تاریخ هسته ای جهان فصل دوم (قسمت 9) - 1967 (معاهده ايجاد منطقه عاري از سلاحهاي هستهاي در آمريكاي لاتين) و . . .
۱۳:۴۶
۱۳۸۴/۰۱/۰۸
به گزارش آفتاب نیوز، 
تاریخ هسته ای جهان (فهرست)
تاریخ هسته ای جهان فصل دوم (قسمت 8) - 1963 (تشكيل گروه برنامهريزي هستهاي ناتو) و . . .
1967 (معاهده ايجاد منطقه عاري از سلاحهاي هستهاي در آمريكاي لاتين)
اين معاهده را به منظور منع استقرار سلاحهاي هستهاي در آمريكاي لاتين منعقد كردند. معاهده منع استقرار سلاحهاي هستهاي در آمريكاي لاتين كه به معاهده تلاتلوكو هم شهرت دارد در واقع نخستين موافقتنامهاي است كه به منظور منع استقرار سلاحهاي هستهاي در يك ناحيه مسكوني كره زمين بسته شده است. درپي بحران موشكي كوبا (1962) رؤساي جمهوري برزيل، بوليوي، شيلي، آكوادور و مكزيك پيشنهاد كردند معاهدهاي چند جانبه به منظور تبديل آمريكاي لاتين (شامل آمريكاي مركزي، آمريكاي جنوبي و حوزه درياي كارائيب) به يك منطقه عاري از سلاح هستهاي، بسته شود. گفتوگوها در اينباره در 1965 در مكزيكوسيتي آغاز شد و در 14 فوريه 1967، معاهده را امضا كردند. امضاكنندگان موافقت كردند كه مواد هستهاي را فقط در راه مقاصد صلحآميز بهكار گيرند و «آزمايش، استفاده، ساخت، توليد و يا تحصيل – به هر طريقي كه باشد – سلاحهاي هستهاي بهوسيله طرفهاي متقاعد، و يا مستقيم و يا غيرمستقيم، به نام هر كشور ديگر و يا به هر طريق ديگر و همچنين دريافت، ذخيرهسازي، استقرار، بكارگيري و هر شكلي از تملك هر سلاح هستهاي را ممنوع كنند.» معاهده ايجاد منطقه عاري از سلاح هستهاي در آمريكاي لاتين، حاوي ابهاماتي است كه مهمترين آن مجاز بودن انفجارهاي هستهاي براي مقاصد صلحآميز است زيرا بسيار دشوار است مشخص كرد اين و يا آن ابزار هستهاي را براي مقاصد صلحآميز تهيه ميكنند يا براي مقاصد نظامي، با امضاي چندين پروتكل، مفاد اين معاهده را بر سرزمينهايي كه به كشورهاي خارج (از آمريكاي لاتين) تعلق دارد – از جمله ايالات متحده- و به كشورهاي داراي سلاح هستهاي تسري دادند. اين كشورها تعهد خواهند كرد كه مفاد اين معاهده را نقص نكنند. كوبا از تصويب معاهده سرباز زد و آرژانتين، برزيل و شيلي هم گرچه امضا را معاهده كردند به لحاظ فني نتوانستند خواستههاي آن را برآورده كنند زيرا اين سه كشور اخير، صنايع نيروي هستهاي بزرگي دراختيار دارند. آرژانتين و برزيل همچنين حق انجام دادن آزمايشهاي هستهاي براي «مقاصد صلحآميزي» را براي خويش حفظ كردهاند. آمريكا، انگليس و شوروي ضمن تأييد معاهده اعلام كردند «در صورتي كه عمل تجاوزكارانهاي با پشتيباني و يا با همراهي يك كشور دارنده سلاح هستهاي صورت گيرد» از رعايت مفاد معاهده خودداري خواهند كرد. با وجود اين، معاهده ايجاد يك منطقه عاري از سلاح هستهاي در آمريكاي لاتين حتي با اين استثناها، همچنان موافقتنامهاي دوران ساز است. از اين معاهده بهعنوان الگويي براي انعقاد معاهده ايجاد منطقه عاري از سلاح هستهاي در جنوب اقيانوس آرام استفاده كردهاند.
نوزدهم فوريه 1967 در گذشت پروفسور اوپنهايمر سازنده نخستين بمب اتميآمريكا
هفدهم ژوئن 1967 (نخستين بمب هيدروژني) روز 17 ژوئن 1967 خبري از پكن به جهان مخابره شد كه موجب حيرت بسياري از محافل سياسي شد. محافل سياسي معتقد شدند در حالي كه جنگ ويتنام شدت يافته است چين مايل بود به آمريكا قدرتنمايي كند.
اول ژوئيه 1968 – لندن، مسكو و واشنگتن در يك زمان قرارداد جلوگيري از افزايش سلاحهاي اتميرا امضا كردند.
جولاي 1968 – پيمان NPT به منظور جلوگيري از گسترش سلاحهاي كشتار جمعي بهوجود آمد. تا سال 1970 بيش از 50 كشور دنيا به اين پيمان پيوستند و تا پايان 1986 بيشتر از 130 كشور در دنيا NPT را امضا كردند.
رژيم بينالمللي امنيتي در برگيرنده اصول، هنجارها، قواعد و رويههاي تصميمگيري است كه به صورت كنوانسيون، معاهده، قرارداد، قطعنامه و اعلاميهها متجلي ميشود.
معاهده NPT در مركز رژيم بينالمللي فعاليتهاي هستهاي قرار دارد. در كنار اين معاهده، اساسنامه آژانس بينالمللي انرژي اتمي، موافقتنامههاي دوجانبه كشورها با اين آژانس، قطعنامههاي آژانس بينالمللي هستهاي، قطعنامههاي شوراي امنيت، قطعنامههاي مجمع عموميسازمان ملل، پروتكل الحاقي تصميمات ديوان بينالمللي دادگستري و بيانيههاي چندجانبه و يك جانبه دولتها بهعنوان بخشي از نظام بينالمللي حاكم بر فعاليتهاي هستهاي را تشكيل ميدهند.
بررسي واقعبينانه مفاد معاهده NPT و رويه دولتهاي دارنده سلاحهاي هستهاي نشان ميدهد كه انتقال دانش فني هستهاي به كشورهاي غيردارنده، تابعي از هدف اصلي معاهده يعني گسترش سلاح هستهاي است. باتوجه به جهتگيري تبعيضآميز اين معاهده در تعريف حقوق و تعهدات نابرابر و غيرعادلانه بين دو گروه از كشورها و فقدان الزامات بينالمللي در اجبار دولتهاي هستهاي نسبت به انتقال تكنولوژي به كشورهاي غيردارنده هستهاي، اين سؤال مطرح است كه آيا خروج از اين پيمان به نفع كشورهاي غيرهستهاي نميباشد؟ در پاسخ بايد گفت كه جهتگيري ماده 10 معاهده NPT و خروج از معاهده NPT ممكن است هزينههاي سنگيني براي كشورها در بر داشته باشد بدون اينكه دستاورد مثبتي به همراه بياورد. شوراي امنيت طي قطعنامه 825 در سال 1993 به كرهشمالي اخطار داد كه خروج از معاهده NPT را تهديدي برعليه امنيت بينالمللي تلقي ميكند.
معاهده NPT وظيفه نظارت و كنترل فعاليتهاي هستهاي دولتهاي عضو را برعهده آژانس بينالمللي انرژي اتميقرار ميدهد. مطابق ماده 3، هر دولت عضو فاقد سلاح هستهاي متعهد ميشود در موافقتنامهاي كه طبق اساسنامه آژانس بينالمللي انرژي اتميو براساس سيستم اقدامات تأمين اين آژانس منعقد ميكند، تضمينات مقرر را بپذيرد. توافقات بين دولتهاي عضو معاهده منع گسترش با آژانس از نوع موافقتنامههاي نمونه است كه توسط آژانس تنظيم شدهاند و به نام موافقتنامههاي نمونه 66INFCIRC، 153INFCIRC و 214INFCIRC ناميده ميشوند.
تاریخ هسته ای جهان (فهرست)
تاریخ هسته ای جهان فصل دوم (قسمت10) - پروتكل الحاقي و . . .
تاریخ هسته ای جهان (فهرست) تاریخ هسته ای جهان فصل دوم (قسمت 8) - 1963 (تشكيل گروه برنامهريزي هستهاي ناتو) و . . .
1967 (معاهده ايجاد منطقه عاري از سلاحهاي هستهاي در آمريكاي لاتين)
اين معاهده را به منظور منع استقرار سلاحهاي هستهاي در آمريكاي لاتين منعقد كردند. معاهده منع استقرار سلاحهاي هستهاي در آمريكاي لاتين كه به معاهده تلاتلوكو هم شهرت دارد در واقع نخستين موافقتنامهاي است كه به منظور منع استقرار سلاحهاي هستهاي در يك ناحيه مسكوني كره زمين بسته شده است. درپي بحران موشكي كوبا (1962) رؤساي جمهوري برزيل، بوليوي، شيلي، آكوادور و مكزيك پيشنهاد كردند معاهدهاي چند جانبه به منظور تبديل آمريكاي لاتين (شامل آمريكاي مركزي، آمريكاي جنوبي و حوزه درياي كارائيب) به يك منطقه عاري از سلاح هستهاي، بسته شود. گفتوگوها در اينباره در 1965 در مكزيكوسيتي آغاز شد و در 14 فوريه 1967، معاهده را امضا كردند. امضاكنندگان موافقت كردند كه مواد هستهاي را فقط در راه مقاصد صلحآميز بهكار گيرند و «آزمايش، استفاده، ساخت، توليد و يا تحصيل – به هر طريقي كه باشد – سلاحهاي هستهاي بهوسيله طرفهاي متقاعد، و يا مستقيم و يا غيرمستقيم، به نام هر كشور ديگر و يا به هر طريق ديگر و همچنين دريافت، ذخيرهسازي، استقرار، بكارگيري و هر شكلي از تملك هر سلاح هستهاي را ممنوع كنند.» معاهده ايجاد منطقه عاري از سلاح هستهاي در آمريكاي لاتين، حاوي ابهاماتي است كه مهمترين آن مجاز بودن انفجارهاي هستهاي براي مقاصد صلحآميز است زيرا بسيار دشوار است مشخص كرد اين و يا آن ابزار هستهاي را براي مقاصد صلحآميز تهيه ميكنند يا براي مقاصد نظامي، با امضاي چندين پروتكل، مفاد اين معاهده را بر سرزمينهايي كه به كشورهاي خارج (از آمريكاي لاتين) تعلق دارد – از جمله ايالات متحده- و به كشورهاي داراي سلاح هستهاي تسري دادند. اين كشورها تعهد خواهند كرد كه مفاد اين معاهده را نقص نكنند. كوبا از تصويب معاهده سرباز زد و آرژانتين، برزيل و شيلي هم گرچه امضا را معاهده كردند به لحاظ فني نتوانستند خواستههاي آن را برآورده كنند زيرا اين سه كشور اخير، صنايع نيروي هستهاي بزرگي دراختيار دارند. آرژانتين و برزيل همچنين حق انجام دادن آزمايشهاي هستهاي براي «مقاصد صلحآميزي» را براي خويش حفظ كردهاند. آمريكا، انگليس و شوروي ضمن تأييد معاهده اعلام كردند «در صورتي كه عمل تجاوزكارانهاي با پشتيباني و يا با همراهي يك كشور دارنده سلاح هستهاي صورت گيرد» از رعايت مفاد معاهده خودداري خواهند كرد. با وجود اين، معاهده ايجاد يك منطقه عاري از سلاح هستهاي در آمريكاي لاتين حتي با اين استثناها، همچنان موافقتنامهاي دوران ساز است. از اين معاهده بهعنوان الگويي براي انعقاد معاهده ايجاد منطقه عاري از سلاح هستهاي در جنوب اقيانوس آرام استفاده كردهاند.
نوزدهم فوريه 1967 در گذشت پروفسور اوپنهايمر سازنده نخستين بمب اتميآمريكا
هفدهم ژوئن 1967 (نخستين بمب هيدروژني) روز 17 ژوئن 1967 خبري از پكن به جهان مخابره شد كه موجب حيرت بسياري از محافل سياسي شد. محافل سياسي معتقد شدند در حالي كه جنگ ويتنام شدت يافته است چين مايل بود به آمريكا قدرتنمايي كند.
اول ژوئيه 1968 – لندن، مسكو و واشنگتن در يك زمان قرارداد جلوگيري از افزايش سلاحهاي اتميرا امضا كردند.
جولاي 1968 – پيمان NPT به منظور جلوگيري از گسترش سلاحهاي كشتار جمعي بهوجود آمد. تا سال 1970 بيش از 50 كشور دنيا به اين پيمان پيوستند و تا پايان 1986 بيشتر از 130 كشور در دنيا NPT را امضا كردند.
رژيم بينالمللي امنيتي در برگيرنده اصول، هنجارها، قواعد و رويههاي تصميمگيري است كه به صورت كنوانسيون، معاهده، قرارداد، قطعنامه و اعلاميهها متجلي ميشود.
معاهده NPT در مركز رژيم بينالمللي فعاليتهاي هستهاي قرار دارد. در كنار اين معاهده، اساسنامه آژانس بينالمللي انرژي اتمي، موافقتنامههاي دوجانبه كشورها با اين آژانس، قطعنامههاي آژانس بينالمللي هستهاي، قطعنامههاي شوراي امنيت، قطعنامههاي مجمع عموميسازمان ملل، پروتكل الحاقي تصميمات ديوان بينالمللي دادگستري و بيانيههاي چندجانبه و يك جانبه دولتها بهعنوان بخشي از نظام بينالمللي حاكم بر فعاليتهاي هستهاي را تشكيل ميدهند.
بررسي واقعبينانه مفاد معاهده NPT و رويه دولتهاي دارنده سلاحهاي هستهاي نشان ميدهد كه انتقال دانش فني هستهاي به كشورهاي غيردارنده، تابعي از هدف اصلي معاهده يعني گسترش سلاح هستهاي است. باتوجه به جهتگيري تبعيضآميز اين معاهده در تعريف حقوق و تعهدات نابرابر و غيرعادلانه بين دو گروه از كشورها و فقدان الزامات بينالمللي در اجبار دولتهاي هستهاي نسبت به انتقال تكنولوژي به كشورهاي غيردارنده هستهاي، اين سؤال مطرح است كه آيا خروج از اين پيمان به نفع كشورهاي غيرهستهاي نميباشد؟ در پاسخ بايد گفت كه جهتگيري ماده 10 معاهده NPT و خروج از معاهده NPT ممكن است هزينههاي سنگيني براي كشورها در بر داشته باشد بدون اينكه دستاورد مثبتي به همراه بياورد. شوراي امنيت طي قطعنامه 825 در سال 1993 به كرهشمالي اخطار داد كه خروج از معاهده NPT را تهديدي برعليه امنيت بينالمللي تلقي ميكند.
معاهده NPT وظيفه نظارت و كنترل فعاليتهاي هستهاي دولتهاي عضو را برعهده آژانس بينالمللي انرژي اتميقرار ميدهد. مطابق ماده 3، هر دولت عضو فاقد سلاح هستهاي متعهد ميشود در موافقتنامهاي كه طبق اساسنامه آژانس بينالمللي انرژي اتميو براساس سيستم اقدامات تأمين اين آژانس منعقد ميكند، تضمينات مقرر را بپذيرد. توافقات بين دولتهاي عضو معاهده منع گسترش با آژانس از نوع موافقتنامههاي نمونه است كه توسط آژانس تنظيم شدهاند و به نام موافقتنامههاي نمونه 66INFCIRC، 153INFCIRC و 214INFCIRC ناميده ميشوند.
تاریخ هسته ای جهان (فهرست)
تاریخ هسته ای جهان فصل دوم (قسمت10) - پروتكل الحاقي و . . .
ارسال پیام
پیشنهاد سردبیر
لینک های مفید