خوب، بد، زشت در ميان اعراب جاهلي

به گزارش آفتاب نیوز، 1- عرب جاهلي حج و عمره و احرام وطواف و سعى و وقوف در مشعر و منى را انجام مى‏داد و غسل‏جنابت مى‏كردند. آنها مضمضه و استنشاق و باز كردن فرق سر و مسواك و استنجاء و ناخن گرفتن و موى زير بغل را مى‏ستردند و با مادران و دختران خود ازدواج نمى‏كردند و دست دزد را مي بريدند. شريعت اسلام اين احكام را امضا كرد.

2- بر كسى كه زن پدر خود را مى‏گرفت عيب مى‏گرفتند و او را«ضيزن‏» مى‏ناميدند.

3- عده وفات زن يكسان بود.

4- دو خواهر را با هم ازدواج مى‏كردند (شريعت اسلام‏ جلوى اينكار را گرفت).

5- اعراب جاهلي، عمل جنسي از دْبْر زنان را طلاق محسوب مى‏داشتند.

6- چون كارى بر ايشان مشتبه مى‏شد براى رفع ترديد به نزدكاهنان مى‏رفتند و به پرندگان در كارهاى خود فال مى‏زدند، يعنى هنگامى كه آهنگ كارى مى‏كردند هر پرنده‏اى را كه‏مى‏ديدند چه به نام آن پرنده و چه به پروازش از سمت راست وچپ و چه به آواز و صداى آن و بلكه به مقدار صدا و گاهى به‏جاى افتادن و نشستن آن پرنده فال مى‏زدند،كه شريعت اسلام‏همه آنها را باطل دانسته و از بين برد. (1)

7- از عادات ناپسند اعراب جاهلي، يكي آن بود كه اهالي قبيله قريش قاعده اي ساختند كه "حمس" ناميده مي شد و افرادي كه اين قاعده را رعايت مي كردند نبايد در حال احرام از دوغ كشك بسازند و با روغن‏غذا طبخ كنند و در چادر موئى وارد شوند و جز در زير سايه چادرچرمى نروند...و كم‏كم پا را فراتر نهاده قرار شد: كسانى كه ازخارج حرم به منظور حج ‏يا عمره پاى در حرم مى‏گذارند نبايد از غذائى كه از بيرون حرم با خود آورده‏اند استفاده كنند و جامه‏اى كه با خود آورده‏اند در نخستين طوافى كه انجام‏ مى‏دهند بپوشند بلكه بايد جامه مخصوص «حمس‏» را بپوشند و اگر جامه‏اى از آنها نيافتند برهنه طواف كنند!

و بدنبال همين قانون بود كه گاهى رسوائى‏ها ببار مى‏آمد، زيرا مردان كه ناچار بودند برهنه طواف كنند و زنان هم كه همه‏ لباسهاى خود را بيرون مى‏آوردند جز جامه زيرين خود را كه‏ معمولا از جلو يا عقب شكافى داشت و از اينرو گاهى مردانى ‏براى تماشا و چشم چرانى مى‏آمدند و زنان را تماشا مى‏كردند و كار اين رسوائى بجائى رسيد كه يكى از همان زنانى كه با آن وضع طواف مى‏كرد (و نامش قضاعة دختر عامر بن‏صعصعة- گزارش شده) در حالى كه طواف مى‏كرد اين شعر را مى‏خوانده كه:
«اليوم يبدو بعضه او كله×و ما بدا منه فلا احله» ‏و البته به دنبال آن نيز سخنانى گفته‏اند كه نگارنده از نقل آن در اينجا شرم دارد.(3) 

8- زن در ميان اعراب جاهلي، مانند كالائى خريد و فروش مى‏شد،و از هر گونه حقوق اجتماعى و فردى،حتى حق ارث،محروم بود.روشنفكران عرب،زن را در شمار حيوانات قرار داده،و براى همين جهت در شمار لوازم و اثاث زندگى مى‏شمردند.در سايه اين عقيده،اين مثل: «و انما امهات الناس اوعية‏»:«مادران حكم ظروف را دارند كه فقط براى جاى نطفه آفريده شده‏اند»،در ميان آنان رواج كامل داشت.

9- اسف انگيزتر از همه نظام ازدواج آنان بود كه در جهان نظيرى نداشت.مثلا،براى همسر،حد معينى قائل نبودند و براى خالى كردن شانه از زير بار مهريه،زنان را اذيت مى‏كردند و چنانكه زنى بر خلاف عفت رفتارى مى‏نمود،مهر او به كلى از بين مى‏رفت. گاهى از همين قانون سوء استفاده كرده،زنان خود را متهم مى‏ساختند تا بتوانند از دادن مهر امتناع ورزند.گرفتن همسران پدر،در صورت طلاق يا مرگ پدر،براى اولاد اشكال نداشت.هنگامى كه از شوهر خود طلاق مى‏گرفتند،حق ازدواج منوط به اذن شوهر اول بود.و اذن شوهر نخستين هم غالبا با دريافت مهر انجام مى‏گرفت!وارثها، زن را نيز مانند اثاث خانه تملك مى‏كرده،و با افكندن روسرى به سر زن،مالكيت‏خود را اعلام مى‏نمودند.

پى‏نوشتها:
1- نهاية الارب-چاپ بغداد-ص 408-409.
2- حمس جمع احمس به معناى متصلب و سخت كوش در دين است،و چون‏قريش خود را اين چنين مى‏پنداشتند اين نام را بر خود نهاده و خود را اهل حمس‏مى‏دانستند.
3- در پاورقى سيره ابن هشام(ج 1 ص 202)در ذيل اين داستان از برخى نقل كرده‏كه رسول خدا(ص) از آن زن خواستگارى كرد و چون به آنحضرت گفتند كه او زن متكبره‏اى است آن حضرت از ازدواج با او صرفنظر كرد...!و سپس در صدد توجيه برآمده كه بهتر است‏خودتان در آن كتاب مطالعه كنيد و ما را از ادامه اين‏گفتار معذور داريد!