می کرد، مقامات آنکارا موجی از اتهام زنی را علیه مسکو به راه انداخته اند؛ موجی که واکنش خشم آمیز دولت روسیه را در پی داشته و پیامدهای آن بر روابط دو کشور از هم اکنون قابل مشاهده است.
در این راستا، هرچند در ابتدا اعلام شده بود هواپیمای مذکور حامل هیچ ماده مشکوکی نبوده، اما رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه روز پنج شنبه مدعی شد حامل مواد و تجهیزاتی بوده که کاربرد نظامی دارند. بر اساس گزارش خبرگزاری «دویچه وله»، نخستوزیر ترکیه همچنین گفته موادی که در هواپیما کشف شدهاند از جانب یک اداره روسی که با صنعت شیمی در ارتباط است به آدرس وزارت دفاع سوریه ارسال شدهاند. به گفته وی مأموران ترکیه این مواد را به قصد بازرسی دقیق تر توقیف کردهاند.
این ادعا، در کنار این نکته که هواپیمای مذکور حامل 17 تن از اتباع روس بوده و ترکیه بدون اطلاع سفارت روسیه اقدام به نشاندن هواپیما کرده، خشم دولت روسیه را برانگیخته است. علاوه بر این، بر اساس بیانیه وزارت خارجه روسیه، پس از آن نیز دولت ترکیه اجازه ملاقات با اتباع روس را به دیپلمات های این کشور نداده است.
به این ترتیب، وزارت امور خارجهی روسیه با انتشار بیانیهای از فرود اجباری ایرباس سوری در فرودگاه آنکارا انتقاد کرد. در این بیانیه آمده که جان ۱۷ مسافر روسی، از جمله چند کودک، با این عملیات به خطر افتاده است. پیشتر، «الکساندر لوکاشویچ»، سخنگوی وزارت خارجه روسیه از دولت ترکیه خواسته بود، ضمن توضیح در مورد فرود اجباری هواپیما، روشن سازد که در آینده چگونه جلوی حوادث مشابه را خواهد گرفت.
از سوی دیگر، یکی از مقامات بخش صنایع نظامی روسیه در مصاحبه با خبرگزاری «اینترفاکس» دولت ترکیه را به دلیل طرح اتهام ارسال سلاح و مواد نظامی به سوریه توسط هواپیمای مذکور، مورد انتقاد قرار داده است.
این مقام که نخواسته نامش فاش شود اظهار داشته: «نه اسلحه و نه هیچ نوع از سیستم ها یا اجزای قابل استفاده در صنایع نظامی در این هواپیما وجود نداشته و اصولاً نمی توانسته که وجود داشته باشد». وی ادامه داده: «اگر ما بخواهیم هر نوع تجهیزات نظامی- فنی یا اسلحه صادر کنیم، این کار را به صورت صحیح انجام می دهیم؛ نه با روش های غیرقانونی و یقیناً نه با استفاده از هواپیمای غیرنظامی».
اما شاید مهمتر از همه اینکه پس از وقوع ماجراهای فوق، ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه نیز سفر برنامه ریزی شده خود به ترکیه را لغو کرد. پوتین که قرار بود روزهای 14 و 15 اکتبر از آنکارا دیدار کند، فعلاً این سفر را به تعویق انداخته است. هرچند احمد داووداوغلو، وزیر خارجه ترکیه اعلام کرده این قضیه ربطی به ماجرای هواپیما ندارد، اما بیشتر ناظران دیدگاهی جز این دارند.
در این میان، تحلیلگران روس معتقدند ترکیه با این اقدام قصد تحریک روسیه را دارد. به اعتقاد آنان، ترکیه درگیر یک تنش جدی با سوریه است و در این میان روسیه را که از سوریه پشتیبانی میکند، دشمن خود میداند. علاوه بر این، به اعتقاد آن ها ترکیه با این اقدام قصد فشار بر روسیه را دارد و دولت اردوغان تلاش میکند از راههای گوناگون روسیه را به قطع حمایت از رژیم اسد وادارد.
در این میان، برخی تحلیلگران اروپایی نیز معتقدند فرود اجباری هواپیمای سوری در ترکیه که از مسکو عازم دمشق بود، نارضایتی مقامهای روسیه از ترکیه را بیشتر کرده است. این گونه اقدامات ترکیه میتواند تنش دیپلماتیک با روسیه ایجاد کند. روسیه نمیخواهد یک لیبی دیگری را تجربه کند و ناتو در امور سوریه دخالتی داشته باشد، زیرا دخالت ناتو در امور سوریه میتواند تعادلات منطقهای و ژئوپلیتیکی را برهم بریزد.
گفتنی است همه این وقایع در حالی روی می دهد که سیاست اردوغان در داخل ترکیه نیز با انتقادهای فزاینده ای روبروست. بر اساس گزارش ها، شمار زیادی از روشنفکران و فعالان سیاسی ترکیه معتقدند دولت اردوغان با تصمیمات نابجا، خود را بیش از حد وارد بحران سوریه کرده و به تنش با کشور همسایه دامن زده است. علاوه بر این، به نوشته نشریه «تاگس اشپیگل»، نظرسنجیهایی که تاکنون انجام شده، بیانگر آن است که دو سوم شهروندان بالغ ترکیه با سیاست دولتشان در رابطه با بحران سوریه مخالفند.
به گزارش تابناک،به نظر می رسد در چنین شرایطی، اقدام دولت اردوغان در دامن زدن به تنش ها در روابط با مسکو، نه تنها نمی تواند در پیشبرد سیاست سوری وی کمکی به او بکند، بلکه عملاً با ایجاد فشاری فزاینده از بیرون، عرصه دیپلماتیک را برای دولت وی تنگ تر نیز خواهد کرد.