در قضیه هسته ای واقع بین باشیم
۱۵:۱۱
۱۳۸۴/۰۸/۱۵
به گزارش آفتاب نیوز، 
سؤال: پرونده هسته ای ایران روزهای حساسی را پشت سر می گذارد، نظر جنابعالی به عنوان یک کارشناس برای مدیریت این بحران تحت این شرایط چیست؟
همان طور که مطلعید در دو سال گذشته دیپلماسی هسته ای توانسته بود در چارچوب اعتماد سازی گامهای مثبتی را در راستای دستیابی فناوری هسته ای در کشور بردارد و از این طریق به اهدافی که کشور برای خود در نظر گرفته بود، تا حدودی برسد. اگر خیلی شفاف بخواهم منظورم را عرض کنم باید بگویم که اساسا یکی از زمینه هایی که سبب شد ما در مسئله هسته ای به این درجه از پیشرفت برسیم فضایی بود که بعد از مطرح شدن مباحثی چون تنش زدایی و گفتگوی تمدنها در مورد کشورمان بوجود آمد و این دقیقا آن چیزی بود که آقای خاتمی توانست با چند سخنرانی داخلی و خارجی (که بازتاب گسترده ای هم در دنیا داشت)، به این مهم نائل آید. باید عرض کنم که بیش از 90 درصد پروژه های هسته ای کشور در زمان آقای خاتمی انجام شد و هنگامی که تحت فشار تبلیغات رسانه های غربی مسئله پرونده هسته ای ایران مطرح شد، باز این ابزار دیپلماسی بود که در قطعنامه های شورای حکام به داد کشور می رسید. ولی حالا ملاحظه می کنیم که قطعنامه بدی علیه کشور ما صادر می شود و ما را مؤظف می کنند که زیر بار بازرسیهای فراپرتکلی نیز برویم. چیزی که قبلا در پرونده هسته ای ایران هرگز به این شکل مطرح نبود و در چارچوب پروتکل بود و بنابراین هر جا یا هر کس را نمی توانستند بازرسی کنند. اگر بازرسان برای بازرسی از سایتهای نظامی کشور مراجعه می کردند با تدابیر شدید حفاظتی مبادرت به نمونه برداری می کردند.
سؤال: تفسیر شما از این مسئله چیست؟
خانم رایس در 2 هفته گذشته سخن معناداری گفت که به اعتقاد من مسئولان دیپلماسی هسته ای جدید باید به کنکاش در مفهوم این جمله بپردازد تا چاره کار را دریابند. خانم رایس وقتی به طور مکرر توسط ایران و کشورهایی که تا حدودی از برنامه ایران در خصوص حفظ فناوری هسته ای دفاع می کنند در خصوص « حق» ایران به واسطه بند 4 NPT مواجه شد گفت: حق مهم نیست، آنچه که مطرح است مسئله اعتماد است. خوب این جمله خانم رایس چه مفهومی می تواند داشته باشد؟ آنچه که واضح است کشور ما در راستای اعتماد سازی قبلاً خیلی کار کرده و تقریباً توانسته بود یک محوریت قوی در سه حوزه کاری به سه کشور اروپایی، کشورهای عضو غیرمتعهدها و روسیه به وجود آورد ولی اکنون به نظر می رسد که «اعتماد» مفهوم دیگری پیدا کرده است و احتمالاً مفهوم آن این می تواند باشد که مادامی که ایران مسئله خود با غرب را حل نکند این اعتماد هم نمی تواند به وجود بیاید زیرا اعتماد یک مسئله ذهنی و نسبی است و با هر اقدام ایران حتی کوتاه آمدنهای خطرناکی همچون بازرسیهای فراپروتکلی نیز ممکن است بوجود نیاید.
سؤال: پس به نظر شما چه راهی را باید برگزید؟
به نظر بنده ما باید قدری واقع بین باشیم. شاید بارها شنیده باشید که سخنگوی وزارت خارجه و یا وزیر امور خارجه کشورمان در روزهای اخیر اعلام کرده اند که پرونده هسته ای ایران از نظر حقوقی و فنی مشکلی ندارد و پرونده هسته ای ایران سیاسی است. بنده می خواهم این سؤال را مطرح کنم که کدامیک از مسائل و بحرانهایی که بعد از انقلاب اسلامی دامنگیر کشور شد، سیاسی نبودند. مادامی که شما با دنیا کار کنید و بتوانید برای خود شریک و متحد به انحای مختلف در سیاست خارجی خود بدست آورید و مبادرت به ائتلاف سازی در فرآیند سیاست خارجی کنید و در سیاست خارجی توجه ویژه به وزن کشورها نیز بنمایید شاید آنگاه بهتر بتوانید بازیگری باشید که در جهت منافع ملی کشور خود گام خواهید برداشت و آن وقت است که اگر کشوری مثلا در شورای حکام رای موافق( مثل هند) به ارجاع پرونده هسته ای کشور داد دچار تعجب نخواهید شد و ضمنا هم در اتخاذ سیاستهای آینده نیز دچار توهم نخواهید گردید.
سؤال: نظرتان در مورد مذاکره با آمریکا چیست؟
به نظر من، اکنون شرایط بسبار بدی برای این گونه بحثها است. به نظر من اکنون اصلاً نمی توانیم وارد بحث مذاکره مستقیم با آمریکا شویم اما در عین حال معتقدم که ما باید به این نکته توجه داشته باشیم که مخصوصاً بعد از حوادث 11 سپتامبر آمریکا به عنوان قدرت هژمون مطرح شده است و اگر ما قبلاً با اروپا مذاکره می کردیم شکی نداشتیم که اروپا نقش واسطه و میانجی بین ایران و آمریکا را بازی می کند ولی آنچه مهم بود ادامه دیپلماسی و مذاکره تا دستیابی به حقمان که همان دستیابی به فناوری صلح آمیز هسته ای است، بود. جالب اینجاست که خود غربیها هم هرگز باورشان نمی شد که تحت فشارهای مختلف، ایران به روند گفتگو با آنها ادامه دهد و بتواند امتیازات قابل توجهی در این راستا کسب نماید و باید بگویم که چه بسا آنها دنبال بهانه ای هم بودند که با به هم خوردن روند مذاکرات به مهار فناوری هسته ای ما مبادرت ورزند؛ شرایطی که به نظر می رسد که عملاً این روزها محقق شده است؛ بنابراین احتمال دارد که وضعیت کنونی تا مدت طولانی ادامه یابد و بدیهی است که ادامه این وضعیت به غرب خواهد بود.
سؤال: پرونده هسته ای ایران روزهای حساسی را پشت سر می گذارد، نظر جنابعالی به عنوان یک کارشناس برای مدیریت این بحران تحت این شرایط چیست؟ همان طور که مطلعید در دو سال گذشته دیپلماسی هسته ای توانسته بود در چارچوب اعتماد سازی گامهای مثبتی را در راستای دستیابی فناوری هسته ای در کشور بردارد و از این طریق به اهدافی که کشور برای خود در نظر گرفته بود، تا حدودی برسد. اگر خیلی شفاف بخواهم منظورم را عرض کنم باید بگویم که اساسا یکی از زمینه هایی که سبب شد ما در مسئله هسته ای به این درجه از پیشرفت برسیم فضایی بود که بعد از مطرح شدن مباحثی چون تنش زدایی و گفتگوی تمدنها در مورد کشورمان بوجود آمد و این دقیقا آن چیزی بود که آقای خاتمی توانست با چند سخنرانی داخلی و خارجی (که بازتاب گسترده ای هم در دنیا داشت)، به این مهم نائل آید. باید عرض کنم که بیش از 90 درصد پروژه های هسته ای کشور در زمان آقای خاتمی انجام شد و هنگامی که تحت فشار تبلیغات رسانه های غربی مسئله پرونده هسته ای ایران مطرح شد، باز این ابزار دیپلماسی بود که در قطعنامه های شورای حکام به داد کشور می رسید. ولی حالا ملاحظه می کنیم که قطعنامه بدی علیه کشور ما صادر می شود و ما را مؤظف می کنند که زیر بار بازرسیهای فراپرتکلی نیز برویم. چیزی که قبلا در پرونده هسته ای ایران هرگز به این شکل مطرح نبود و در چارچوب پروتکل بود و بنابراین هر جا یا هر کس را نمی توانستند بازرسی کنند. اگر بازرسان برای بازرسی از سایتهای نظامی کشور مراجعه می کردند با تدابیر شدید حفاظتی مبادرت به نمونه برداری می کردند.
سؤال: تفسیر شما از این مسئله چیست؟
خانم رایس در 2 هفته گذشته سخن معناداری گفت که به اعتقاد من مسئولان دیپلماسی هسته ای جدید باید به کنکاش در مفهوم این جمله بپردازد تا چاره کار را دریابند. خانم رایس وقتی به طور مکرر توسط ایران و کشورهایی که تا حدودی از برنامه ایران در خصوص حفظ فناوری هسته ای دفاع می کنند در خصوص « حق» ایران به واسطه بند 4 NPT مواجه شد گفت: حق مهم نیست، آنچه که مطرح است مسئله اعتماد است. خوب این جمله خانم رایس چه مفهومی می تواند داشته باشد؟ آنچه که واضح است کشور ما در راستای اعتماد سازی قبلاً خیلی کار کرده و تقریباً توانسته بود یک محوریت قوی در سه حوزه کاری به سه کشور اروپایی، کشورهای عضو غیرمتعهدها و روسیه به وجود آورد ولی اکنون به نظر می رسد که «اعتماد» مفهوم دیگری پیدا کرده است و احتمالاً مفهوم آن این می تواند باشد که مادامی که ایران مسئله خود با غرب را حل نکند این اعتماد هم نمی تواند به وجود بیاید زیرا اعتماد یک مسئله ذهنی و نسبی است و با هر اقدام ایران حتی کوتاه آمدنهای خطرناکی همچون بازرسیهای فراپروتکلی نیز ممکن است بوجود نیاید.
سؤال: پس به نظر شما چه راهی را باید برگزید؟
به نظر بنده ما باید قدری واقع بین باشیم. شاید بارها شنیده باشید که سخنگوی وزارت خارجه و یا وزیر امور خارجه کشورمان در روزهای اخیر اعلام کرده اند که پرونده هسته ای ایران از نظر حقوقی و فنی مشکلی ندارد و پرونده هسته ای ایران سیاسی است. بنده می خواهم این سؤال را مطرح کنم که کدامیک از مسائل و بحرانهایی که بعد از انقلاب اسلامی دامنگیر کشور شد، سیاسی نبودند. مادامی که شما با دنیا کار کنید و بتوانید برای خود شریک و متحد به انحای مختلف در سیاست خارجی خود بدست آورید و مبادرت به ائتلاف سازی در فرآیند سیاست خارجی کنید و در سیاست خارجی توجه ویژه به وزن کشورها نیز بنمایید شاید آنگاه بهتر بتوانید بازیگری باشید که در جهت منافع ملی کشور خود گام خواهید برداشت و آن وقت است که اگر کشوری مثلا در شورای حکام رای موافق( مثل هند) به ارجاع پرونده هسته ای کشور داد دچار تعجب نخواهید شد و ضمنا هم در اتخاذ سیاستهای آینده نیز دچار توهم نخواهید گردید.
سؤال: نظرتان در مورد مذاکره با آمریکا چیست؟
به نظر من، اکنون شرایط بسبار بدی برای این گونه بحثها است. به نظر من اکنون اصلاً نمی توانیم وارد بحث مذاکره مستقیم با آمریکا شویم اما در عین حال معتقدم که ما باید به این نکته توجه داشته باشیم که مخصوصاً بعد از حوادث 11 سپتامبر آمریکا به عنوان قدرت هژمون مطرح شده است و اگر ما قبلاً با اروپا مذاکره می کردیم شکی نداشتیم که اروپا نقش واسطه و میانجی بین ایران و آمریکا را بازی می کند ولی آنچه مهم بود ادامه دیپلماسی و مذاکره تا دستیابی به حقمان که همان دستیابی به فناوری صلح آمیز هسته ای است، بود. جالب اینجاست که خود غربیها هم هرگز باورشان نمی شد که تحت فشارهای مختلف، ایران به روند گفتگو با آنها ادامه دهد و بتواند امتیازات قابل توجهی در این راستا کسب نماید و باید بگویم که چه بسا آنها دنبال بهانه ای هم بودند که با به هم خوردن روند مذاکرات به مهار فناوری هسته ای ما مبادرت ورزند؛ شرایطی که به نظر می رسد که عملاً این روزها محقق شده است؛ بنابراین احتمال دارد که وضعیت کنونی تا مدت طولانی ادامه یابد و بدیهی است که ادامه این وضعیت به غرب خواهد بود.
ارسال پیام
لینک های مفید