بررسی وضعیت هسته ای ایران در دانشگاه کلمبیا

به گزارش آفتاب نیوز، گری سیک عضو شورای امنیت ملی آمریکا در دولت جیمی کارتر و استاد کنونی دانشگاه کلمبیا که گرداننده جلسه بود در ابتدا این سوال را مطرح کرد که ایران با چه هدفی بدنبال توانایی هسته ای است؟ وی گفت کارشناسان آمریکایی و اسرائیلی اخیرا پیش بینی های خود را اصلاح کرده و اعلام نموده اند که اگر ایران بدنبال دستیابی به سلاح اتمی باشد "حداکثر به دهسال" وقت نیاز دارد.

محمد جواد ظریف سخنران اول این جلسه به سه "پیش فرض غلط" اشاره کرد که به گفته او ایران و غرب را به "بحران اتمی" کنونی کشانده است. به گفته او پیش فرض نخست این است که ایران دارای ذخایر عظیم نفت و گاز بوده و تلاش های این کشور برای دستیابی به انرژی اتمی در واقع پوششی برای هدف دیگری است. پیش فرض دوم این است که ایران در محاصره قدرت های هسته ای یعنی پاکستان، روسیه، اسرائیل و آمریکا می باشد و سیاست بازدارندگی چنین حکم می کند که ایران نیز بدنبال سلاح هسته ای باشد. و بالاخره پیش فرض سوم این است که تلاش های مخفیانه ایران برای دستیابی به فناوری هسته ای به این معناست که این کشور باید بدنبال هدف دیگری به جز تامین انرژی باشد.

ظریف سپس به یک یک این پیش فرض ها پاسخ داد. وی گفت بر اساس تخمین های خوش بینانه ایران بین دو تا پنچ دهه دیگر (اگر نه زودتر) به یک وارد کننده نفت تبدیل خواهد شد. ظریف به مطالعه موسسه آمریکایی استنفورد اشاره کرد که در سال 1974 به شاه ایران توصیه کرده بود منابع جدیدی برای تامین انرژی مورد نیاز خود پیدا کند. وی افزود وزارت خارجه آمریکا نیز در سال 1974 با صدور بیانیه ای از تلاش های ایران برای دستیابی به سایر منابع انرژی که به معنای فعالیت شرکت های آمریکایی در پروژه های هسته ای ایران بود، استقبال کرد. به گفته نماینده دایم ایران در سازمان ملل متحد جمعیت ایران از آن زمان تاکنون در حدود دو برابر شده که این به افزایش قابل توجهی در مصرف انرژی کشور منجر شده است. ظریف سپس به "بحث حقوقی" این مسئله اشاره کرد و گفت بر اساس بند چهارم پیمان منع گسترش سلاح های کشتار جمعی هر کشوری محق به داشتن انرژی اتمی بوده و نمی توان آن را از این حق بازداشت. وی افزود: بر مبنای این اصل برای دستیابی به انرژی اتمی اساسا نیازی به داشتن دلیل موجه نیست زیرا این حق قانونی هر کشوری است.

ظریف در مورد پیش فرض دوم گفت: گرچه برخی اساتید دانشگاهی معتقدند ایران نیازمند یک سیاست بازدارنده هسته ای است اما درون حکومت هیچ کس با این دیدگاه موافق نیست. وی افزود: نه فقط از نظر اخلاقی و مذهبی بلکه از نقطه نظر "استراتژیک" نیز پیگیری این سیاست از سوی ایران امکان پذیر نیست زیرا این کشور هرگز نمی تواند در مقابل آمریکا به قابلیت "حمله اول اتمی" و یا "حمله دوم اتمی" که طی آن کشور دیگر طی یک حمله پیشگیرانه و یا تلافی جویانه به کلی فلج شده و دیگر تهدیدی محسوب نمی شود، دست یابد.

ظریف سپس به پیش فرض سوم اشاره کرد و گفت: هر قدمی که ایران بطور شفاف برای تهیه قطعات مورد نیاز نیروگاه بوشهر برداشت با فشار آمریکا و مخالفت متعاقب سایر کشورها روبرو شد. وی گفت: حتی شرکت هایی که ایران سهامدار آنها بود حاضر نشدند فناوری مورد نیاز ایران را تامین کنند. ظریف برای نمونه به همکاری چینی ها در پروژه اصفهان اشاره کرد که سرانجام زیر فشار آمریکاییها عقیم ماند. وی نتیجه گرفت که در چنین شرایطی راهی برای ایران به جز تهیه فناوری و قطعات مورد نیاز خود از بازار سیاه نماند.

نماینده ایران در سازمان ملل سپس به طرحی اشاره کرد که به گفته او نه در ایران بلکه در نیویورک تهیه شده و در 23 مارس گذشته به اروپایی ها ارائه شده که به موجب آن آژانس بین المللی انرژی اتمی می تواند دانشمندان خود را در تاسیسات اتمی ایران مستقر کند. این طرح به نمایندگان آژانس امکان بازدید و دسترسی به مراحل مختلف تولید انرژی هسته ای در ایران را می دهد. ظریف این طرح را تنها راه خروج از بن بست کنونی خواند.

فرد هالیدی استاد روابط بین الملل مدرسه مطالعات اقتصادی لندن سخنران دیگر این جلسه بود که به طرح "دیدگاه اروپایی ها" پرداخت. وی گفت: کشورها به سه دلیل به سلاح اتمی روی می آورند: 1- بازدارندگی 2- پرستیژ 3- افزایش قدرت چانه زنی.

به گفته هالیدی اگر صدام حسین سلاح اتمی داشت به چنین سرنوشتی دچار نمی شد. وی همچنین دلیل صرف هزینه های سنگین برای نگهداری از سلاح های اتمی در انگلیس و فرانسه را مسئله پرستیژ بین المللی برای این کشورها دانست که زمانی امپراطوری های بزرگی بوده اند. هالیدی به بحران اتمی کوبا بعنوان نمونه ای از اهمیت سلاح هسته ای در چانه زنی های سیاسی اشاره کرد.

هالیدی به یک بحث تاریخی پرداخت و گفت ایران از هنگام حمله نادرشاه افشار به افغانستان در سال 1736 تاکنون به هیچ یک از همسایگان خود تعرض و تجاور نکرده است. وی افزود ایران بدلیل تجربیات تاریخی خود طی یکصد سال گذشته از جمله اشغال توسط کشورهای خارجی در جریان جنگ جهانی دوم و کودتای 28 مرداد ناسیونالیست و نگران دخالت بیگانگان است.

هالیدی با اشاره به تحولات اخیر در منطقه خاورمیانه تاکید کرد: بحران های منطقه بدون حضور ایران حل نخواهند شد. هالیدی ایران را "قدرت غیرقابل جایگزین" خواند و گفت اوضاع افغانستان، بی ثباتی عراق، صلح بین اسرائیل و فلسطین، مسئله قره باغ بین آذربایجان و ارمنستان و بی ثباتی تاجیکستان همه و همه در صورتی حل خواهند شد که ایران نیز وارد معادلات شود. هالیدی درباره حضور وسیع ایران در عراق به نقل از یک کارشناس عرب گفت: "اشغالگر واقعی عراق آمریکا نیست بلکه ایران است." اما او تاکید کرد: ایران در دنیا دوستی ندارد. وی گفت حتی سوریه نیز امروز در حال کمک به زرقاوی است.

استاد دانشگاه لندن با مقایسه جرج بوش و محمود احمدی نژاد روسای جمهور آمریکا و ایران گفت هر دو رئیس جمهور دارای نگرانی های ایدئولوژیک هستند و در داخل با چالش جدی مواجهند. وی با اشاره با اظهارات اخیر احمدی نژاد علیه اسرائیل گفت: آیت الله خمینی نیز قبلا از چنین الفاظی علیه اسرائیل استفاده می کرد اما او رهبر بود نه رئیس دولت. هالیدی به داستانی اشاره کرد که به گفته او یکی از مسئولین سیاست خارجی ایران نظیر آیت الله خمینی عربستان سعودی را سرزمین حجاز خوانده بود. به گفته هالیدی روز بعد رهبر انقلاب به او تلفن زد و با انتقاد از بکار بردن لحن مشابه به او گفت: "این کار تو نیست."

هالیدی همچنین رهبران ایران طی یکصد سال گذشته را اشتباهات محاسباتی مهلک متهم کرد. وی گفت: رضا شاه با تصمیم گیری های اشتباه خود سرانجام در سال 1941 از حکومت سرنگون شد، سیاست های اقتصادی و سیاسی شاه سرانجام به سقوط او منجر شد. هالیدی به نقل از یک دیپلمات ایرانی "سه اشتباه" بزرگ جمهوری اسلامی را چنین برشمرد: 1-گروگانگیری اعضای سفارت آمریکا 2- حمایت های نادرست ایران ازگروه های افغانی 3- ادامه جنگ پس از فتح خرمشهر.


در بخش پرسش و پاسخ جواد ظریف در پاسخ به ریشه خصومت آمریکا علیه ایران گفت با وقوع انقلاب اسلامی در ایران، آمریکا "سرمایه عظیمی" را از دست داد و هنوز نتوانسته است آن را بپذیرد.

ظریف در مورد انتخابات ریاست جمهوری در ایران گفت: در مقایسه با انتخابات ریاست جمهوری پیشین آمریکا، مردم ایران گزینه های بیشتری داشتند بطوریکه طیف فکری کاندیداها در دور اول وسیعتر از انتخابات آمریکا بود.
ظریف در مورد موضعگیری های آمریکا علیه برنامه های اتمی ایران گفت: موضعگیری های بوش مقوله جدیدی برای "دارا و ندارهای" جهان ایجاد کرده بطوریکه کشورهایی که دارای فناوری اتمی هستند اکنون بدنبال ایجاد موانع قانونی برای دستیابی کشورهای ندار به این فناوری هستند.

هالیدی نیز برخورد های خودسرانه غرب با مسئله اتمی ایران را با برخورد اتحادیه اروپا با عضویت ترکیه مشابه دانست و گفت اتحادیه اروپا همواره شرایط جدیدی پیش روی ترکیه گذارده از جمله برخی کشورها خواستار عذرخواهی رسمی ترکیه به خاطر جنایات پیشین این کشور شده اند. هالیدی گفت اروپایی های جنایات خود را فراموش کرده اند.