نياز به رأي مخالف روسيه داريم، نه ممتنع

به گزارش آفتاب نیوز،  با اين حال خانم رايس در گفتگو با خبرنگاران گفت: روشن است كه آمريكا و متحدين اروپايي اش چنانچه ايران برنامه هاي هسته اي اش را متوقف نكند آن را براي اعمال تحريمها به شوراي امنيت خواهند فرستاد. نيويورك تايمز در ادامه مي نويسد اما با وجود مخالفت روسيه، پيشرفتها در شوراي امنيت ضعيف مي شود، چرا كه روسيه داراي حق وتو در شوراي امنيت مي باشد.

نيويروك تايمز مي افزايد: شوراي حكام آژانس بين المللي انرژي اتمي، ماه گذشته قطعنامه اي را تصويب كرد كه در واقع مجوزي براي ارجاع ايران به شواري امنيت محسوب مي شود. اما رأي گيري مجددي نيز در 24 نوامبر براي ارجاع واقعي صورت مي گيرد. آقاي لاوروف و خانم رايس ابراز اميدواري كردند ايران قبل از ارجاع، حاضر به مصالحه شود.

خانم رايس براي اولين بار گفت كه واشنگتن در رأي گيري براي ارجاع در ماه نوامبر اعمال فشار نخواهد كرد، اين در حالي است كه با كنار رفتن برخي از كشورهاي عضو شوراي حكام، كشورهايي مثل بلاروس، كوبا و سوريه وارد آن شده اند، سه كشوري كه بسيار بعيد است از مواضع آمريكا حمايت كنند. بنابه گفته ي مقامات اگر ايران خواسته هاي شواري حكام را بپذيرد، رأي گيري به تأخير خواهد افتاد. نيويورك تاميز در پايان مي افزايد:

روسيه پيشنهاد داده است كه سوخت ايران براي راكتور هسته اي غيرنظامي تأمين شود و سپس سوخت مصرف شده نيز از آن پس گرفته شود و وزير امورخارجه روسيه در گفتگو با خبرنگاران گفته است كه روسيه ترجيح مي دهد در شرايط كنوني مسئله از طريق مذاكره و در چارچوب آژانس بين المللي انرژي اتمي حل شود.

اصرار آمريكا در مورد ارجاع پرونده هسته اي ايران به شوراي امنيت در ماه نوامبر از يك طرف و تكيه بر روسيه به عنوان آخرين حامي ايران در روزهاي قبل از نشست نوامبر از طرف ديگر سؤالات فراواني را درخصوص ماهيت سياست خارجي روسيه در مورد كشورمان ايران به وجود آورده است چرا كه موضع گيريهاي مشترك روسيه با اروپا در قبال از سرگيري فرآوري اورانيوم موسوم به UCF در حدود 2 ماه قبل و دادن رأي ممتنع در جلسه شوراي حكام در ماه گذشته (سپتامبر) از جمله عواملي مي تواند باشد كه تيم جديد هسته اي را با ابهام در موضع گيري اين كشور در جلسه نوامبر و شايد متعاقب آن در شوراي امنيت مواجه سازد. بنابراين از اين منظر مي توان انعكاس خبر شكست وزير امورخارجه آمريكا در همراه كردن روسيه عليه ايران را زياد جدّي نگرفت و منتظر روزهاي آينده بود و ديد كه آيا روسيه به عنوان شريك اقتصادي و هسته اي ايران كه در شرايط عادي با عقد قرارداد با ايران همكاري هسته اي دارد ممكن است در شرايط بحراني و دقيقاً هنگامي كه نياز به روسيه با دادن رأي مخالف (و نه ممتنع) احساس مي شود با غرب همراه شود و موضع گيريهايش تحت فشار در مخالفت با ايران اتخاذ شود.

آفتاب موضع گيريهاي روسيه در طول بحران هسته اي و كلاً جمهوري اسلامي ايران را با يكي از اساتيد دانشگاه در تهران در ميان گذاشت. وي در پاسخ به سؤال خبرنگار آفتاب گفت: رويكرد روسيه در قبال ايران با مواضع آمريكا و اروپا بسيار ناهماهنگ است. روسيه تنها قدرت بزرگي است كه خود را دوست ايران مي داند و از ايران حمايت مي كند. وي در ادامه سخنانش گفت: به رغم مسائل فوق، اساساً براي روسيه همكاري هسته اي با ايران از دو نظر اهميت دارد كه عبارتند از: انگيزه اقتصادي و ملاحظات ژئوپلتيك. منابع اقتصادي روسيه شامل كسب منابع مالي لازم براي حمايت از صنايع نيروگاههاي هسته اي است كه از محدود صنايع پيشرفته باقي مانده پس از سقوط شوروي است. علاوه بر اين براي وزارت انرژي اتمي روسيه كسب پول جهت عملي كردن برنامه تضمين امنيت سلاحهاي هسته اي و ذخيره مواد هسته اي، اهميتي حياتي دارد. قابل ذكر است كه كمك آمريكا به برنامه تأمين امنيت هسته اي روسيه مفيد است، امّا كافي نيست. وي در ادامه افزود: از نظر ژئوپلتيكي نيز مسكو ايران را پايگاه خوبي براي گسترش نفوذ خود در خاورميانه مي داند و روابط خوب ايران و روسيه عامل مهمّي در تقويت موقعيت روسيه در منطقه ي آسايي مركزي است. ايران نيز طي منازعات چچن و تاجيكستان ثابت كرد شريك مسئوليت پذيري در قبال روسيه است. با وجود اينها مسكو نگران دستيابي احتمالي ايران به سلاحهاي هسته اي است، زيرا در اين حالت اين روسيه و نه آمريكا است كه در تيررس موشكهاي ايران قرار خواهد گرفت! اين كارشناس در ادامه سخنانش به آفتاب گفت: علاوه بر اين از ديدگاه روسها، يك ايران هسته اي احتمالاً سياستهاي راديكالي را در قبال روسيه در پيش خواهد گرفت. وي افزود: به طور كلي روسيه در قبال مسائل هسته اي ايران يك رويكرد چند جانبه و گاه پيچيده را در پيش گرفته است كه اين مسئله بازتاب اوضاع داخلي و نيروهاي مؤثر بر سياست خارجي اين كشور از يكسو و موقعيت در حال تغيير بين المللي آن از سوي ديگر است، كه نوسان در اين رويكرد را مي توان معلول تغييرات ايجاد شده در محيط داخلي و نيز خارجي سياست خارجي روسيه دانست كه تيم جديد هسته اي در تحليل مسائل به اين نكات بايد توجه ويژه نمايند. وي افزود: از اوايل سال 1990 تاكنون روسيه در روابط خود با غرب و مخصوصاً آمريكا دوره هاي مختلفي را پشت سرگذاشته و برهمين اساس رويكرد آن نسبت به همكاريهاي هسته اي با ايران نيز دچار نوسان شده است.

بنابراين ملاحظه مي كنيم كه سياست خارجي روسيه، همواره با ابهام و سردرگمي روبه رو بوده است. چنانچه تلاش براي پيوستن به غرب، گسترش روابط با دولتهاي شرقي (چين، هند و كره شمالي) و حفظ پيوندهاي سنتي و تقويت آن پيوندها با متحدين پيشين (سوريه، عراق، ليبي و يوگسلاوي سابق) مقامات روسيه را با انتخابهاي دشواري مواجه كرده است و بيشتر اين مشكلات از اين واقعيت سرچشمه مي گيرد كه آماج اصلي فشارهاي سياسي – اقتصادي و اقدامات آمريكا، مناطق و كشورهايي تحت عنوان شرّ و سركشي خوانده شده اند كه در شمار مناطق استراتژيك، حوزه هاي منافع سنتي و متحدان و دوستان روسيه قرار داشته يا دارند و مسكو براي حفظ آن مناطق و حمايت از آن متحدان يا حفظ روابط با غرب و به ويژه ايالات متحده با محدوديتها و مشكلات زيادي روبه رو شده است.

اين كارشناس آگاه و تحليل گر مسائل هسته اي در پايان اظهار داشت: به طور كلي مولفه هاي اصلي رويكرد روسيه به ايران در حالت كلي و موضوع هسته اي در حالت خاص را مي توان به صورت زير مورد توجه قرار داد:

1- براي روسيه ايرانِ مخالفِ غرب، وسيله خوبي براي امتياز گرفتن از غرب و مخصوصاً آمريكا از يكسو و جلوگيري از نفوذ كامل اين كشور در خاورميانه از سوي ديگر است. هر اقدامي كه تقويت كننده اين فراينده باشد، از جمله افزايش توان هسته اي ايران، به نفع روسيه و به زيان غرب است.

2- روسيه با انتقال فن آوري هسته اي به ايران، به نوعي تبديل به بازيگر انحصاري در صحنه هسته اي ايران مي شود. در اين حالت روسيه مي تواند به وسيله در اختيار گذاشتن اطلاعات در مورد توان هسته اي ايران، خود را به غرب نزديك تر كرده و امتيازات بيشتري از آنها بگيرد. تصادفي نيست كه الكساندر روميانتسف وزير انرژي اتمي روسيه ادعا مي كند كه شايد ما مجبور شويم اقدامات خود را با ساير قدرتهاي هسته اي مايل به حضور در ايران هماهنگ كنيم.

3- تداوم همكاريهاي هسته اي با ايران و تداوم آن از طريق به تأخير انداختن راه اندازي نيروگاه بوشهر از سه منظر ايران را تحت فشار قرار مي دهد؛ الف) در موضوع تقسيم درياي خرز ايران با روسيه مخالفت جدّي نكند، ب) از حمايت ايران از مسلمانان روسيه جلوگيري كند و ج) از نزديكي بيش از حدّ ايران به غرب و آمريكا جلوگيري نمايد.

4- تداوم همكاريهاي هسته اي با ايران يكي از مهّم ترين شيوه هاي جلوگيري از تعطيلي صنعت هسته اي به يادگار مانده از شوروي سابق است كه هنوز هم ابزار چانه زني مهمّي در روابط با غرب مي باشد. گفتني است كه افكار عمومي روسيه نيز طرفدار اين موضوع هستند و آن را نمادي از قدرت روسيه مي دانند همين طور اليگارشي روسيه، آمريكا را در زمينه صنعت هسته اي متهم به رقابت ناعادلانه مي كنند و لذا تمايلي به قطع كامل همكاريهاي هسته اي با ايران ندارند. بدينسان مي توان گفت كه موضوع همكاريهاي هسته اي ايران و روسيه در محل تقاطع افكار عمومي حامي پرستيژ روسيه از يكسو، اليگارشي حامي ادامه فعاليتهاي هسته اي روسيه و تصميم سازمان خواهان افزايش قدرت ملي از سوي ديگر قرار دارد و نوع همكاري با ايران در اصل برآيندي از اين سه مؤلفه است كه گاهي با يكديگر در تعارض قرار مي گيرند. اين استاد دانشگاه افزود: من حيث المجموع بايد گفت سؤالي كه در اين روزها مي تواند مطرح شود آن است كه آيا روسيه تحت فشار آمريكا و اروپا به همكاريهاي هسته اي خود با ايران ادامه خواهد داد واز شريك هسته اي خود در شرايط حساس و بحراني (در جلسه نوامبر با رأي مخالف و نه ممتنع) دفاع خواهد كرد و يا اينكه فشار آمريكا و اروپا در شرايط بحراني از ايران صرفاً به عنوان ابزاري براي چانه زني و كسب امتياز استفاده خواهد كرد.