مداحی و نوحه‌خوانی آکادمیک شود

به گزارش آفتاب نیوز، امیرحسین مدرس، مجری برنامه‌های تلویزیونی و مداح اهل بیت در نشست ادب و آداب مداحی که در حاشیه جشن نور و نیایش برگزار ‌شد، ضمن بیان این مطلب اظهار داشت: مداحان و مرثیه‌خوانان برای اثرگذاری باید درک شعری، تسلط بر موسیقی و اطلاعات تاریخی داشته ‌باشند و با رموز سخنوری، روانشناسی مخاطب آشنا بوده و برای تصویرسازی نیز اندکی با نمایش و تئاتر آشنا باشند.

شرکت کنندگان در این نشست با اعتقاد به اینکه مداحی و مرثیه‌خوانی در حال منسوخ شدن است، اقدام به برگزاری این نشست کرده و نگرانی خود را نسبت به این موضوع که بیشتر مردم ما مفاهیم اهل بیت را بیش از آنکه از طریق مکتوب بیاموزند، از راه زبانی آموزش می‌بینند ابراز داشتند.

گزارش روابط عمومی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان می‌افزاید، وی با اشاره به تاریخ نوحه‌خوانی در ایران گفت: روضه الشهدا کتابی بود که توسط افرادی که خوش صدا و از فنون آواز مطلع بودند خوانده‌ می‌شد. به تدریج این افراد به جای روخوانی از کتاب، مطالب آن را از بر کردند و بعد از اینکه خواندن آن کتاب منسوخ شد نیز نام روضه خوان روی افرادی که شرح حال ائمه را می‌خواندند، باقی ماند.

مدرس افزود: از دوره صفویه به این سو روضه‌خوان‌ها و نوحه‌خوان‌ها عملاً حفظ و نشر موسیقی ایرانی را بر عهده ‌داشتند. در دوره قاجار، عزاداری‌های مذهبی بخصوص عزاداری امام حسین(ع) رونق چشمگیری پیدا کرد و در دوره ناصرالدین شاه به اوج خود رسید.

وی با اشاره به اینکه مرثیه‌خوانی و موسیقی از هم جدا نیستند، ادامه داد: در گذشته ارباب این فن به ظرایف و دقایق موسیقی تسلط داشتند و آهنگ‌هایی که برای نوحه‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفت،‌ آهنگ‌هایی بکر بودند که برای همین نوحه‌ها ساخته می‌شد. بسیاری از ردیف‌ها و گوشه‌های موسیقی سنتی ما به نام مداحان قدیم است. مثلا گوشه حاجی حسنی از نام حاجی حسن کلاهدوز و گوشه صدری به نام صدر اصفهانی است.

مدرس گفت: بدلیل نبود نت در ایران، ما نمی‌دانیم نوحه‌های باقیمانده از آن دوران چه آهنگی داشته‌اند و فقط دستگاهی که نوحه در آن خوانده می‌شده را می‌دانیم.

وی اظهار داشت: مداحی و مرثیه‌خوانی قدیم که بر پایه‌ آگاهی از موسیقی و شعر استوار بود امروز در کنار موسیقی فیلم‌ها و موسیقی پاپ قرار گرفته و با اشعاری سست خوانده می‌شود و روایاتی که در آنها نقل می‌شود، منطبق بر تاریخ نیست. حتی شیوه‌های خواندن نیز ابتدایی و اغلب تقلیدی است.

مدرس افزود: اگر مداحان به زنده بودن معصومین اعتقاد دارند نباید درباره زندگی آنها دروغ بگویند یا آنان را به صورت بی‌ادبانه خطاب کنند.

در ادامه این نشست سیدمحمد سادات‌اخوی، نویسنده گفت: در برخی از مرثیه‌خوانی‌ها شیوه‌ای رایج شده‌ که به پوچ‌خوانی می‌رسد. چیزی که در مرثیه خوانی‌های قدیم نبوده و اکنون هست، ترک مجلسی به‌خاطر رفتن به مجلس دیگر است و اینکه نوحه‌ای در طول یک روز چندین بار خوانده شود، نوحه‌خوانی را به یک عادت تبدیل می‌کند که هیچ احساسی در آن نیست.

وی افزود: مسأله دیگری که در این عرصه دیده می‌شود چهره سازی از مداحان توسط رسانه‌ها بخصوص آگهی‌هایی است که از تلویزیون پخش می‌شود. در حالی که بسیاری از این افراد ظرفیت ستاره شدن را ندارند. در ویژگی‌های ظاهری این افراد از جمله راه رفتن و نوع لباس پوشیدن هم هیچ نشانی از گذشتگان دیده نمی‌شود.

این نویسنده با تأکید بر اینکه مرثیه‌خوانی‌ها باید کوتاه باشد، ادامه داد: قدیمی‌ها به دلیل احترامی که برای مرثیه اهل بیت قایل بودند 5 تا 7 دقیقه مرثیه و روضه‌خوانی می‌کردند و بقیه مجلس را به منقبت خوانی و مدح خوانی می‌گذراندند.