آمریکا در امنیت منطقه تاثیر منفی دارد

به گزارش آفتاب نیوز، رياست اين جلسه برعهده مصطفي زهراني از دفتر مطالعات سياسي و بين المللي بود. در اين جلسه، ابتدا یک کارشناس  از مركز تحقيقات استراتژيك در مورد «معاهده عدم اشاعه و محيط جديد امنيت بين المللي» به صحبت پرداخت.

وي گفت: معاهده NPT از زمان پس از سقوط نظام دو قطبي و نيز حوادث 11 سپتامبر موقعيت جديدي يافت. در عين حال، سازمان ملل متحد نيز در شكل ايده آل خود قرار ندارد و بازساز ي شكل آن، لازم است.

وي افزود: در حال حاضر بايد عملكرد NPT را در محيط جديدي بررسي كنيم. از جمله اين عوامل، مي توان به ناتو اشاره كرد كه هنوز هم علي رغم سقوط بلوك شرق، به حيات خود ادامه داده و گسترش يافته است. از سوي ديگر، آمريكا هم از زمان پس از حوادث 11 سپتامبر، بيش از هر چيزي مسائل امنيتي را مورد توجه قرار داده است. اتحاديه اروپا نيز كه تعداد اعضاي خود را افزايش داده است سعي دارد جبهه مشترك و سياست مشتركي اتخاذ كند و انتظار مي رود كه اروپا هم بتواند موفقيت خوبي در مذاكره با ايران به دست آورد.

این کارشناس در ادامه سخنان خود گفت: حتي اتحاديه اروپا از احتمال شركت ايتاليا، اسپانيا و لهستان نيز در اين مذاكرات سخن به ميان مي آورد. اما اين اتحاديه در مورد شركت آمريكا در مذاكرات، مواضع ضعيفي گرفته است.

وي در ادامه به نقش روسيه اشاره كرد و گفت: روسيه اكنون موقعيت دوجانبه اي در رابطه با اروپا و آمريكا دارد. مسأله ايجاد دموكراسي و نيز تحولات بزرگي كه اخيراً در اوكراين و گرجستان انجام گرفته هم اهميت زيادي يافته است.

وي افزود: در مورد كره جنوبي و شمالي نيز مباحثي مطرح مي شود و اگر مسأله وحدت دو كره تقويت شود، منطقه بيشتر به سمت هسته اي شدن پيش مي رود.

کارشناس مرکز تحقیقات استراتژیک درمورد تأثير و قدرت فزاينده چين در جهان گفت: در صحنه بين المللي، نقش چين تقويت شده است و چين و هند به عنوان كشورهايي مطرح شده اند كه تقاضاي آنها براي انرژي افزايش يافته است و حتي چين قراردادهايي را نيز براي ساخت نيروگاه هاي هسته اي به امضا رسانده است. هند نيز همين حالت را دارد و اكنون هند و پاكستان به عنوان قدرت هاي هسته اي مطرح شده اند.

وي همچنين به شرايط هسته اي اسرائيل اشاره كرد و گفت: اسرائيل به معاهده NPT توجهي ندارد و به گسترش سلاح هسته اي پرداخته است.

او سپس تأكيد كرد: در حال حاضر مسائل مهم زيادي در مورد NPT مطرح مي شود كه بايد حل شوند. اما مسأله ايران نيز مورد توجه زيادي واقع شده است. ايران به تكنولوژي هسته اي دسترسي دارد و هر تلاشي براي توقف اين فعاليت ها، به لزوم بازبيني در NPT منجر خواهد شد كه مسأله اي كاملاً جدي است.

در ادامه اين جلسه، جورج پركويچ از مؤسسه كارنگي براي صلح بين المللي در مورد «عدم اشاعه سلاح هاي هسته اي» به صحبت پرداخت.

وي گفت: نقش آژانس بين المللي انرژي اتمي در اين شرايط، حالت متفاوتي دارد زيرا آژانس در تلاش است اطمينان حاصل كند كه تجهيزات هسته اي در جهان براي اهداف نظامي به كار گرفته نخواهند شد و آژانس همچنين بايد در مواردي تصميم بگيرد كه پرونده اي را به شوراي امنيت ارجاع دهد.

وي سپس به سخنراني حسن روحاني دبير شوراي عالي امنيت ملي در كنفرانس مطبوعاتي ديروز اشاره كرد و گفت: اهميت تضمين هاي عيني در اين خصوص بسيار زياد است و در مذاكرات ايران با سه كشور اروپايي نيز مورد توجه بوده است.

وي در ادامه، تصميم گيري در مورد ارجاع پرونده هاي خاص از سوي آژانس بين المللي انرژي اتمي به شوراي امنيت سازمان ملل را بار اضافه اي بر آژانس دانست و گفت: حل چنين مشكلاتي و مقابله با فشارهاي ديگر، اهدافي نيستند كه پيشتر و از ابتدا براي آژانس طراحي شده اند.

در بخش ديگري از اين نشست تخصصي، محمدكاظم سجادپور از وزارت امور خارجه ايران، به بررسي موضوع «امنيتي و ايدئولوژيك كردن فعاليت هاي هسته اي ايران توسط آمريكا و پيامدهاي آن براي صلح و ثبات بين المللي» پرداخت و گفت: منطقي رفتار كردن آمريكايي ها آنقدر دور از ذهن است كه مي توان آن را با آرزوهايي مقايسه كرد كه حتي غول چراغ جادو هم نمي تواند آنها را برآورده كند.

وي گفت: حتي تعهد تمام كشورهاي امضاكننده NPT به عدم نقض آن هم از اين كار راحت تر است.

او سپس به بررسي رفتار آمريكا با ايران، تأثيرات آن و اقداماتي پرداخت كه مي توانند در آينده مورد توجه قرار گيرند.

سجادپور افزود: در اين راستا سه مفهوم را بايد بررسي كرد. اولين مفهوم، ايدئولوژيك است زيرا آمريكا معتقد است كه ايران كشور خطرناكي است و هركس در مورد ايران صحبت مي كند بايد همين ايدئولوژي را در پيش بگيرد و كارهايي كه ايران انجام مي دهد مهم نيست زيرا يك ايدئولوژي از پيش تعيين شده در اين خصوص وجود دارد.

وي دومين مسأله مهم در اين خصوص را به هويت ايران مربوط دانست و گفت: براي آمريكا مهم نيست كه چه تكنولوژي و از چه نوعي به كار گرفته مي شود. تنها مسأله مهم، دارنده اين تكنولوژي است. به اين ترتيب، اگر ايران، اسرائيل بود، آمريكا با برنامه هاي آن مشكلي نداشت.

وي در ادامه سخنان خود به سومين مسأله در اين مورد اشاره كرد و گفت: مسأله بعدي به مقاصد ايران برمي گردد. دولتمردان آمريكايي طوري از مقاصد ايران صحبت مي كنند كه انگار از اين مقاصد، كاملاً آگاه هستند. آنها مقاصد ايران را خصمانه مي دانند و رفتار آمريكا حتي در رابطه با متحدانش همين گونه بوده است.

وي سپس سوالي مطرح كرد و گفت: اگر مي خواهيد از الگوي آمريكا پيروي كنيد بايد ببينيد كه مقاصد آمريكا چيست. آيا امنيت در منطقه مورد توجه آمريكاست يا تغيير در سيستم سياسي ايران؟ اما رفتارهاي آمريكا نشان داده است كه آمريكا چگونه در مورد ايران، فكر و اقدام مي كند.

سجادپور در بخش ديگري از سخنان خود، ايران را محافظ دستاوردهاي خود دانست و گفت: جامعه ايران در داخل و خارج، حفاظت از دستاوردهاي ايران را مهم مي داند و از سوي ديگر، مسأله ثبات در منطقه مورد توجه زيادي واقع شده است.
وي افزود: كشورهاي منطقه از الگوي آمريكايي با اطلاع هستند و نگراني زيادي از اين الگو دارند. وي مسأله مهم ديگر در اين خصوص را احساس ناامني جهاني دانست و گفت: اين كه مسائل ايران مورد توجه جهاني قرار گرفته نشان مي دهد نگراني ها فقط در منطقه نيست و در خارج از آن هم مطرح است.

سجادپور سپس به اعلام خبر اشتباه در مورد حمله به نيروگاه هسته اي بوشهر اشاره كرد و گفت: حتي اين خبر موجب شد كه قيمت نفت بالا برود و همين حساسيت موضوع را نشان مي دهد.

وي در بخش ديگري از سخنان خود به افق آينده و تلاش هاي آينده در اين خصوص اشاره كرده و گفت: بايد يك رويكرد جامع را در اين خصوص در پيش گرفت و نبايد به طور جزئي به آن پرداخت.

او افزود: بايد منافع ايران، يا آمريكا يا اروپا را بررسي كنيم زيرا آمريكا فكر مي كند كه مذاكرات اروپا با ايران شكست مي خورد ولي ما بايد گام به گام جواب هايمان را پيدا كنيم.

سجادپور در پايان سخنان خود تأكيد كرد: آمريكا در امنيت منطقه تأثير منفي دارد اما فشارهاي آمريكا بر ايران مؤثر نبوده است زيرا آمريكا در زمان پيش از انقلاب تصور مي كرد هرچه بخواهد به دست مي آيد اما اكنون زمان تغيير كرده و اين روند نمي تواند ادامه يابد و آمريكا بايد رويكرد بهتري در پيش بگيرد.

در ادامه اين جلسه، پائولوكوتا راموسينو دبيركل پاگواش به سخنراني پرداخت و گفت: اساس NPT بر سه مسأله قرار گرفته است: كشورهاي دارنده قدرت هسته اي، عدم اشاعه هسته اي و فعاليت هاي صلح آميز اما شرايط تغيير كرده است. همان طور كه در مورد عراق هم ديديم، پس از حمله آمريكا مشخص شد كه سلاح كشتار جمعي در عراق وجود نداشت و بنابراين مسأله عدم اشاعه هم مطرح نبود.

وي افزود: در مورد نگراني ها در عرصه تكنولوژي هسته اي هم تلاش هايي انجام شده و رويكرد يكجانبه در اين خصوص بايد كنار گذاشته شود. اما در مورد ايران، مي توان گفت كه اين كشور گزينه خوبي براي اوج گيري قدرت منطقه اي است و نكته مثبتي هم كه در برنامه هاي تسليحاتي وجود دارد، همين مسأله امنيت منطقه اي است. در اين شرايط، مسأله ايران از سوي آژانس مورد بررسي قرار گرفته و اگر جامعه جهاني بخواهد با ايران همكاري كند و مطمئن باشد كه فعاليت نظامي در آن دنبال نمي شود بايد انگيزه ها را بررسي كرد.

وي ادامه داد: در اين شرايط، نمي توان مسأله امنيت جهاني را مورد بي توجهي قرار داد. از سوي ديگر اگر قرار است هر كاري انجام شود بايد راه حل هاي گسترده و باز را در اين خصوص به كار گرفت و اين كار نبايد در نقطه خاصي مثل تحريم پايان گيرد.

در ادامه جلسه، گري سيمور از مؤسسه بين المللي مطالعات استراتژيك لندن درمورد «چشم انداز مذاكرات ايران و سه كشور اروپايي» سخن گفت.

وي گفت: دو حالت خوش بينانه و بدبينانه را مي توان در مورد مذاكرات ايران با سه كشور اروپايي به كار گرفت. اروپايي ها مي گويند فعاليت چرخه سوخت بايد براي هميشه از سوي ايران متوقف شود. اما تهران اعلام كرده كه هر تعليقي موقتي است و ايران خواهان استقلال در بخش انرژي است. حتي برخي ايراني ها به برنامه تسليحاتي هم اشاره مي كنند و مي گويند: اين گزينه براي اقتدار منطقه اي ايران لازم است زيرا ايران در منطقه خطرناكي ميان روسيه، آمريكا، اسرائيل و پاكستان محصور شده است. اما گروهي ديگر نيز مي گويند: ايران به دنبال سلاح هسته اي نيست چون نمي خواهد هدف فشار جهاني قرار گيرد.

وي در ادامه سخنان خود گفت: ايران پذيرفته كه ضمانت هاي ديگري براي اثبات صلح آميز بودن برنامه هسته اي خود ارائه دهد مثلا بازديدهاي آژانس را بپذيرد. اما اين شرايط براي اروپا قابل قبول نيست و ايران و اروپا در مورد ارائه ضمانت ها به توافق نرسيده اند.

وي افزود: دراين حال، ايران هنوز تصميم نگرفته كه با اروپا موافق شود يا راه خود را پيش گيرد و به نظر مي رسد كه پس از انتخابات رياست جمهوري در اين خصوص تصميم خواهد گرفت.

سيمور در ادامه گفت: در مورد شكست مذاكرات ايران و اروپا هم ديدگاه هاي متفاوتي وجود دارد. واشنگتن مي گويد: از اين تلاش ها حمايت مي كند اما در عمل، هيچ معيار روشني براي اين حمايت ندارد.

وي افزود: آمريكا مي ترسد كه از سياست ترغيب استفاده كند زيرا در آن صورت هيچ اهرم فشاري مثل تروريسم در مقابله با ايران نخواهد داشت. اما بوش قصد دارد تغييري در اين روند ايجاد كند. زيرا گمان مي كند كه مذاكرات ايران و اروپا شكست خواهد خورد و واشنگتن مي خواهد تهران را در اين خصوص مقصر جلوه دهد.

سيمور در ادامه گفت: آمريكا در خاورميانه با چالش هاي بزرگي مثل ايجاد ثبات در عراق، ادامه مذاكرات فلسطين با اسرائيل و شرايط در كشورهايي مانند سوريه، عربستان سعودي يا مصر مواجه است اما مسلم است كه حتي در صورت عدم موفقيت مذاكرات هم مسأله اقدام نظامي مطرح نيست.

سيمور در بخش ديگري از سخنان خود به وجود دو ديدگاه متفاوت درمورد ايران اشاره كرد و گفت: عده اي معتقدند كه مذاكرات شكست مي خورد اما تهران نمي خواهد با شوراي امنيت مواجه شود و به همين جهت، شايد محدوديت هاي طولاني تري را بپذيرد و مثلاً در مقابل ارائه مشوق ها، محدوديت بر چرخه هسته اي را بپذيرد.

سخنران بعدي اين نشست، غلامعلي چگني زاده از مركز تحقيقات استراتژيك بود كه مسأله «فعاليت هاي هسته اي ايران: فرصت يا تهديد بين المللي» را مورد توجه قرار داد.

وي گفت: ادبيات فعلي در مورد گسترش هسته اي، نمي تواند هيچ كمكي به ما كند اما اين مسأله را نبايد فقط از موضع سياست ايران يا آمريكا مورد بررسي قرار دهيم زيرا ادبيات فعلي آن از ذهنيت جنگ سرد متأثر شده و اين ذهنيت هنوز باقي مانده است.

چگني زاده سپس به رويكرد متمايل به ساخت بمب اشاره كرد و گفت: اين مسأله را نمي توان در ادبيات فعلي مورد بررسي قرار دهيم زيرا فعاليت ايران را نمي توان از اين ديدگاه بررسي كرد.

وي افزود: دنيا در مورد كشورهاي جهان سوم، برنامه هاي پيشگيرانه را در پيش گرفته است و دائماً بر كشورهاي منطقي يا غيرمنطقي هم تأكيد مي كند. اما اين كار بايد با بررسي روند تصميم گيري ها انجام شود و منطقي بودن آنها در اين حال بررسي شود.

او در ادامه تأكيد كرد: رقابت منطقه اي يا امنيت منطقه اي هم نكته مهمي است اما برخي سعي مي كنند يك نوع چارچوب يا فهم جديد را ارائه دهند تا جهان سوم را تحت تأثير قرار دهند اما موضوع ايران مي تواند موضوعي كلي در اين چارچوب باشد.

چگني زاده وجود سه نكته اصلي در ديدگاه هاي ايران را مورد تأكيد قرار داد و گفت: در ابتدا، ايران احساس «قرباني شدن» داشته است و پس از انقلاب، ايراني ها واقعاً براي اين موضوع اهميت قائل بوده اند. نكته دوم، تلاش ايران براي به رسميت شناخته شدن است كه در برنامه هاي استراتژيك ايران جاي مهمي دارد و نكته سوم نيز به تمايل ايران براي تبديل شدن به يك كشور پيشرفته و مهم برمي گردد.

وي ادامه داد: اگر اين مسائل را بررسي كنيم مي بينيم كه ايران در سياست خود، دو مسأله احترام و پرستيژ را مورد تأكيد قرار داده و به همين جهت، برنامه هسته اي ايران با ديدگاهي كه ساير كشورها به آن پرداخته اند تفاوت زيادي دارد. زيرا درخواست ايران، ذاتاً با ديگران متفاوت است.

چگني زاده تأكيد كرد ايران فقط به دنبال كسب توانايي هسته اي است و بمب نمي خواهد اما تا آستانه آن پيش مي رود. به همين خاطر، عوامل امنيتي و نظامي كه با حمايت از اهداف سياسي دنبال شوند در اين خصوص جايي ندارند زيرا اين مسأله، حالتي دوطرفه دارد.

او در بخش ديگري از سخنان خود گفت: ايران مي خواهد كشوري پيشرفته باشد و ساخت بمب اين هدف را تأمين نمي كند اما رسيدن به توانايي انجام اين كار، مي تواند اين هدف را براي ايران تأمين كند.

چگني زاده افزود: اين توانايي مي تواند روابط ايران با خارج را تا حدودي متعادل كند زيرا ايران، رسميت و هويت خود را مي خواهد و اين روش مي تواند اهداف ايران را تأمين كند.

او در پايان سخنان خود تأكيد كرد: فعاليت هاي ايران فقط بايد از ديدگاه و نقطه نظر ايران مورد بررسي قرار گيرد و كشورهاي خارجي بايد خود را جاي ايران بگذارند تا آن را حس كنند.

در ادامه جلسه، مصطفي زهراني رئيس جلسه نيز در سخناني گفت: پس از حوادث 11 سپتامبر، مسأله كشورهاي شرور، تروريسم و سلاح هاي كشتار جمعي از سوي آمريكا مورد تأكيد قرار گرفت. اما بايد مسائل دولتي و غيردولتي را در اين خصوص جداگانه بررسي كنيم و ببينيم كه كدام يك از آنها تهديد بزرگتري هستند. زيرا پس از اين حوادث، سياست بين المللي را بايد در سطح گسترده جهاني بررسي كنيم. در اين جهان، اگر يك گروه تروريستي به فعاليت مشغول شود، نيازي به حمايت دولت ندارد و عملاً تروريسم دولتي بي معني شده است. اما تهديد اصلي را نمي توان دولتي دانست.

وي ادامه داد: نگاه خوشبينانه به اين مسأله، شرايط هسته اي هند و پاكستان را در معرض توجه قرار مي دهد اما در هر سطحي كه به اين مسأله نگاه كنيم، مي بينيم كه تكنولوژي مانند شمشير دو لبه است كه در حال حاضر، بخش قوي آن در دست تروريست ها قرار دارد. 

زهرانی تأكيد كرد: تكنولوژي براي مقابله با تروريسم به كار مي رود اما در دست آنها هم قرار دارد و در سطح جهاني مطرح مي شود.

وي افزود: مشكل اصلي در اين خصوص، خود سلاح هاي كشتار جمعي نيست بلكه اراده و مقصود آن است و ما بايد به آن توجه كنيم زيرا مسائلي مانند حوادث 11 سپتامبر، يك شبه ايجاد نمي شوند و سابقه بيشتري دارند: مثل آمريكا كه گروه هايي را در منطقه خاورميانه تأسيس كرد و مورد حمايت قرار داد و خود هم هدف آنها واقع شد.

در ادامه اين جلسه، قسمت پرسش و پاسخ از اعضاي نشست، مورد توجه قرار گرفت و حاضران، سوالاتي را مطرح كردند. اولين سوال از سوي جوزف سيرينسيونه مدير عدم تكثير سلاح هاي هسته اي مؤسسه كارنگي براي صلح بين الملل مطرح شد و واكنش منطقه نسبت به ادامه فعاليت چرخه هسته اي از سوي ايران را مورد پرسش قرار داد.

ثقفي عامري در پاسخ به اين سوال تأكيد كرد كه هيچ واكنش منفي در منطقه نسبت به اين موضوع مطرح نشده است زيرا اين حقي است كه در ماده چهارم NPT هم بر آن تأكيد شده است و ايران هم حق دارد اين كار را پيگيري كند. در مورد سلاح هاي هسته اي هم ايران تأكيد كرده است كه به دنبال سلاح هسته اي نيست و الگويي كه ايران از آن پيروي مي كند، ژاپن است نه كره شمالي.

سوال ديگري كه مطرح شد، روابط ايران با فرانسه و تأثير سياست هسته اي ايران را مورد پرسش قرار مي داد. مطرح كننده سوال، همچنين گفت: سه مورد اصلي مطرح شده در مورد ايران توسط چگني زاده با هم در تناقض هستند زيرا اگر ايران به دنبال ادامه چرخه سوخت و غني سازي باشد دقيقاً در جهت انزواطلبي حركت خواهد كرد.

چگني زاده در پاسخ به اين سوال گفت: شايد گروه هايي اين مسأله را متناقض بدانند اما اين سه نكته با هم در تناقض نيستند.

وي افزود: من نسبت به توانايي حل اين مسأله توسط ديپلماسي هسته اي ايران، خوش بين هستم و مي دانم كه تلاش ايران به نتيجه خواهد رسيد. در اين حال، بايد تندروهاي اروپا و آمريكا اين رويه را كنار بگذارند و اين يك آرزو نيست بلكه واقعيت است.

در اين بخش از گفت و گوها، امير زماني نيا از وزارت امور خارجه ايران مسائلي را مطرح كرد. وي گفت: ايران به دستاوردهايش در زمان پس از انقلاب، افتخار مي كند و اين مسأله براي ايران مهم است.

او سپس به اظهارات پيشين پركوويچ و راموسينو در مورد مسائل ساختاري در آژانس بين المللي انرژي اتمي اشاره كرد و گفت: تعيين موارد ارجاع پرونده ها از سوي آژانس به شوراي امنيت سازمان ملل، بار اضافه اي بر آژانس نيست زيرا آژانس اين اختيار را دارد كه موردي را گزارش دهد.

زماني نيا تأكيد كرد: مواردي كه آژانس نيز از ايران گله داشته است، فقط به موضوع تأخير در گزارش ها برمي گردد.

وي افزود: در اين چارچوب، غني سازي نيز تحت پادمان ها، مشكل ساز نيست زيرا 13 كشور تجهيزات آن را به عهده دارند ولي تنها هشت كشور تحت پادمان ها قرار دارند و صلح آميز تلقي مي شوند.

زماني نيا تأكيد كرد كه شوراي امنيت، مسائلي را مورد بررسي قرار مي دهد كه تهديد بزرگي عليه امنيت بين المللي باشند. اما در مورد مسائلي مانند تونل اصفهان نيز گله آژانس درخصوص عدم گزارش به موقع بوده است.

وي در ادامه سخنان خود گفت: چنين مسائلي، تهديدي براي امنيت بين المللي نيستند و عقل سليم، هم اين را نشان مي دهد. بنابراين شوراي حكام بايد تصميم بگيرد كه چه مسائلي بايد به شوراي امنيت ارجاع شوند و چه مسائلي فقط بايد گزارش داده شوند و تعداد كشورهايي هم كه خواهان ارجاع پرونده ايران به شوراي امنيت هستند فقط دو يا سه كشور است.

پركوويچ در پاسخ به اين اظهارات تأكيد كرد: قرار دادن فشارها بر آژانس، راه حل را سخت تر مي كند زيرا مسائل امنيتي نيز در اين خصوص با اهميت هستند.

زماني نيا نيز بار ديگر تأكيد كرد هيچ انحرافي به سمت برنامه تسليحاتي در برنامه هاي هسته اي ايران وجود ندارد.

سجادپور نيز در پايان اين جلسه افزود: فرضيه مطرح شده مبني بر حمايت ايران از گروه هاي تروريستي نيز كاملاً رد مي شود.

وي افزود: مشكلات اسرائيل در منطقه نيز به ما يا سوريه يا فلسطين مربوط نمي شود و ما روابط خوبي با فلسطين داريم و حتي قرار است محمود عباس به ايران بيايد.

وي افزود: در صورت عدم موفقيت مذاكرات فلسطين و اسرائيل، ايران را مقصر ندانيد.