پذيرش طرح روسيه: فرصت يا تهديد؟

به گزارش آفتاب نیوز، با اين حال معاون امور بين الملل شوراي عالي امنيت ملي اعلام كرد كه ايران هنوز نه تنها پيشنهاد رسمي از طرف روسيه و نه درخواست رسمي براي ملاقات با تروئيكاي اتحاديه اروپا دريافت نكرده است. با اين حال، بسيار مناسب خواهد بود كه دست اندركاران كنوني ديپلماسي هسته اي، به مسائل زير توجه داشته باشند:

1- طبق طرح روسيه كه مورد حمايت اتحاديه اروپا، آمريكا و آژانس بين الملل انرژي هسته اي قرار گرفته است، ايران مجاز است فعاليتهاي هسته اي خود را تنها تا مرحله فرآوري و رسيدن به UF6 در كشور خود انجام دهد. اما پس از آن، محصول بايد براي غني سازي به روسيه فرستاده شود. به اين ترتيب ناگزير سوخت موردنياز رآكتورهاي هسته اي ايران از روسيه تأمين خواهد شد.

2- غربيها مي گويند كه در صورت اجرا شدن طرح روسيه، بي اعتمادي غرب به ايران برطرف خواهد شد؛ اگرچه عملاً منجر به محروم كردن ايران از فرآيند غني سازي اورانيوم خواهد گرديد. گفتني است كه اساساً مشكل غرب با برنامه هسته اي ايران از ابتدا نيز روي غني سازي متمركز بود و اگر پيش از اين از ضرورت توقف فرآوري حرف زده اند به اين دليل بوده كه فرآوري اورانيوم را مرحله ي مقدماتي غني سازي اورانيوم مي دانستند. با اين حال، در اين ترديدي نيست كه با طرح روسيه، غني سازي براي هميشه از دست ايران خارج مي شود و اين چيزي نيست كه ايران دنبال آن بوده است.

3- به اين ترتيب اتحاديه اروپا اگرچه در ظاهر با نرمشي قابل توجه هم از پيش شرط خود براي شروع مذاكرات، صرف نظر كرده و ظاهراً از ارجاع پرونده ايران به شوراي امنيت دست كشيده، اما در واقع دارد اهداف پنهان خود را با طرح روسيه، پيش مي برد.

4- اكنون ديپلماتهاي غربي مي گويند كه موضوع مذاكره با ايران بر سر طرح روسيه خواهد بود؛ چرا كه مسئله ديگري باقي نمانده كه اتحاديه اروپا بخواهد روي آن تأكيد كند. در واقع هر چيزي را كه غرب مي خواست در قطعنامه سپتامبر گنجاند و مهم ترين آنها كه بازرسيهاي فراپروتكلي بود، نيز عملاً به دست آورد. در حالي كه پيش از اين ابهامات آژانس بين المللي انرژي هسته اي در مورد برنامه هسته اي ايران به دو موضوع آلودگيها و سانتريفوژهاي P2 مربوط مي شد، در قطعنامه ي سپتامبر به دليل وسيع و عميق بودن ابهامات، ايران مجبور شد بازرسيهاي فرا پروتكلي را نيز بپذيرد. در جريان اين بازرسيها، مدارك و نتايج جديدي به دست آمد. در واقع پنجره ي جديدي به روي غرب باز شد تا به وسيله ي آن گستره ي وسيع تري از برنامه هاي ايران را زير نظر داشته باشد.

به عبارت ديگر، پيش از اجلاس نوامبر، فضا به گونه اي ترسيم شد كه ايران تهديد ارجاع به شوراي امنيت را بسيار جدي تلقي كرد و تمام شواهد دال بر اين مسئله بود اما در لحظات پاياني غرب با تغيير مسير ايران را جا گذاشت و به يكباره در نشست اروپا، آمريكا، روسيه و چين در لندن، غرب اعلام كرد كه قصد ندارد در اجلاس نوامبر پرونده ايران را به شوراي امنيت بفرستد. ناظران غربي معتقدند ايران كه به خاطر نجات از ارجاع به شوراي امنيت بازرسيهاي فراپروتكلي را پذيرفته بود، ناچار شد با دستيابي بازرسان به مدارك جديد، در راستاي روشن تر شدن مسائل به پذيرش همكاريهاي بيشتر رضايت بدهد. در عين حال به ميز مذاكره اي بازگردد كه در آنجا شايد ناچار شود خط قرمزهاي خود را نيز تغيير دهد.

5- روسيه تنها توانست فضاي حاكم بر روند بررسي برنامه هسته اي ايران را آرام تر كند. اما آرامش قبل از طوفان، چرا كه به نظر ناظران هسته اي، با جدي شدن اين طرح و شروع مذاكرات ايران-اتحاديه اروپا، شرايط جديدي ايجاد خواهد شد كه ايران را براي حفظ اصول مورد تأكيدش احتمالاً با مشكل مواجه خواهد كرد.