بررسی عملکرد روسیه نسبت به مساله هستهاي ايران
۱۴:۰۸
۱۳۸۴/۰۸/۱۵
به گزارش آفتاب نیوز، 
ديپلماسي روسيه در زمينه همكاريهاي هستهاي با ايران بر دو پايه استوار است.
مسكو از يك سو مخالف دستيابي ايران به سلاح اتمي و حفظ پيمان جلوگيري از گسترش سلاح اتمي بر اساس پيمان «ان.پي.تي» است و از سوي ديگر استفاده ايران از انرژي اتمي براي اهداف صلحآميز را حق مسلم اين كشور به عنوان يكي از اعضاي آژانس بينالمللي انرژي اتمي ميداند.
سران روسيه از جمله ولاديمير پوتين، رييس جمهوري ، سرگی لاوروف، وزير امور خارجه و سرگی ايوانف، وزير دفاع روسيه بارها مخالفت كشور خود را با دستيابي ايران به سلاح اتمي و پيوستن آن به باشگاه اتمي اعلام كردهاند و در عين حال از فعاليتهاي صلح آميز اتمي اين كشور دفاع كرده اند.
روسيه تلاش ميكند درهمكاريهايش با ايران در زمينه فناوريهاي هستهاي ،هيچ گونه امكان اجراي برنامههاي هستهاي نظامي را به ايران ندهد و به همين دليل از بازرسي مرتب آژانس بينالمللي انرژي اتمي از مراكز هستهاي ايران و نيز نظارت بر همكاريهاي خود با ايران استقبال ميكند.
در يك ماه گذشته چند مقام بينالمللي براي اهداف مختلف از جمله براي تاثيرگذاري بر رويكرد روسيه نسبت به برنامههاي هستهاي ايران به مسكو سفر كردند.
ابتدا محمد البرادعي، رييس آژانس بينالمللي انرژي اتمي، در ۱۴مهر ماه به مسكو آمده و با مقامهاي روسي از جمله سرگئ لاوروف و الكساندر روميانتسف، رييس آژانس انرژي اتمي روسيه، ديدار و گفت و گو كرد.
البرادعي براي اطلاع يافتن از موضع روسيه پس از قطعنامه ۲۸شهريور ماه شوراي حكام كه در آن از ايران خواهان ادامه تعليق غنيسازي اورانيوم شده بود به مسكو سفر كرد.
وزير امور خارجه روسيه پس از ديدار با البرادعي ضمن دعوت از ايران به همكاري با آژانس بينالمللي انرژي اتمي گفت :هر گونه اقدامي كه ادامه همكاري ايران با آژانس را زير سئوال برد نامطلوب و باعث نگراني است و موضع روسيه در اين زمينه با موضع البرادعي همسو است.
روسيه در اين ديدارها تاكيد كرد كه حل و فصل مساله برنامههاي هستهاي ايران از راههاي ديپلماتيك هدف اين كشور است.
الكساندر روميانتسف در ديدار با البرادعي خواهان تضمين تحويل به موقع و به اندازه مورد نياز سوخت اتمي به ايران شد كه حائز اهميت ميباشد.
اين بدان معني است كه روسيه نگراني ايران در مورد اين احتمال كه ايران گروگان بازار بسته سوخت هستهاي شود را ميپذيرد.
در صورتي كه ايران امكان ايجاد مستقل چرخه سوخت هستهاي را نداشته باشد و فقط به تهيه سوخت هستهاي از منابع خارجي تكيه كند ، در عمل سرمايهگذاري چند ميليارد دلاري خود در نيروگاههاي هستهاي را در گرو اهداف سياسي عرضه كنندگان سوخت هستهاي قرار ميدهد.
روميانتسف پيشتر به ايران توصيه كرده بود با توجه به اين كه در اين كشور نيروگاه اتمي زيادي وجود ندارد و توليد و نگهداري سوخت هستهاي مقرون به صرفه نیست از چرخه سوخت هستهاي خودداري كند.
راه حل ديگر اين مساله كه قبلا به وسيله روسيه اعلام شده شامل همكاري ايران و روسيه در غنيسازي اورانيوم در خاك روسيه است كه اروپا علاقه مندي خود را به اطلاع از جزييات آن اعلام كرده است.
اين پيشنهاد در زمان حاضر از سوي ايران مورد بررسي قرار دارد.
البرادعي در مسكو پس از مذاكرات غيرعلني با مقامهاي روسيه بر لزوم ورود طرف سوم به مذاكرات ايران با گروه تروييكاي اتحاديه اروپا به منظور خروج از بن بست تاكيد كرد و گفت :روسيه هم ميتواند در اين گفت و گوها شركت كند.
وي با اشاره به نتيجه مذاكراتش در مسكو خاطرنشان كرد: در مورد پرونده اتمي ايران همه ميخواهند از بروز بحران بزرگ بينالمللي اجتناب كنند و به همين دليل علاقه مند به اتخاذ تدابير موثر براي تحكيم اعتماد از سوي ايران و جلوگيري از ساخت اجزاي سلاح اتمي در اين كشور هستند.
نتايج مذاكرات البرادعي با مقامهاي روسي را ميتوان يك موفقيت براي ديپلماسي هستهاي جمهوري اسلامي ايران خواند كه با بردباري و در عين حال قاطعيت بر موضع برحق تهران در مورد برنامههاي هستهاي ايستادگي كرد.
واشنگتن با اطلاع از اين موضوع و ناخرسندي از آن و به منظور انزواي ايران به اقدام مقابل دست زد.
كاندوليزا رايس، وزير امور خارجه آمريكا ، نيمه دوم مهرماه پس از سفر خود به كشورهاي آسياي ميانه و هنگام ديدار از پاريس به طور ناگهاني براي ديدار و گفت و گو با مقامهاي روسي به مسكو سفر كرد.
وي در ملاقات با رييس جمهوري و وزير امور خارجه روسيه تلاش كرد تا اين كشور را از همكاريهاي هستهاي با ايران منصرف كند.
اين تلاشها بينتيجه بود و وي با دست خالي مسكو را ترك كرد.
چند روز پس از اين ديدار در اوايل آبان ماه استفان هدلي، مشاور امنيت ملي رييس جمهوري آمريكا، با ماموريت متقاعد كردن روسها به انصراف از همكاري با ايران به مسكو آمد و در ديدار با رييس جمهوري روسيه و وزير امور خارجهاين كشور آخزين تلاشهاي واشنگتن رابه خرج داد.
وي در مسكو بار ديگر استدلال بياساس آمريكا در مورد اينكه ايران با داشتن منابع عظيم نفت و گاز نيازي به انرژي هستهاي ندارد را مطرح كرد و از اين طريق تلاش كرد هدف اجراي برنامههاي هستهاي ايران را نظامي و دستيابي به سلاح اتمي جلوه دهد.
واشنگتن به عمد اين واقعيت كه دولت ايران درصدد جايگزينسازي انرژي فسيلي با انرژي هستهاي است و در اين راستا توليد ۲۰هزار مگاوات برق از نيروگاههاي هستهاي تا سال ۲۰۲۰برنامهريزي ميكند را ناديده ميگيرد.
ديدارهدلي با مقامات عالی رتبه روس تصادفا با اولين سفر منوچهر متكي ،وزير امور خارجه جمهوري اسلامي ايران، به مسكو همزمان شد.
به عقيده ناظران سياسي سفر هدلي به مسكو كه يك هفته پس از ديدار رايس انجام گرفت يا به دليل ضرورت تشريح مواضع دو كشور در مورد برخي مسائل مهم كه در هنگام سفر رايس پيش آمده انجام گرفت و يا اين كه يكي از دو طرف اطلاعات حساسي بدست آورده كه نياز به بحث در مورد آن بود.
مشاور امنيت ملي آمريكا در مسكو اعلام كرد:واشنگتن به همراه مسكو و گروه تروييكاي اتحاديه اروپا (شامل انگليس ،فرانسه و آلمان) بر اين عقيده است كه مساله برنامههاي هستهاي ايران را بايد از راه ديپلماتيك حل و فصل كرد.
يك روزنامه روسي با اشاره به سفر هدلي به مسكو كه يك هفته پس از سفر غيرمنتظره رايس صورت گرفت نوشت :اين فاصله كوتاه سفر دو مقام عالي رتبه آمريكايي از تلاش مسكو و واشنگتن براي يافتن راهكارهايي براي حل مسائل مبرم ايران و سوريه حكايت ميكند.
به گفته هدلي، آمريكا و روسيه در مورد اين كه ايران با داشتن سلاح اتمي يك عامل بيثباتي در منطقه خواهد بود اتفاق نظر دارند و براي خروج از بن بست كنوني ، تهران بايد براي هميشه از فناوريهاي تبديل و غنيسازي اورانيوم كه ممكن است در نتيجه اين فرايندها به مواد لازم براي ساخت سلاح اتمي دست يابد صرف نظر كند.
مذاكرات طولاني وزيران امور خارجه ايران و روسيهنيز پس از ديدار هدلي با وزير خارجه روسيه انجام شد ، ديداري كه شواهد موجود نشانگر موفقيت آن نبود اما مواضع ايران و روسيه در مورد ضرورت حل مساله اتمي ايران در آژانس بينالمللي انرژي اتمي را نزديكتر ساخت.
وزير امور خارجه ايران در پايان ديدار به خبرنگاران گفت : كشورش به تلاشهاي خود براي دستيابي به حق توسعه انرژي اتمي حتي در صورت ارجاع پرونده اتمي به شوراي امنيت ادامه خواهد داد.
ديدار چهارم آبان پرويز داوودي، معاون اول رييس جمهوري ايران، با ولاديمير پوتين، رييس جمهوري، و ميخاييل فرادكف، نخست وزير روسيه، نيز نشان داد همكاريهاي هستهاي دو كشور از جايگاه ويژهاي در روابط آنها برخوردار است .
همچنين رييس جمهوري اسلامي ايران وهمتاي روس خود در همين ايام در يك مكالمه تلفني بار ديگر بر انجام برنامههاي هستهاي صلحآميز ايران با نظارت آژانس بينالمللي انرژي اتمي تاكيد كردند.
ايران در اين گفتگوها اطمينان داد كه در دكترين اين كشور سلاح هستهاي جايي ندارد و مقامات تهران در پي دستيابي به سلاح اتمي نيستند.
البته رسانههاي خبري روسيه كه بيشتر گرايشهاي غرب گرايانه دارند تلاش ميكنند تا اجراي برنامههاي هستهاي اين كشور را تهديدي براي امنيت منطقه و جهان وانمود كنند.
اين تلاشها به ويژه پس از اظهارات اخير محمود احمدي نژاد، رييس جمهوري ايران، در مورد رژيم صهيونيستي شدت بيشتري گرفت.
با وجود جنجالهاي خبري اخير براي ارتباط اظهارات ضدصهيونيستي احمدي نژاد با برنامههاي هستهاي ايران به نظر ميرسد موضع دولتمردان روسيه در مورد مساله هستهاي ايران تغييري نكرده است.
با توجه به منافع روسيه در همكاري با ايران ، روشن بودن موضع ايران در قبال مبارزات مردم فلسطين و اين واقعيت كه جمهوري اسلامي ايران در طول ۲۷ سال موجوديت خود به هيچ كشوري حمله نكرده، بديهي است مسكو برخلاف غرب و اسراييل از اين اظهارات به عنوان استدلالي براي اهداف خود استفاده نميكند.
محافل سياسي در پايتخت روسيه انتظاردارند تا زمان برگزاري نشست شوراي حكام آژانس بينالمللي انرژي اتمي ابرهاي ظاهر شده بر سر جنجال اخير رسانهاي كنار رفته و در فضاي شفافتري اين موضوع مورد بررسي قرار گيرد.
آنچه مسلم است اينكه روسيه با اتكا بر موضع قبلي خود يعني مخالفت با پيوستن ايران به باشگاه هستهاي از يك سو و از سوي ديگر دادن اجازه به اين كشور براي فعاليتهاي صلح آميز اتمي ، همچنان موضع متعادلي را اتخاذ خواهد كرد.
اين موضع دولت روسيه به همان اندازه كه توانسته است در شرايط فعلي مانع فشار بينالمللي بر برنامه هستهاي ايران شود ، در كسب يك جايگاه بينالمللي براي مسكو به عنوان مركز ثقل اقدامات ديپلماتيك حول برنامه هستهاي ايران موثر بوده است .
ديپلماسي روسيه در زمينه همكاريهاي هستهاي با ايران بر دو پايه استوار است. مسكو از يك سو مخالف دستيابي ايران به سلاح اتمي و حفظ پيمان جلوگيري از گسترش سلاح اتمي بر اساس پيمان «ان.پي.تي» است و از سوي ديگر استفاده ايران از انرژي اتمي براي اهداف صلحآميز را حق مسلم اين كشور به عنوان يكي از اعضاي آژانس بينالمللي انرژي اتمي ميداند.
سران روسيه از جمله ولاديمير پوتين، رييس جمهوري ، سرگی لاوروف، وزير امور خارجه و سرگی ايوانف، وزير دفاع روسيه بارها مخالفت كشور خود را با دستيابي ايران به سلاح اتمي و پيوستن آن به باشگاه اتمي اعلام كردهاند و در عين حال از فعاليتهاي صلح آميز اتمي اين كشور دفاع كرده اند.
روسيه تلاش ميكند درهمكاريهايش با ايران در زمينه فناوريهاي هستهاي ،هيچ گونه امكان اجراي برنامههاي هستهاي نظامي را به ايران ندهد و به همين دليل از بازرسي مرتب آژانس بينالمللي انرژي اتمي از مراكز هستهاي ايران و نيز نظارت بر همكاريهاي خود با ايران استقبال ميكند.
در يك ماه گذشته چند مقام بينالمللي براي اهداف مختلف از جمله براي تاثيرگذاري بر رويكرد روسيه نسبت به برنامههاي هستهاي ايران به مسكو سفر كردند.
ابتدا محمد البرادعي، رييس آژانس بينالمللي انرژي اتمي، در ۱۴مهر ماه به مسكو آمده و با مقامهاي روسي از جمله سرگئ لاوروف و الكساندر روميانتسف، رييس آژانس انرژي اتمي روسيه، ديدار و گفت و گو كرد.
البرادعي براي اطلاع يافتن از موضع روسيه پس از قطعنامه ۲۸شهريور ماه شوراي حكام كه در آن از ايران خواهان ادامه تعليق غنيسازي اورانيوم شده بود به مسكو سفر كرد.
وزير امور خارجه روسيه پس از ديدار با البرادعي ضمن دعوت از ايران به همكاري با آژانس بينالمللي انرژي اتمي گفت :هر گونه اقدامي كه ادامه همكاري ايران با آژانس را زير سئوال برد نامطلوب و باعث نگراني است و موضع روسيه در اين زمينه با موضع البرادعي همسو است.
روسيه در اين ديدارها تاكيد كرد كه حل و فصل مساله برنامههاي هستهاي ايران از راههاي ديپلماتيك هدف اين كشور است.
الكساندر روميانتسف در ديدار با البرادعي خواهان تضمين تحويل به موقع و به اندازه مورد نياز سوخت اتمي به ايران شد كه حائز اهميت ميباشد.
اين بدان معني است كه روسيه نگراني ايران در مورد اين احتمال كه ايران گروگان بازار بسته سوخت هستهاي شود را ميپذيرد.
در صورتي كه ايران امكان ايجاد مستقل چرخه سوخت هستهاي را نداشته باشد و فقط به تهيه سوخت هستهاي از منابع خارجي تكيه كند ، در عمل سرمايهگذاري چند ميليارد دلاري خود در نيروگاههاي هستهاي را در گرو اهداف سياسي عرضه كنندگان سوخت هستهاي قرار ميدهد.
روميانتسف پيشتر به ايران توصيه كرده بود با توجه به اين كه در اين كشور نيروگاه اتمي زيادي وجود ندارد و توليد و نگهداري سوخت هستهاي مقرون به صرفه نیست از چرخه سوخت هستهاي خودداري كند.
راه حل ديگر اين مساله كه قبلا به وسيله روسيه اعلام شده شامل همكاري ايران و روسيه در غنيسازي اورانيوم در خاك روسيه است كه اروپا علاقه مندي خود را به اطلاع از جزييات آن اعلام كرده است.
اين پيشنهاد در زمان حاضر از سوي ايران مورد بررسي قرار دارد.
البرادعي در مسكو پس از مذاكرات غيرعلني با مقامهاي روسيه بر لزوم ورود طرف سوم به مذاكرات ايران با گروه تروييكاي اتحاديه اروپا به منظور خروج از بن بست تاكيد كرد و گفت :روسيه هم ميتواند در اين گفت و گوها شركت كند.
وي با اشاره به نتيجه مذاكراتش در مسكو خاطرنشان كرد: در مورد پرونده اتمي ايران همه ميخواهند از بروز بحران بزرگ بينالمللي اجتناب كنند و به همين دليل علاقه مند به اتخاذ تدابير موثر براي تحكيم اعتماد از سوي ايران و جلوگيري از ساخت اجزاي سلاح اتمي در اين كشور هستند.
نتايج مذاكرات البرادعي با مقامهاي روسي را ميتوان يك موفقيت براي ديپلماسي هستهاي جمهوري اسلامي ايران خواند كه با بردباري و در عين حال قاطعيت بر موضع برحق تهران در مورد برنامههاي هستهاي ايستادگي كرد.
واشنگتن با اطلاع از اين موضوع و ناخرسندي از آن و به منظور انزواي ايران به اقدام مقابل دست زد.
كاندوليزا رايس، وزير امور خارجه آمريكا ، نيمه دوم مهرماه پس از سفر خود به كشورهاي آسياي ميانه و هنگام ديدار از پاريس به طور ناگهاني براي ديدار و گفت و گو با مقامهاي روسي به مسكو سفر كرد.
وي در ملاقات با رييس جمهوري و وزير امور خارجه روسيه تلاش كرد تا اين كشور را از همكاريهاي هستهاي با ايران منصرف كند.
اين تلاشها بينتيجه بود و وي با دست خالي مسكو را ترك كرد.
چند روز پس از اين ديدار در اوايل آبان ماه استفان هدلي، مشاور امنيت ملي رييس جمهوري آمريكا، با ماموريت متقاعد كردن روسها به انصراف از همكاري با ايران به مسكو آمد و در ديدار با رييس جمهوري روسيه و وزير امور خارجهاين كشور آخزين تلاشهاي واشنگتن رابه خرج داد.
وي در مسكو بار ديگر استدلال بياساس آمريكا در مورد اينكه ايران با داشتن منابع عظيم نفت و گاز نيازي به انرژي هستهاي ندارد را مطرح كرد و از اين طريق تلاش كرد هدف اجراي برنامههاي هستهاي ايران را نظامي و دستيابي به سلاح اتمي جلوه دهد.
واشنگتن به عمد اين واقعيت كه دولت ايران درصدد جايگزينسازي انرژي فسيلي با انرژي هستهاي است و در اين راستا توليد ۲۰هزار مگاوات برق از نيروگاههاي هستهاي تا سال ۲۰۲۰برنامهريزي ميكند را ناديده ميگيرد.
ديدارهدلي با مقامات عالی رتبه روس تصادفا با اولين سفر منوچهر متكي ،وزير امور خارجه جمهوري اسلامي ايران، به مسكو همزمان شد.
به عقيده ناظران سياسي سفر هدلي به مسكو كه يك هفته پس از ديدار رايس انجام گرفت يا به دليل ضرورت تشريح مواضع دو كشور در مورد برخي مسائل مهم كه در هنگام سفر رايس پيش آمده انجام گرفت و يا اين كه يكي از دو طرف اطلاعات حساسي بدست آورده كه نياز به بحث در مورد آن بود.
مشاور امنيت ملي آمريكا در مسكو اعلام كرد:واشنگتن به همراه مسكو و گروه تروييكاي اتحاديه اروپا (شامل انگليس ،فرانسه و آلمان) بر اين عقيده است كه مساله برنامههاي هستهاي ايران را بايد از راه ديپلماتيك حل و فصل كرد.
يك روزنامه روسي با اشاره به سفر هدلي به مسكو كه يك هفته پس از سفر غيرمنتظره رايس صورت گرفت نوشت :اين فاصله كوتاه سفر دو مقام عالي رتبه آمريكايي از تلاش مسكو و واشنگتن براي يافتن راهكارهايي براي حل مسائل مبرم ايران و سوريه حكايت ميكند.
به گفته هدلي، آمريكا و روسيه در مورد اين كه ايران با داشتن سلاح اتمي يك عامل بيثباتي در منطقه خواهد بود اتفاق نظر دارند و براي خروج از بن بست كنوني ، تهران بايد براي هميشه از فناوريهاي تبديل و غنيسازي اورانيوم كه ممكن است در نتيجه اين فرايندها به مواد لازم براي ساخت سلاح اتمي دست يابد صرف نظر كند.
مذاكرات طولاني وزيران امور خارجه ايران و روسيهنيز پس از ديدار هدلي با وزير خارجه روسيه انجام شد ، ديداري كه شواهد موجود نشانگر موفقيت آن نبود اما مواضع ايران و روسيه در مورد ضرورت حل مساله اتمي ايران در آژانس بينالمللي انرژي اتمي را نزديكتر ساخت.
وزير امور خارجه ايران در پايان ديدار به خبرنگاران گفت : كشورش به تلاشهاي خود براي دستيابي به حق توسعه انرژي اتمي حتي در صورت ارجاع پرونده اتمي به شوراي امنيت ادامه خواهد داد.
ديدار چهارم آبان پرويز داوودي، معاون اول رييس جمهوري ايران، با ولاديمير پوتين، رييس جمهوري، و ميخاييل فرادكف، نخست وزير روسيه، نيز نشان داد همكاريهاي هستهاي دو كشور از جايگاه ويژهاي در روابط آنها برخوردار است .
همچنين رييس جمهوري اسلامي ايران وهمتاي روس خود در همين ايام در يك مكالمه تلفني بار ديگر بر انجام برنامههاي هستهاي صلحآميز ايران با نظارت آژانس بينالمللي انرژي اتمي تاكيد كردند.
ايران در اين گفتگوها اطمينان داد كه در دكترين اين كشور سلاح هستهاي جايي ندارد و مقامات تهران در پي دستيابي به سلاح اتمي نيستند.
البته رسانههاي خبري روسيه كه بيشتر گرايشهاي غرب گرايانه دارند تلاش ميكنند تا اجراي برنامههاي هستهاي اين كشور را تهديدي براي امنيت منطقه و جهان وانمود كنند.
اين تلاشها به ويژه پس از اظهارات اخير محمود احمدي نژاد، رييس جمهوري ايران، در مورد رژيم صهيونيستي شدت بيشتري گرفت.
با وجود جنجالهاي خبري اخير براي ارتباط اظهارات ضدصهيونيستي احمدي نژاد با برنامههاي هستهاي ايران به نظر ميرسد موضع دولتمردان روسيه در مورد مساله هستهاي ايران تغييري نكرده است.
با توجه به منافع روسيه در همكاري با ايران ، روشن بودن موضع ايران در قبال مبارزات مردم فلسطين و اين واقعيت كه جمهوري اسلامي ايران در طول ۲۷ سال موجوديت خود به هيچ كشوري حمله نكرده، بديهي است مسكو برخلاف غرب و اسراييل از اين اظهارات به عنوان استدلالي براي اهداف خود استفاده نميكند.
محافل سياسي در پايتخت روسيه انتظاردارند تا زمان برگزاري نشست شوراي حكام آژانس بينالمللي انرژي اتمي ابرهاي ظاهر شده بر سر جنجال اخير رسانهاي كنار رفته و در فضاي شفافتري اين موضوع مورد بررسي قرار گيرد.
آنچه مسلم است اينكه روسيه با اتكا بر موضع قبلي خود يعني مخالفت با پيوستن ايران به باشگاه هستهاي از يك سو و از سوي ديگر دادن اجازه به اين كشور براي فعاليتهاي صلح آميز اتمي ، همچنان موضع متعادلي را اتخاذ خواهد كرد.
اين موضع دولت روسيه به همان اندازه كه توانسته است در شرايط فعلي مانع فشار بينالمللي بر برنامه هستهاي ايران شود ، در كسب يك جايگاه بينالمللي براي مسكو به عنوان مركز ثقل اقدامات ديپلماتيك حول برنامه هستهاي ايران موثر بوده است .
برچسبها:
روسیه +ایران+هسته ای ارسال پیام
لینک های مفید