زد و بند در بازار سهام

به گزارش آفتاب نیوز، در دوره قبلی رونق بورس، مجوز شرکت های کارگزاری با محدودیت های اداری شدیدی صادر می شد تا جایی که برگه مجوزی که فقط 100 میلیون تومان بابت ضمانت آن پرداخت شده بود، در اوج قیمت خود به قیمت 2 میلیارد و هشتصد میلیون تومان نیز مورد معامله قرار گرفت. 

هر چند در ماه های گذشته که میزان مبادلات روزانه در بازار سهام با کاهش مواجه شد این برگ ها بار دیگر به ارزش اسمی خود نزدیک شدند. 

دفتر صدور مجوز شرکت های کارگزاری بورس تهران، محل مهمی برای لابی های سیاسی و اقتصادی به شمار می آید. این دفتر، ارباب رجوعی دارد که برخلاف سایر اداره های دولتی فقط عنوان ارباب را به گونه ای طنز آمیز یدک نمی کشند. مراجعانی همچون فرهاد رهبر معاون سابق وزارت اطلاعات ورس کنونی سازمان مدیریت و برنامه ریزی، نمایندگان دوره های ششم و هفتم مجلس، اعضای هیات دولت سابق، همسران برخی مسئولان بورس تهران و . . .. این فعالیت مالی لابد آنقدر سود آوری دارد که چنین افراد باهوشی را به سمت خود کشانده است. 

البته مسئولان سازمان بورس اوراق بهادار برای کاهش زیان های ناشی از فشار سیاستمدارن و ثروتمندان برای کسب مجوز کارگزاری، به تفکیک مالکیت و مدیریت در شرکت های کارگزاری رای دادند تا بدین ترتیب،گروه های فشار مالی برای فعالیت در این حوزه به همکاری با کارشناسان فنی نیازمند باشند. اما نمی توان شرایط چندان رقابتی صدور مجوز کارگزاری بورس، بهترین حالت برای رقابتی شدن بازار مالی کشور دانست.
برخی شرکت های کارگزاری بورس در ایران، فقط واسطه خرید و فروش نیستند. آنها با الگوبرداری از شیوه رایج در بنگاه های املاک، خود نیز در فرآیند خرید و فروش سهیم می شوند. با این تفاوت که بخشی از این فعالیت را از طریق سرمایه سهامداران حقیقی و بی پناه پیگیری می کنند. به همین دلیل است که نوسان گیری در بورس تهران فرآیندی است که فقط با حمایت و شراکت مدیران یا کارکنان شرکت های کارگزاری صورت می گیرد. 

مهم ترین شرکت های کارگزاری در ایران، استمراری از انحصار نسبی دولت در حوزه بانکداری به شمار می آیند. کارگزاران وابسته به بانک های دولتی، به دلیل برخورداری از امکانات سخت افزاری، بانکی، ساختمانی و . . . . فضای چندانی برای رقابت کارگزاری های خصوصی باقی نمی گذارند. ضمن آن که خرید و فروش سهام کارگزاری ها، رویه معمولی در ایران نیست. بخش اعظم سهام این شرکت ها، غیر شناور است یعنی در بازار مورد خرید و فروش قرار نمی گیرد و به همین دلیل رفتارهای غیر مسئولانه برخی کارگزاری ها که موجب بی اعتماد سهامداران جزء می شود، هرگز به صورت عدد و رقم، بازتاب نمی یابد. حال آنکه در بازارهای بزرگ سهام نظیر نیویورک وال استریت، از چنین مکانیسمی برای تضمین رقابتی بودن شرایط بازار بهره می گیرند. نقشی که در ایران به نادرست، سالها است به دولت سپرده شده است.